De Bijbel bestaat niet alleen uit een serie zinnen in zinvol tekstverband, maar ook uit een reeks woorden die elk hun eigen, unieke waarde hebben. Hebreeuwse Bijbelwoordstudie is een geheel eigen, volwaardige vorm van Bijbelstudie, een studie die vreugde en vrede geeft, ‘simche weshalom’!
Er is een oud gezegde: ‘Wie niet studeert, is niet bekeerd’: woordstudent worden kan bijna iedereen, van 8 tot 80-plussers
1. De woordstam ónt-dekken
Bestaat het betreffende woord uit meer dan drie letters, dan is het bijna zeker dat U eerst de woordstam moet ónt-dekken door de dienstdoende letters er voor of er achter weg te ‘snoeien’. Dat is soms heel gemakkelijk, maar soms ook niet, dan is het echt een ‘woordpuzzel’. De Hebreeuwse Alephcursus ‘Hebreeuws in Zes Dagen’, kan U daarbij in zeer korte tijd aardig op weg helpen.
Een aanbeveling voor de moeilijkste ‘woordpuzzels is het praktische handboek ‘Analytical Hebrew and Chaldee Lexicon’, samengesteld door Benjamin Davidson, waarin achter alle woordvormen die in de Bijbel voorkomen de woordstam staat.
2. Basisbetekenis opzoeken
Is de stam eenmaal ónt-dekt, dan kunt U de basisbetekenis(sen) ervan op zoeken in een Hebreeuws Woordenboek, bijvoorbeeld in het gedegen en zeer praktische woordenboek van Peter D.H. Broers (De Haan, Nieuw Lekkerland, ook te verkrijgen via www.studiehuisreshiet.nl of per email: info@ studiehuisreshiet.nl.
3. Letten op de letters
Voor U verder gaat, doet U er goed aan even de letters van de stam één voor één aan te kijken, want elke Hebreeuwse letter heeft zijn eigen, unieke betekenis die soms de in het woordenboek gevonden basisbetekenis verrassend kan opkleuren, doen oplichten of aanvullen.
4. Met de concordantie alvast aan de gang gaan
U zou nu al meteen aan de belangrijkste vorm van woordvergelijking kunnen beginnen = met behulp van een Hebreeuwse concordantie (Bijbelvindplaatsen boek) te bezien of de gevonden basisbetekenis nog verder aangevuld en verrijkt kan worden door hetzelfde woord in ander verband. Let er vooral op waar het woord voor het eerst in de Bijbel staat en ook waar het gebruikt wordt met God Zelf als onderwerp of als betrokken bij het gezegde: God die het Woord Zelf is. Het boeiende van deze vorm van woordvergelijking – die gebaseerd is op de aloude richtlijn voor Bijbeluitleg: ‘Schrift met Schrift vergelijken’ – is dat men op deze speurtocht door de Bijbel vaak verrast wordt door volledig onbekende teksten, of door bekende teksten nieuw wordt aangesproken en bemoedigd. Maar U kunt ook nog even wachten en eerst de andere vorm van woordvergelijking beoefenen.
5. Als twee letters dezelfde zijn
Die andere vorm houdt in dat U met behulp van een woordenboek kijkt of er in de buurt van het te onderzoeken woord nog andere woorden staan die minimaal twee letters gelijk hebben. Volgens de Hebreeuwse taaltraditie mogen we betekenisverband vermoeden als van twee woorden twee letters dezelfde zijn. Soms gaat het niet om de eerst twee stamletters, maar om de laatste twee of om de eerste en de laatste. Dat betekent dat U onder een andere letter moet zoeken in het woordboek, wat niet altijd zo eenvoudig. Maar het kan ook gebeuren dat het U ‘spontaan toevalt’.
6. Zit er een woord binnenin?
Een enkele keer, en dat kan heel verhelderend zijn, zit er in een woordstam een zogenaamd binnenwoord: bijvoordbeeld in ידה jádáh: loven, prijzen, danken schuilen de woorden יד jad: hand en יה Jah; de afkorting van de Vierletterige NAAM (JHWH), zoals in hallelu-jah in Psalm 134 zijn die twee, ‘hand’ en ‘prijzen (hier: bérékh) duidelijk gekoppeld: ‘Komt, prijst de HERE, heft Uw handen naar het heiligdom’! Zie ook Ps.47 vers2: klapt in de handen, juicht Gode toe.
7. Het hoogtepunt: hetzelfde woord in ander verband
Tenslotte dan het hoogtepunt van Bijbelwoordstudie: Woordvergelijking op basis onderlinge Schriftvergelijking. Op deze hoogte, op de bergtop raakt men meestal nooit uitgekeken, nooit uitgestudeerd. Het kan gebeuren dat we bij bepaalde woorden door de grote hoeveelheid van Bijbelplaatsen overstelpt worden en verward raken; dan is het zaak om te selecteren. De belangrijkste selectievragen zijn al eerder genoemd: waar komt het woord voor het eerst voor en waar voor het eerst in verband met God Zelf? Meer toegespitste vragen zijn: waar voor het eerst in de Torah, in de Psalmen en in de Profeten en wel of niet in de Torah? Ook hier kan het U overkomen dat U spontaan, zonder enige logische orde aanloopt tegen een tekstverband dat een verassend, verrijkend zicht/licht werpt op de aanvankelijk gevonden basisbetekenis. Baruch HaShem!
* Een rijkdom aan BijbelWoordverbanden vindt U in het verzamelwerk Matityahu Clark: Etymological Biblical Dictionary of Hebrew. Dit verzamelwerk is gebaseerd op de commentaren van de bekende Joodse Schriftgeleerde Samson Rafael Hirsch.
Heel andersoortig maar wel zeer interessant is het studieboek van de Joodse taalgeleerde Isaac E. Mozeson: ‘The Origin of Speeches, Intelligent design in language’ over de vele woordverbanden tussen de Hebreeuwse taal en de talen der volken. Verrassend om ook te ontdekken hoeveel Nederlandse woorden samenhangen met de oertaal: het Hebreeuws.