Ziekte is net als duisternis of schemering geen zelfstandig bestaande grootheid‭. ‬Zoals het duister afwezigheid is van licht‭, ‬is‭ ‬ziekte afwezigheid van gezondheid of heelheid‭. ‬Heelheid is er als naar binnen en naar buiten en naar Boven alle verbindingen open staan‭, ‬alle relaties intact zijn‭. ‬Het duister wijkt voor het licht‭, ‬zo wijkt ziekte voor gezondheid/heelheid‭. ‬

Het Bijbelse woord voor gezondheid is’‭ ‬shalom’‭.‬

Wat is gezondheid‭? ‬Het Bijbelse Hebreeuwse woord hiervoor is‭ ‬שלום shalom‭: ‬heelheid‭, ‬dat afgeleid is van het werkwoord‭ ‬שלם‭ ‬shálam‭: ‬gezond zijn‭, ‬heel zijn‭, ‬af zijn‭; ‬het bijvoeglijk naamwoord is‭: ‬שלם‭ ‬shálém‭: ‬heel‭, ‬gaaf‭. ‬Shálom‭, ‬heelheid is een veelomvattend begrip‭. ‬Broers’‭ ‬‘Woordenboek van Bijbels Hebreeuws’‭ ‬geeft‭ ‬een‭ ‬viervoudige vertaling van‭ ‬‘shalom’‭: ‬vrede‭, ‬gezondheid‭, ‬welzijn‭, ‬welvaart‭.* ‬

De versterkte vorm‭, ‬shilém‭, ‬betekent‭: ‬héél maken‭, ‬schulden vereffenen‭, ‬vergoeden‭, ‬herstellen‭. ‬Er kan geen heelheid‭, ‬geen‭ ‬shalom‭ ‬zijn als er geen‭ ‬shilém‭ ‬heeft plaats gevonden‭, ‬als niet alle schulden zijn vereffend‭. ‬Volgens de Bijbel worden we niet‭ ‬‘héél’‭ ‬geboren‭. ‬We delen met heel de mensheid in een collectieve misstap van ongehoorzaamheid‭, ‬van rebellie‭, ‬van schuld tegenover onze‭ ‬Schepper‭. ‬‘In zonde heeft mijn moeder mij ontvangen’‭ ‬zegt David‭ (‬Psalm 51:7‭). ‬Van baby af aan zijn we niet op de Ander en de ander‭, ‬maar op ons zelf gericht‭, ‬egocentrisch‭. ‬Van nature zijn we narcistisch‭, ‬gehecht‭, ‬verkleefd aan onszelf met een sterke lust tot zelfhandhaving en zelfbevrediging‭. ‬Om heel te zijn‭, ‬om volop mens te worden naar het beeld van God de Schepper‭, ‬moeten we geheeld wórden‭, ‬bevrijd wórden van onze ik-gerichtheid‭, ‬van onze verkleefdheid aan onszelf door dé Heelmeester‭, ‬God Zelf Die onze zonden op Zich genomen en weggedragen heeft‭ (‬Leviticus 16:21‭, ‬Johannes 1:29‭ **)‬

Een ander Hebreeuws‭, ‬typerend woord voor gezond is‭ ‬בריא‭ ‬bárí’‭: ‬goed doorvoed zijn‭. ‬Het woord‭ ‬hangt samen met‭ ‬ברא‭ ‬bárá’‭: ‬scheppen‭: ‬het is Gods schepping die goede voeding oplevert‭ **. ‬

‭* ‬De nuances in het woord‭ ‬שלום‭ ‬shalom‭ ‬samen met de woorden‭ ‬בריא‭ ‬bár’í‭ ‬goed doorvoed en‭ ‬שילם‭ ‬shilem‭: ‬schuldvrij worden‭, ‬geven aan dat ook gezondheid dus geen grootheid op zichzelf is‭, ‬maar afhankelijk is van diverse factoren‭: ‬vrede‭, ‬welbevinden‭, ‬welvaart‭, ‬voeding‭, ‬schuldvrij zijn‭.‬

Op hun beurt zijn ook deze woorden weer gelaagd‭. ‬

Vrede‭ ‬is heelheid in alle lagen van ons menszijn‭: ‬vrede in de relatie met onze Schepper‭, ‬met onze ouders‭, ‬met onze familie‭, ‬met onze‭ ‬levenspartner‭, ‬met onszelf en onze omstandigheden‭. ‬Onvrede‭, ‬onenigheid in relaties‭, ‬ook in de Godsrelatie‭, ‬betekent gemis aan heelheid‭, ‬aan gezondheid en is dus een bron van ziekte‭. ‬Het leidt op z’n minst tot verlies van psychische en lichamelijke weerstand en energie‭. ‬

Welzijn‭ ‬of welbevinding is nog iets meer dan heelheid in al onze relaties‭: ‬het is een goed gevoel hebben in dit alles‭, ‬zich er‭ ‬‘wel’‭ ‬in bevinden en er vreugde in vinden‭. ‬De afwezigheid van een goed gevoel‭, ‬van vreugde in het leven‭, ‬en nog meer het onbehagen hierover‭, ‬de ergernis of de woede kan grote psychische schade veroorzaken‭, ‬kan volgens sommige deskundigen‭ ‬‘emotioneel gif’‭ ‬doen ontstaan dat verstoringen teweeg brengt in lichamelijke functies en‭, ‬zelfs genetisch materiaal kan aantasten‭.‬

Welvaart‭, ‬een behoorlijk inkomen en een goed huis om in te wonen is eveneens een belangrijke factor voor gezondheid‭. ‬Armoede‭, ‬maar ook geldzorgen zijn enorme ziekteverwekkers‭. ‬Als men niet de goede voeding kan kopen krijgt het lichaam tekorten die verstoringen te weeg kunnen brengen‭. ‬Het Hebreeuwse woord‭ ‬בריא‭ ‬bár’í‭: ‬goed doorvoed is eveneens typerend‭: ‬goede en gevarieerde voedingsstoffen zijn onmisbaar voor een gezond lichaam‭. ‬Welvaart kan‭ ‬echter ook ziekte veroorzaken‭: ‬er zijn misschien minstens evenveel welvaartsziekten als gevolg van te veel of verkeerd voedsel‭, ‬dan armoeziekten door tekort aan goede voeding‭!‬

‭** ‬Een bijzonder Hebreeuws woord voor vergeven is‭ ‬נשא‭ ‬nása’‭: ‬dragen‭, ‬wegdragen‭, ‬vergeven‭. ‬Het komt voor in Psalm 32:5‭, ‬de bekende boetepsalm van David‭: ‬‘Gij hebt weggedragen de schuld van mijn zonde’‭. ‬De heling door God betekent dat Zijn Vergevende Liefde zich ook in ons wil weerspiegelen‭, ‬zodat ook wij in staat zijn om net als Hij te vergeven‭ = ‬de zonde van de ander op ons te nemen en weg te dragen‭.‬

Woordverbanden met shálam

Het werkwoord‭ ‬שלם‭ ‬shálam‭: ‬helen‭, ‬kent een aantal‭ ‬‘lichtgevende’‭ ‬woordverbanden‭. ‬Er is samenhang met‭ ‬שלב‭ ‬shalabh‭ ‬verbinding maken‭ (‬de basis voor gezondheid is dat alle relaties in tact zijn‭), ‬met‭ ‬shálach‭: ‬laten gaan‭, ‬loslaten‭ (‬gezond leven is alles loslaten wat ons onnodig belast‭), ‬met‭ ‬שלה‭ ‬sháláh‭ ‬rustig‭, ‬onbezorgd leven‭ (‬gezond leven is in alle rust genieten‭, ‬zonder zorg zijn‭), ‬met‭ ‬שלט shálat‭: ‬macht hebben‭, ‬heersen‭ (‬zelfbeheersing is de laatste‭, ‬de uiteindelijke vrucht van de Geest‭ (‬Galaten 5:22‭), ‬met‭ ‬של‭ ‬shál‭: ‬gebrek aan respect‭, ‬nonchalant‭ (‬aan respect voor de ouders is juist de belofte gekoppeld van een lang leven‭, ‬Exodus 20‭: ‬12‭), ‬met‭ ‬שלש‭ ‬shálash‭: ‬in drieën verdelen‭ ‬‮–‬‭ ‬שלוש‭ ‬shálosh‭ = ‬drie‭ (‬een open relatie met ons eigen unieke‭ ‬‘drieërlei zelf’‭: ‬met‭ ‬lichaam‭, ‬ziel en geest‭ ‬betekent heelheid‭), ‬met‭ ‬שלח‭ ‬shálach‭: ‬werpen‭, ‬uitzenden‭, ‬שליח‭ ‬shálliach‭: ‬afgezant‭, ‬bode‭ (‬het is‭ ‬gezond om zich niet op te sluiten in eigen kleine kring‭, ‬maar een gezant‭ (‬sháliach‭) ‬te willen zijn van het Koninkrijk Gods en zich in te zetten voor Zijn Zaak in deze wereld‭, ‬met‭ ‬שלל‭ ‬shálal‭: ‬beroven‭, ‬plunderen‭ (‬gezond leven is zich niet laten beroven van wat noodzakelijk is‭, ‬zodat er geen ziekteverwekkende tekorten‭ ‬ontstaan‭).‬

Het Hebreeuwse woord voor ziekte

Het Hebreeuwse woord voor ziekte‭ ‬חלי‭ ‬cholí‭ ‬is afgeleid van het werkwoord‭ ‬חלה‭ ‬cháláh‭: ‬ziek zijn‭, ‬het deelwoord is‭ ‬חלה‭ ‬choleh‭, ‬of‭ ‬חולה‭ ‬chóláh‭: ‬ziek‭.‬

Het woord komt voor in 1‭ ‬Samuel 19:14‭, ‬waar staat dat David zich voordoet alsof hij ziek is‭, ‬in 2‭ ‬Koningen 13‭: ‬14‭ ‬staat dat Elisa leed aan een ziekte/zwakte waaraan hij zou sterven‭. ‬Er is ook een variant‭, ‬met de Aleph‭: ‬חלא‭ ‬chálá’‭ : ‬Het komt onder andere voor in 2‭ ‬Kronieken 16:12‭, ‬waar verteld wordt dat koning Asa ernstig ziek was‭, ‬met de merkwaardige toevoeging dat hij geen relatie gezocht heeft met HERE God‭ (‬letterlijk‭ ‬לא‭ ‬דרש‭ ‬את‭ ‬יי‭: ‬ló‭ ‬dárash‭ ‬‘et‭ ‬Adonaj‭), ‬maar‭ (‬enkel‭) ‬bij dokters is geweest‭. ‬De uitdrukking‭ ‬dárash‭ ‬‘et‭ ‬Adonaj‭: ‬de HERE raadplegen‭, ‬komt ook voor in Genesis 25:22‭, ‬waar staat dat de zwangere Rebekka God ging vragen om raad toen ze merkte‭ ‬dat er iets vreemds gebeurd was in haar baarmoeder‭. ‬Naar de dokter gaan zonder de HERE God te raadplegen zoals koning Asa kennelijk deed‭, ‬is niet verstandig‭. ‬

Woordverbanden met choli

Er is woordverband tussen‭ ‬חלי‭ ‬en‭ ‬חול‭ ‬chol‭: ‬zand‭; ‬zand is verbrokkelde steen‭ (‬ziekte is verbrokkeling‭, ‬gemis aan samenhang‭, ‬gemis aan heelheid‭: ‬‘als los zand’‭). ‬Ook is er woordverband met‭ ‬חל‭ ‬chol‭: ‬gewoon‭, ‬niet geheiligd‭, ‬zonder relatie‭ ‬met de Heilige‭, ‬de Ene‭, ‬de Unieke‭ (‬een leven losgekoppeld van de Heilige God is niet héél‭, ‬waardoor er verstoringen kunnen ontstaan in geest‭, ‬ziel en lichaam‭).‬

‭* ‬Zand‭, ‬chol‭ ‬of‭ ‬`áphar‭ ‬is ook de grondstof waaruit Adam‭, ‬de mens is opgebouwd‭: ‬‘stof zijt gij en tot stof zullen gij wederkeren’‭. ‬Dit oordeel lijkt een heenwijzing naar het langzame verval van onze menselijke krachten‭, ‬van onze aftakeling‭. ‬Misschien mag men ook concluderen dat oorspronkelijk ons lichaam zonder aftakeling gaandeweg zou uitgroeien tot geestelijke volwassenheid‭, ‬zoals we ook psychisch en geestelijk gaandeweg volwassen kunnen worden‭. ‬Zoals Henoch‭ (‬Genesis 5:22‭) ‬en Elia‭ (‬2‭ ‬Koningen 2:11‭) ‬die zonder af te takelen en te sterven‭ ‬‘opgeheven’‭ ‬werden tot de volmaaktheid‭, ‬geestelijk‭, ‬psychisch en lichamelijk‭. _‬