‘Waarom spreekt men tegenwoordig over ‘Tien Woorden’ in plaats van zoals vroeger over ‘Tien Geboden’, het zijn toch geboden? Het antwoord kan kort zijn: ‘omdat het zo in de Bijbel staat’. Immers er staat in Exodus 20 vers 1: ‘Toen sprak God al deze woorden’.
Er is echter ook een Hebreeuws grammaticale reden:
Acht van de Tien woordvormen staan niet in de gebiedende wijs: steel niet of lieg niet, maar in de onvoltooide wijs die in het Hebreeuws de drie tijdsvomen van verleden, heden en toekomst omvat: jij steelt niet, jij stal niet, en jij zult niet stelen. Deze drie tijdsvormen zijn in het Hebreeuws één en dezelfde tijdsvorm. Vergelijkbaar met Adonai: Die ‘Is (Aanwezig) en Was (Aanwezig) en Zal (Aanwezig) zijn’.
Vooral die toekomstige tijdsvorm is bijzonder betekenisvol. Terecht wordt die meestal ook vertaald met: Gij zult niet stelen! Gij zult niet liegen! Eigenlijk is dit vreemd want in feite is het gehebraïseerd Nederlands, want zo spreken wij toch niet; als ouders niet willen dat hun kinderen op straat spelen, zeggen ze niet: ‘jij zult niet op straat spelen!’ Ze zeggen: je mag buiten spelen, maar speel niet op straat, hoor! Merkwaardig, bij de Sinai zegt God de Vader tegen de kinderen Israëls: ‘Gij zult geen andere goden voor Mijn Aangezicht hebben!’ Gij zult niet stelen, niet liegen. Een vreemd gezegde, een gezegde waarin een belofte schuilt: Kinderen, zegt God, er komt een tijd dat je geen andere goden meer dient, niet meer steelt en niet meer liegt.
Hoe kan God dat zeggen? Wat is het geheim van deze beloftevolle woorden? Het geheim is tweeledig. Het zit vooral in het zogenaamde Voorwoord, wat in feite het basiswoord is: Ik, zegt God, Ik heb U bevrijd uit slavernij, uit alle vormen van slavernij! Bij de Berg Sinai wordt aan het pas bevrijde volk van Israël in Acht Gezegdes het klare Pesach-Shawu`oth (Overschrijdingsfeest-Wekenfeest)Evangelie verkondigd: Ik ben de HERE Uw God, Die U radicaal bevrijd heb uit Egypte, uit lichamelijke en geestelijke slavernij: én Ik ben ook de HERE Uw God, Die U geheiligd heb, die U van binnenuit radicaal heb vernieuwd want Ik, de Heilige, heb Mij volledig met U verbonden. Immers, geheiligd worden is: met de Heilige verbonden worden, is radicaal van binnenuit vernieuwd worden doordat het Woord en de Geest van de Heilige indaalt in het hart en het verstand (Jeremia 31:33, Hebreeën 8:10;10:16). Op basis van dit Goddelijk Bevrijdend en Heiligend handelen zegt Hij: ‘Gij zult niet!!’ Er komen andere tijden en die toekomst begint nu!
Het Voorwoord is in feite het Hoofdwoord
Tot dusver is de voorzin: ‘Ik ben de HERE Uw God, Die U uitgeleid heb uit het land Egypte,’ een Voorwoord genoemd. Maar is dit wel terecht? Is het niet juist hét Hoofdwoord, dé Hoofdzin? In Joodse traditie wordt dat wel zo opgevat: men telt de Tien Woorden vanaf ‘Ani ‘Adonaj: Ik ben de HERE, Die U uit alle slavernij verlost heb’. Op basis van deze fundamentele zin worden Zeven Beloftevolle Richtlijnen aangereikt, waarbij wat wij het eerste en tweede gebod noemen wordt samengevoegd: geen andere goden voor Mijn Aangezicht, geen onzichtbare, maar zeker ook geen zichtbare symbolen: geen beelden etc.
‘Lo Jihjeh lêkhá’: ‘Gij zult niet hebben… andere goden voor Mijn Aangezicht’.
De Tien Woorden zijn op twee na -זכר zêkhor, gedenk… de sabbatdag (vierde Woord) en כבד kabéd, vereer (vijfde Woord), respecteer… je ouders – beloftevolle Woorden!
