(Publicatiedatum maart 2011)
Zoals u misschien opvalt verwijzen we hier en daar naar de onlangs verschenen herziene Statenvertaling (HSV). Die is deels mooi, erg mooi, maar helaas ook deels arm te noemen. Men gaat dan bijna geheel mee met de nieuwe Bijbelvertaling (NBV).
De NBV is ook enerzijds prachtig, met name als het gaat om de vertaling van de namen die in de Bijbel genoemd worden, want Abraham heette Avraham en Jozua Jehoshua. Helaas is de NBV soms volkomen de ‘vertaalweg’ kwijt geraakt en komt aan met vertalingen die de lading van de oorspronkelijke tekst niet correct dekken en daarmee mensen op een ‘verdraaid’ spoor kunnen zetten.
Met vertalingen komen er verdraaiingen en dat merkten we onlangs op bij de vertalingen van Exodus 23 vers 14. We gaven les over de 7 Feesten van JHWH zoals deze beschreven zijn in Lev. 23. In verband daarmee bespraken we ook de speciale drie reis/opgangsfeesten, Pasen/pesach, Pinksteren/shavuoth en Loofhutten/sukkotfeest. Zij maken onderdeel uit van de 7 Feesten.
Opgangsfeesten zijn de speciale feesten waarmee men bedoelde dat het volk fysiek een reis onderneemt naar Jeruzalem, naar de Tempel, het huis des Heren. In de oude Statenvertaling staat er in Ex. 23: 14 nog netjes en juist vertaald: ‘drie reizen in het jaar zult u Mij Feest houden’. In de grondtekst staat: shálosh regaliem táchok lí bashanáh: שלש רגלים תחג לי בשנה
Regaliem, waarvan ook ‘regel’ רגל voet, geeft aan dat het wandel/reisoptochten zijn, feesten waarbij men moet klimmen, omhooglopen, want Jeruzalem ligt hoog gelegen in het ‘parelland’.
Wat maken de NBV en HVS nu van deze opdracht?
Vertaling NBV: ‘Driemaal per jaar moeten jullie ter ere van mij feestvieren.’
Vertaling HSV: ‘Driemaal per jaar moet u voor Mij een feest vieren.’ Beide vertalingen verdoezelen hiermee eigenlijk belangrijke details: namelijk dat het God niet om slechts drie Feesten gaat die Hij wil dat wij als volk vieren. Er zijn immers meer feesten die Israël moest vieren. Die andere feesten worden indirect toch wat weggesluierd door deze magere vertaling. Een ander, mogelijk belangrijker, detail wat men nu ‘wegvertaald’ heeft is de manier van feestvieren: het optrekken naar en het dus aanwezig zijn in de fysieke Godsstad, wordt weggelaten.
Tja, echt jammer van die HSV vinden wij. Misschien dachten de huidige vertalers: Wij vieren al die oude feesten toch niet en de Kerk al helemaal niet. De Kerk heeft immers nu drie belangrijkere feesten: Pasen, Pinksteren en Kerst… Dat opgaan naar Jeruzalem laten we gewoon vervallen, ‘drie’ feesten vieren is voldoende. Misschien onaardig gedacht van ons, excuus dan.
Wie controleert er nu wat er werkelijk staat, hoeveel mondige Hebreeuws-kundigen zijn er onder ons? Wel, steeds meer en meer, oudere en ook steeds jongere.
Het zal mogelijk niet bewust gebeuren, zulke verschralingen, maar het is raadzaam om de eerste Statenvertaling naast alle andere vertalingen te leggen met de Brontekst in het midden.
*Ook de jeugdige Jezus/Jêhoshua` was al van jongs af aan gewend zulke opgangsfeesten mee te lopen naar Jeruzalem (Lukas 2:41).