05-04-2023

Shábhú`óth als oogstfeest

Shabhú`’oth‭; ‬het WekenFeest is het slotfeest van Pesach‭. ‬Na 50‭ ‬dagen tellen vanaf de eerste‭ ‬‘zondag’‭, ‬daags na de shabat‭, ‬in de week waarin Pesach werd gevierd‭ (‬Pesach kon bijvoorbeeld op maandag vallen‭, ‬zodat men pas na‭ ‬‘zaterdag’‭ ‬de 50‭ ‬dagen ging tellen‭). ‬Het WekenFeest is net als Pesach niet alleen betrokken op de lente van Israëls geschiedenis‭, ‬maar ook‭ ‬op de actuele‭, ‬hedendaagse lente‭: ‬op de voltooiing van de‭ ‬graanoogst‭. ‬Werd met Pesach de eerste graanschoof‭ (‬omer‭) ‬aangeboden aan de priester‭, ‬met Shábhú`óth werden twee broden naar de Tempel gebracht als een beweegoffer‭, ‬als een dankzegging voor de zegeningen van Israëls Gods‭ (‬Lev. 23:17‭). ‬Ook nu nog worden in Israël met Shábhú`óth vaak woonhuizen en synagogen versierd met graanproducten‭. ‬Deze afsluiting van het grote voorjaarsfeest is tegelijk ook‭ ‬de voorloper van‭, ‬of het preludium op‭, ‬het grote najaars-dankfeest van Sukkoth‭, ‬in de Zevende maand‭.‬

Sinaï‭-‬feest

Maar dit sluitstuk van Pesach is toch vooral het feest ter herinnering aan de Godsverschijning op de berg Sinaï‭, ‬aan de unieke ontmoeting tussen God‭, ‬de HERE‭, ‬de Altijd Aanwezige en Zijn volk‭. ‬Of sterker nog‭: ‬de huwelijkssluiting tussen God en Zijn volk‭. ‬Voor het eerst in de geschiedenis sluit God een verbond‭, ‬een trouwverbond‭, ‬met een heel volk‭. ‬Voordien ging het steeds om een verbond met één enkele persoon‭: ‬met Noach‭, ‬met Abraham‭. ‬Wel was hun nageslacht er in begrepen‭ – ‬‘in u zullen alle geslachten der aarde gezegend worden’‭ (‬Gen. 12:3‭) – ‬maar het was toch een verbond met één enkeling‭. ‬Nu‭, ‬bij de Sinai‭, ‬sluit God een verbond‭, ‬een trouwverbond‭, ‬voor altijd en eeuwig met een heel volk‭: ‬heel Israël staat aan de voet van de Berg Gods rond het altaar‭, ‬waarop plaatsvervangend bloed‭ ‬gesprengd is‭ (‬Ex. 24:6‭). ‬Mozes leest voor uit het boek van het verbond‭, ‬niet alleen uit de kernTorah‭, ‬de Tien Woorden‭, ‬maar hij leest ook voor over allerlei aanwijzingen die daar mee samenhangen‭. ‬Daarna antwoordt het volk‭: ‬‘al wat de HERE gesproken heeft zullen wij doen en daarnaar horen‭ (‬in het Hebreeuws‭: ‬na`âseh we nishma`‭). ‬Meteen daarop‭, ‬in een ontzagwekkend gebeuren‭, ‬wordt het volk gedoopt‭: ‬ouderen en jongeren‭, ‬worden besprenkeld met het‭ ‬bloed‭ ‬van het plaatsvervangende offerdier‭ (‬Ex. 24:7,8‭). ‬Na afloop hiervan mag een afvaardiging van het volk‭ -‬niet alleen Mozes‭, ‬Aäron‭ ‬en zijn zonen‭, ‬maar ook 70‭ ‬oudsten‭, ‬presbyters die het hele volk vertegenwoordigen‭ – ‬een eindweegs de berg op‭. ‬En daar‭, ‬zo staat‭ ‬er in Ex. 24‭: ‬9-11‭, ‬‘‭ ‬zagen zij de God van Israël’‭ ‬en‭ ‬‘het was alsof onder Zijn voeten een plaveisel lag van lazuur‭, ‬als de hemel zelf in klaarheid’‭. ‬Een ongelooflijk indrukwekkend gebeuren‭. ‬Het wordt nog indrukwekkender‭, ‬want er staat‭: ‬‘zij aanschouwden God‭ ‬én zij aten en zij dronken’…‬‭ Samen met God eten en drinken‭, ‬net als Abraham indertijd‭, ‬eten en drinken met de drie mannen‭, ‬waaronder de HERE God Zelf‭. ‬Daarna klimt Mozes alleen verder de Berg op voor het in ontvangst nemen van de geschreven‭ ‬huwelijksakte‭, ‬de Heilige Ketubah‭, ‬waarmee het trouwverbond tussen God en Zijn volk bevestigd wordt voor altijd en eeuwig‭.‬

Studienacht

Dit bijna ongelooflijke gebeuren als sluitstuk van de Uittocht wordt elk jaar opnieuw met ingetogen vreugde gevierd‭. ‬Vooral na de ballingschap kreeg dit een extra accent‭. ‬Wellicht dat in de begintijd van Israëls volksbestaan meer de nadruk lag op het oogstkarakter van Shábhú`óth‭, ‬zoals eigenlijk ook in Lev‭. ‬23‭. ‬In ieder geval is in het huidige Jodendom Shabhú`oth onlosmakelijk verbonden met het Sinai gebeuren en met het ontvangen van de huwelijksakte‭, ‬de Torah‭. ‬Het is een bijna wereldwijd gebruik om in de nacht voorafgaand aan Shábhú`oth de hele nacht door Torah te studeren‭. ‬Een collega van mijn vader‭, ‬Cohen Stuart vertelt in zijn lezenswaardige boek over‭ ‬‘Joodse feesten en vasten’‭ ‬over zijn persoonlijke ervaring met zo’‭ ‬n studienacht‭: ‬na zich zo intens ondergedompeld te hebben in Torahstudie‭, ‬voelde hij zich een soort‭ ‬‘high’‭, ‬op een geestelijk hoog niveau‭. ‬

En dus ontvankelijk voor de Heilige Geest‭.‬