14-12-2022

Vlees- en melkkost? Over koshere keukens

In een‭ ‬‘koshere’‭ ‬keuken scheidt men o.a melk‭- ‬van vleesproducten‭. ‬Er is speciaal keukengerei en servies voor melk‭- ‬en vleeskost‭. ‬Dat is even wennen maar zeker niet onmogelijk‭. ‬Het is een uitdaging daar mee bezig te zijn en het scherpt constant het bewustzijn van handelen‭ ‬wanneer men zich aan deze kashroetregels houdt‭. ‬Zijn het wetjes‭? ‬Als het gaat om welke vleesproducten geschikt zijn voor de mens‭ ‬en welke niet‭, ‬leze men o.a Leviticus 11‭.‬

Tenach‭, ‬de Hebreeuwse Bijbel/OT‭, ‬schrijft niets over gescheiden serviesgoed en het verbod op het eten van vlees tegelijk met melk komt niet expliciet voor‭. ‬

Wat wel in de Torah staat is dat men het bokje niet mag koken in de melk van de moeder‭. ‬Dit staat 3‭ ‬x in Tenach‭: ‬Ex 23:19‭, ‬ex‭. ‬34:26‭ ‬en in Deut‭. ‬

Waarom niet‭? ‬Ten eerste omdat het wreed is‭. ‬Nachmanides‭, ‬een Joodse geleerde stelde dat de Bijbel ons een duidelijke les leert‭: ‬melk is bedoeld om het leven in stand te houden en dat vlees het einde van een dierenleven betekent‭. ‬Vlees en melk moet je daarom niet tegelijk consumeren‭. ‬Een tweede reden is dat de volkeren om Kanaän heen wel deze gruwelijke praktijken deden‭. ‬

Door het jong te koken in die bijzondere voedzame melk voldeed men destijds aan vruchtbaarheidsrituelen‭. ‬

Vreemd genoeg staat er in Bereshiet/Genesis 18‭ ‬vers 8‭, ‬dat Abraham de drie Gasten die onverwachts bij hem op bezoek kwamen om de‭ ‬geboorte van Jitschak/Izaak aan te kondigden‭, ‬hen zowel melk‭- ‬als vleeskost voorzet‭ (‬in die volgorde‭!) ‬en dat zij aten‭. ‬Nu zou‭ ‬men kunnen redeneren dat omdat Abraham allereerst Sarah broodkoeken had laten maken‭ (‬vers 6‭) ‬de gasten dit brood vooraf aten met‭ ‬de boter en melk en daarna pas het vlees nuttigden‭. ‬

De Joodse traditie kent de scheiding van melk en vlees al heel lang en men maakt ook verschil in wachttijd met eten tussen melk‭- ‬en vleeskost‭. ‬Zo mag men in Nederland bv‭. ‬na het eten van melk vrijwel direct vlees eten‭. ‬Maar wacht men tussen vlees en melkkost eten een uur‭. ‬Melk gaat sneller door ons darmstelsel heen dan vlees en daarom het verschil in tijd‭. ‬‘Verschillende rabbijnen hebben verschillende meningen’‭ ‬en zo komt het dat men in Israël 3‭ ‬uur wacht tussen melk en vlees eten en tussen vlees‭- ‬en melk 6‭ ‬uur‭. ‬Nederland is op dit punt‭ ‬het‭ ‬‘vrijst’‭ ‬zou je zeggen‮…‬

‘Technisch’‭ ‬gezien zou het eten van vlees en melk tegelijk ijzer afbreken in het lichaam‭. ‬Is de scheiding dan toch zo gek nog niet‭? ‬

Een goede vriendin van ons die jaren in Israël woonde kan dat bevestigen en zegt dat zij als verpleegster amper Israëliërs tegenkwam met ijzergebrek‭ (‬wetenschappelijk‭?). ‬En vis dan‭? ‬Geen vlees en geen melk‭. ‬Vis eet men bv‭. ‬vooraf bij een vleesmaaltijd maar‭ ‬dan niet in roomboter gebakken uiteraard‭ ‬:-)‭ ‬Bete’avon‭, ‬eet smakelijk‭.‬

Melkspijzen met‭ ‬‘Pinksteren’‭!‬

Traditiegetrouw eten de Joden met Pesach vleesgerechten en met Shabhuoth melkproducten‭. ‬Met Pesach herinnert men het pesachlam dat stierf en wiens bloed aan de deurposten een teken tot leven was voor de Israëlieten in het land Gosen/Egypte‭. ‬Bevrijding en vlees eten horen wel een beetje bij elkaar‭. ‬Vlees eten is luxe en een feestelijk gebeuren‭! ‬

Met Shabhuoth/Wekenfeest eet men daarentegen vooral melkkost‭. ‬Niet dat er geen feestgevoel mag zijn en dat daarom het vlees op de dis ontbreekt‭, ‬maar er bleef altijd een naar gevoel hangen n.a.v‭. ‬de‭ ‬‘gouden kalf affaire’‭. ‬Vandaar dat men geen vlees eet‭. ‬

Een andere reden die ik ook wel eens hoorde is dat het volk zo onder in indruk was van de Almachtige Aanwezigheid van de God der‭ ‬Hebreeën en het gehele gebeuren met aardbevingen en shofargeluid in de lucht dat‭ ‬zij helemaal geen tijd hadden gehad of veel te veel tijd hadden besteed om hun voedsel goed te bereiden‭? (‬bewaren‭/ ‬te bewerken‭) ‬en dat de melk zuur was geworden‭. ‬Zij maakten daarvan o.a kaasproducten‭. ‬Ach ja‭, ‬wat zijn tradities‮…‬‭ ‬

Hartelijke kaaskopgroet van Yaïr