… zo zou het heten.’ (Gen.1:19)
Taal is geen menselijk maaksel. Woorden zijn ouder dan wij. Lang voor ons bestaan, bestond onze moedertaal met een schat aan woorden, werkwoorden en naamwoorden. Taal komt tot ons door overlevering van geslacht op geslacht. Uiteindelijk gaat taal terug tot op God, de Schepper. Ons spreken is ontsproten aan Zijn Spreken: Hij sprak en het was er (Ps.33:9) en de mens benoemde het gesprokene. Adam gaf de dieren namen (Gen.2:19) in overeenstemming met hun wezen, hun programma: hij hoorde de weerklank van de namen die God had uitgesproken, en hij zag in de gestalte der dingen de beeldspraak van hun bedoeling. De oorspronkelijke taal is een echo op het spreken van de Schepper. Of nog sterker: volgens de Joodse taaltraditie is de oorspronkelijke taal, het Hebreeuws dus, de taal van God Zelf, de taal waarmee Hij alles opriep.
2. Hoe dan ook, deze oertaal heeft uiteraard een ontwikkeling doorgemaakt. In de eerste plaats is er waarde aan toegevoegd: in de loop van de geschiedenis is menselijke kennis en ervaring in taal vervat. Naast en tegenover de oertaal, de Woord-taal van in den beginne, ontstonden er antwoord-talen: de talen der volken met het Grieks als “eersteling”. Het grootste gemeenschappelijk bezit der mensheid is de talenschat der volken met daarin zowel een collectief intuïtief weten als een reservoir van menselijke ervaring.
Behalve een normale ontwikkeling is er ook een verstoring opgetreden: door de breuk met God en door de onderlinge verbrokkeling zijn de volkstalen niet alleen uitééngegroeid – in “70” delen uitééngevallen met elk hun eigen ontwikkeling – maar ook toegedekt. Het intuïtieve weten vanuit de oertaal is overspoeld door eigenwijs-heden, door een mateloze hoeveelheid oppervlaktekennis. Onze woorden zijn losgeraakt van hun wortels en veelal verworden tot zinloze codes, tot toevallige tekens.
Daar komt nog bij, en dat geldt vooral voor het Nederlands, dat de spellingsmethodes erop gericht schijnen te zijn om de oorsprong der woorden te verdoezelen: in plaats van taalschrift waarin zoveel mogelijk de vanouds overgeleverde letters behouden blijven, is ons geschreven Nederlands steeds meer verworden tot een klankschrift, waarin de geschiedenis van de woorden niet meer is na te gaan. Het Nederlands onderscheidt zich daarin duidelijk van de naburige, Gothisch-Germaanse talen, vooral van het Engels, waarin veel woorden nog hun oude vorm hebben, ook al worden ze anders uitgesproken.
In het Hebreeuws wordt het schrift uitsluitend afgestemd op de lettertekens, en niet op de klank. Hebreeuws is een lettertaal met letterschrift, en geen klinkertaal met klankschrift: elke letter heeft en houdt zijn eigen unieke taalteken. Ook al klinkt een letter precies gelijk aan een andere (Cheth en zachte Khaph), zelfs al klinkt een letter helemaal niet (Aleph en Ajin of He+ aan het slot), toch wordt hij voluit geschreven. Een letter weglaten omdat hij niet klinkt betekent woordvervorming en is een vorm van “misdaad” tegenover het wezen van de letter.
3. Latijn is ‘ondubbelzinnig’: een “dichte” taal, geschikt voor waterdichte uitspraken waarbij geen misverstand mogelijk is. Als Hebreeuws en Grieks rivieren zijn met soms grillige oevers, dan is Latijn een kanaal, ordelijk, logisch afgebakend. Latijn is ook goeddeels een kunsttaal, geschapen door Griekse geleerden op basis van een oud Latijns dialect: “het Esperanto van de oudheid”.
Daarom betekende de Vulgaat, de Latijnse vertaling, die eeuwenlang de Europese cultuur bepaald heeft, ook een enorme “verplatting” van de Bijbeltekst. En daarom mocht Luther met recht zeggen dat de Latijnen geen bronwater gebruiken zoals de Hebreeërs of rivierwater zoals de Grieken, maar dat zij drinken uit een plas met stilstaand water.
4. De positie van het Hebreeuws temidden van de Semitische zustertalen, het Aramees en Akkadisch enerzijds en het Arabisch anderzijds, laat zich misschien enigszins vergelijken met die van het Nederlands tussen het Angelsaksisch en het Duits. Als middentaal heeft het Nederlands de meest rechtstreekse relatie met het Gotisch, het oudste ons bekende Germaans (dr. M.C.van den Toorn, “Nederlandse Taalkunde,” 18). Op dezelfde wijze, als middentaal, heeft het Bijbels Hebreeuws de meest rechtstreekse relatie tot de oertaal.
5. Volgens sommige taalgeleerden staat het Akkadisch, de taal van het oude Babylonië het dichtst bij het oer-semitisch. De drie argumenten-pro die Prof. dr. J.H.Kramers (“De Semietische talen”, 83,184) hiervoor aangeeft, maken echter niet de indruk te kunnen opwegen tegen de vier contra die hij ook noemt:
– het Akkadisch heeft een aantal oorspronkelijk Semitische klanken verloren;
– er zijn een paar nieuwe voorzetsels ingevoerd;
– bepaalde werkwoordstam-formaties zijn van latere datum;
– het heeft een deel van het gemeenschappelijk Semitische vocabularium opgegeven.
Deze tegenargumenten lijken eerder een ondersteuning van de stelling dat het Hebreeuws als middentaal de meest rechtstreekse verbinding heeft met de gemeenschappelijke moedertaal, het oer-semitisch, en de daarachter liggende “grootmoedertaal” of “grootvadertaal.”
6. Het is niet ondenkbaar dat het Hebreeuws als heilige taal telkens weer teruggedrongen is, opzij gezet, zoals in feite ook gebeurde gedurende de laatste 2000 jaar, tijdens de “Romeinse ballingschap:” pas sinds kort is het Hebreeuws weer een levende volkstaal. Tijdens de Egyptische ballingschap heeft het volk Israël uiteraard ook een andere taal gesproken. Pas in de woestijn en in Kanaän is wellicht het Hebreeuws weer naar voren gekomen als de eigen volkstaal om tijdens de Babylonische en Perzische ballingschap weer op de achtergrond te raken.
7. We kunnen onze werkelijkheid, ook de taalwerkelijkheid, op tweeërlei manier benaderen: onderzoekend of ontvangend, analytisch of intuïtief. Een kunstenaar kijkt anders aan tegen een uitbottende berkenboom in lentelicht dan een zakelijke houthandelaar die denkt in planken en prijzen. Bij de analytische benadering worden de taalverschijnselen zakelijk onderzocht op basis van redelijke aannames, waarbij men zich uitdrukt in heldere afgeronde begrippen. De niet analytische benadering berust op intuïtie, op ontvankelijkheid voor het niet-rationele, waarbij men voor het verwoorden van de ervaringen vooral gebruik maakt van beelden of symbolen. Beide kennisvormen kunnen elkaar van dienst zijn. De analytisch-kritische benadering kan helpen om te onderscheiden tussen taalfantasie en taalintuïtie, tussen verzinsels en gegevens die ‘van de andere kant’ komen. Omgekeerd kan de intuïtieve taalkennis stof aanleveren voor de taalwetenschap, stof voor onderzoek of voor nieuwe hypotheses: als langs intuïtieve weg ons een aantal gegevens toevallen die elk voor zich “spielerei” lijken, maar die bij elkaar genomen toch teveel in een bepaalde richting wijzen, dan ligt hier een terrein braak voor nader wetenschappelijk onderzoek.
8. Als Israëls God, zoals Johannes zegt, Woord is en als woorden bestaan uit letters, dan is Hij ook letters: Hij ís Aleph, Hij ís Beth. Des te veelzeggender wordt dan ook de uitspraak: “Ik ben de Alpha en Omega.” Letterlijk zal gezegd zijn, in de taal van Johannes, Zijn taal: “Ik ben de Aleph God) en de Taw (het teken, kruisteken).” (Openb.1:8,11).
9. De meest elementaire (dubbel)zin, die fundamenteel is voor alle zinnige zinnen in alle talen is: “De HERE (HaShem, de NAAM) is God,” en “De HERE is Eén.” God en Eén zijn predikaten (gezegdes) van de NAAM.
10. Al het geschapene is een gezegde van God. Niet alleen feitelijk – God sprak en het was er, al wat is, is Zijn gezegde – maar ook taalkundig in “is-zinnen:” God is Adem (ruach), God is Rots (aarde), God is Vuur (licht), God is Water (uit de Rots).
Meer weten: ‘Hebreeuws in Zes Dagen’, mail ons op info@studiehuisreshiet.nl