08-05-2023

Psalm 91, תהלים צ”א

Deze prachtige Psalm werd‭, ‬evenals Psalm 90‭, ‬geschreven door Mozes‭, ‬zo wordt in het algemeen aangenomen‭. ‬Een Psalm als een diamant met verschillende facetten‭: ‬deze Psalm is namelijk zowel een leerrede‭ (‬vers 1‭, ‬3-8‭, ‬9b-13‭) ‬als een voornemen‭ (‬vers 2‭); ‬een gebed‭ (‬vers 9‭ ‬a‭), ‬alsmede een profetie‭, ‬waarin God Zelf plotseling het Woord neemt‭ (‬vers 14-16‭). ‬Door goed het Hebreeuws te bestuderen ontdekken we dat er nog veel meer moois in zit dan wat de bestaande vertalingen prijsgeven‭. ‬

Vers 1‭. ‬

ישב‭ ‬בסתר‭ ‬עליון‭ ‬בצל‭ ‬שדי‭ ‬יתלונן

joshebh beseter elion b’tsel shadai jitlonan

Die in de schuilplaats/toevlucht van de Allerhoogste is gezeten‭, ‬die zal overnachten/klagen in de schaduw van de Almachtige

Meteen valt hier het woord‭ ‬klagen‭ ‬op‭: ‬mitlonen‭ מתלנן‭ ‬wat precies dezelfde letters heeft als‭ ‬mitlonan‭ מתלנן‭‬overnachten‭. ‬In de oorspronkelijke Hebreeuwse grondtekst staan geen klinkers en dus kan er net zo goed‭ ‬klagen‭ ‬als‭ ‬overnachten‭ ‬bedoeld worden in dit vers‭. ‬Er is ook verband met Psalm 4:5‭ ‬waar staat‭: ‬“Zijt beroerd/gekwetst maar zondigt niet‭; ‬spreek in uw hart op uw leger en zijt stil‭.‬”‭ ‬Dit is zo’n prachtig vers‭: ‬stort je klacht uit bij God op je bed en praat er vervolgens niet met anderen over‭, ‬roddel niet om je gram te halen‭! ‬Psalm vier is een avondlied en als we deze tekst vergelijken met vers 1‭ ‬uit Psalm 91‭ ‬dan zien we dat er verband is‭: ‬we mogen onze‭ ‬klachten‭ ‬bij God brengen in de‭ ‬rust van de nacht‭. ‬

Het woord‭ ‬toevlucht‭, ‬schuilplaats‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬seter‭ סתר‭, ‬wat verband houdt met het woord‭ ‬resen‭ רסן‭‬toom‭, ‬bit‭ ‬en dat doet denken aan vers 9‭ ‬uit Psalm 32‭: ‬“Wees niet als een paard‭, ‬als een muilezel welk geen verstand heeft‭, ‬welks muil met breidelt met‭ ‬toom en bit‭.‬”‭ ‬Hoe kunnen we verstand krijgen‭? ‬Door te schuilen bij Hem‭; ‬dicht bij Hem te blijven‭: ‬“De vreze des Heren is het beginsel der wijsheid‭.‬”‭ (‬Psalm 111:10‭).‬

Vers 2‭. ‬

אמר‭ ‬ליהוה‭ ‬מחסי‭ ‬ומצודתי‭ ‬אלהי‭ ‬אבטח‭-‬בו

omar leJHWH machsi umtsudati elohaj ebhtach-bo

Ik zal tot de HEERE/Aanwezige zeggen‭: ‬mijn Toevlucht en mijn Burcht‭, ‬mijn God‭, ‬op Wie ik vertrouw

Waar we in onze Bijbelvertalingen het woord HEERE‭, ‬of HERE met grote letters zien staan‭, ‬weten we dat er in de grondtekst de naam‭ ‬JHWH‭ ‬יהוה‭ ‬staat‭. ‬Deze naam is afgeleid van het werkwoord‭ ‬hajah‭ היה‭, ‬wat betekent‭ ‬geschieden‭, ‬aanwezig zijn‭. ‬Vandaar dat wij Zijn Naam vertalen met‭ ‬Aanwezige‭. ‬

Het woord voor‭ ‬toevlucht‭ ‬is hier het Hebreeuwse woord‭ ‬machseh‭ מחסה‭, ‬wat verband houdt met het woord‭ chasid חסיד, vertrouweling, ‬gunsteling‭ ‬van de Heere‭. ‬Het woord voor‭ ‬burcht‭ ‬is hier het Hebreeuwse woord‭ ‬metsudah מצודה, wat ook‭ ‬vangnet‭ ‬betekent en afgeleid is van het werkwoord‭ ‬tsud‭ צוד‭, ‬jagen‭, ‬van voedsel voorzien‭. ‬De kasteelheer zelf gaat doorgaans uit jagen en neemt voedsel mee voor de bewoners van de burcht‭. ‬Wat een prachtig beeld van God‭, ‬de Kasteelheer‭, ‬Die Zelf voor Zijn gunstelingen zorgt‭!‬

Vers 3‭. ‬

כי‭ ‬הוא‭ ‬יצילך‭ ‬מפח‭ ‬יקוש‭ ‬מדבר‭ ‬הוות‭ ‬

ki hu jatsilkha mipach jaqush midebher hawoth‭ ‬

Want Hij zal u redden van de strik des vogelvangers‭, ‬van de zeer verderfelijke pest

Inderdaad heeft Hij door de eeuwen heen Zijn volk gered van de pest‭. ‬Hoe‭? ‬Door Zijn wetten te geven op de berg Sinaï‭. ‬Hij gebood‭ ‬het volk in Leviticus om zichzelf meermaals per week te wassen en omdat men dat ook nog eeuwen later deed in tijden dat de pest‭ ‬rondwaarde‭, ‬zijn velen gespaard gebleven van deze afschuwelijke ziekte‭. ‬Wat echter wel heel zuur is‭, ‬is dat men juist de Joden‭ ‬in de diaspora de schuld gaf van het overbrengen van de pest omdat zij degenen waren die het meestal niet kregen en de rest van‭ ‬de bevolking wel‭. ‬

Vers 4‭.‬

באברתו‭ ‬יסך‭ ‬לך‭ ‬ותחת‭-‬כנפיו‭ ‬תחסה‭ ‬צנה‭ ‬וסחרה‭ ‬אמתו‭ ‬

bêébhráto jasekh lakh wêtachat-knápháw techseh tsinah wêsocherah‭ ‬’amito

Hij zal u omheinen met Zijn vlerken en onder Zijn vleugels zult gij schuilen‭. ‬Zijn waarheid/trouw is een schild/koelte en bolwerk

Het woord voor‭ ‬vlerk‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ’ebher אבר, wat ook te vinden is in Jesaja 40:31‭, ‬waar staat‭: ‬‘Maar die de HEERE‭ (‬Aanwezige‭) ‬verwachten‭, ‬zullen de kracht vernieuwen‭; ‬zij zullen opvaren met‭ ‬vlerken‭ ‬als van arenden‮…‬’‭ ‬

Het is opvallend dat het Hebreeuwse woord voor‭ ‬schild‭, ‬tsinah צנה,‬ ook te vertalen is met het woord‭ ‬koelte‭. ‬Koelte‭ ‬is dus zoals een schild‭, ‬een bescherming‭; ‬de‭ ‬koelte‭ ‬van de nacht‭, ‬waarin we mogen‭ ‬schuilen‭ ‬en zelfs‭ ‬klagen‭ ‬in Zijn burcht‭, ‬is een bescherming tegen de hitte van overdag‭. ‬Zomerdagen duren in Israël veel minder lang dan in Nederland en‭ ‬wij hebben dat leren waarderen‭, ‬want als de hitte van de zon tot tien uur in de avond door zou gaan‭, ‬dan zouden we het veel moeilijker volhouden‭, ‬het is soelaas als de zon onder mag gaan‭ ‬en we de koelte van de nacht mogen verwelkomen‭.‬

Het woord‭ ‬omheinen‭ ‬is in het Hebreeuws het woord‭ ‬jasekh‭ ‬יסך‭ ‬wat afgeleid is van het werkwoord‭ ‬jasakh‭ ‬יסך‭, ‬wat‭ ‬olie uitgieten‭, ‬zalven‭ ‬betekent‭. ‬Wat een prachtig woordverband vinden we hier‭! ‬Wie in Zijn schuilplaats schuilt‭, ‬mag zich‭ ‬gezalfd‭ ‬weten met olie‭. ‬Het doet denken aan Psalm 133:2‭ ‬waar gesproken wordt over het samenzijn als broeders‭: ‬‘Het is als kostelijke olie op het hoofd‭, ‬neerdalende op de baard‭, ‬de baard van Aaron‭, ‬die neerdaalt op de zoom van zijn klederen‭.‬’‭ ‬Twee opmerkingen over dit woordverband‭: ‬In de schuilplaats van de Allerhoogste zit je dus niet alleen‭, ‬maar met broeders‭ (‬en zustersϑ‭) ‬en ook vervult men daar‭ (‬al‭ ‬klagende‭, ‬zoals Jeremiah‭?) ‬een priestertaak‭, ‬zoals Aaron‭, ‬die‭ ‬gezalfd‭ ‬was tot priester‭. ‬Er komt meer bij kijken dan maar een beetje zitten onder Zijn vlerken‭. ‬

Vers 5‭.‬

לא‭-‬תירה‭ ‬מפחד‭ ‬לילה‭ ‬מחץ‭ ‬יעוף‭ ‬יומם‭ ‬

lo-tirah mipachad lajlah méchéts ja‘uph jomám

Gij zult niet bang zijn voor de schrik van de nacht, voor de pijl die des daags vliegt

Dag en nacht worden genoemd in dit vers‭, ‬elk met haar eigen kwaad‭. ‬Het werkwoord‭ ‬jara’‭ ‬ירא‭ ‬is het woord voor‭ ‬vrezen‭/‬bang zijn‭, ‬hetzelfde woord als‭ ‬wat voorkomt in Psalm 23:24‭, ‬waar staat‭: ‬“Gij die de HEERE vreest‭, ‬prijst Hem‭, ‬al gij zaad Jacobs‭…‬”‬Vrezen‭ ‬kan ook‭ ‬ontzag hebben‭ ‬betekenen‭. ‬Ontzag hebben‭ ‬voor God moet‭, ‬ontzag hebben‭ ‬voor wat ons allemaal kan overkomen in de nacht‭, ‬is niet nodig‭. ‬

Vrees niet voor de‭ ‬schrik‭ ‬pachad‭ ‬פחד‭ ‬van de nacht‭, ‬staat er‭. ‬De nacht is op zichzelf al een‭ ‬schrik‭ ‬in deze Psalm‭, ‬want verder staat er in dit vers niets bij wat er dan zo’n‭ ‬schrik‭ ‬aanjaagt in de nacht‭. ‬Pachad‭ ‬פחד‭ ‬is een afgeleide van het Hebreeuwse werkwoord‭ ‬páchad‭ פחד‭: ‬vrezen‭, ‬beven van angst‭, ‬opschrikken‭. ‬Er is een opmerkelijk woordverband met het woord‭ ‬pach‭ פח‭: ‬strik‭, ‬klapnet‭, ‬wat al eerder genoemd is in vers 3‭. ‬Nog een woordverband is er met het woord‭ ‬pachath‭ ‬פחת‭ ‬kuil‭ ‬en dan zien we in Jeremia 48:3‭ ‬ineens‭ ‬een woordspeling met deze woorden ‭: ‬פחד‭ ‬ופחת‭ ‬ופח‭ ‬pachad vapachath vapach‭: ‬‘Schrik‭, ‬kuil en strik‭!‬’‭ ‬Zoals men in het Nederlands bijvoorbeeld zou zeggen‭: ‬‘Voor‭ ‬galg en rad‭!‬’‭ ‬

Vers 6‭.‬

מדבר‭ ‬באפל‭ ‬יהלך‭ ‬מקטב‭ ‬ישוד‭ ‬צהרים‭ ‬

midebher ba’ophel jahalokh miqetebh jashud tsoharajim‭ ‬

Voor pest die gaat in het donker‭, ‬voor verderf die verwoest op de middag

Opnieuw worden hier dag en nacht genoemd‭, ‬of in ieder geval‭: ‬donker‭ ‬en‭ ‬middag‭. ‬Het gaat hier ook opnieuw‭, ‬zoals in vers 3‭, ‬over de‭ ‬pest‭, ‬waarvan nu specifiek wordt gezegd dat deze in het‭ ‬donker‭ ‬rondwaart‭. ‬Zodra het donker wordt‭, ‬worden de ratten actief‭, ‬schuw als ze zijn voor licht en menselijke beweging‭. ‬Niet de ratten‭ ‬zelf brengen de‭ ‬pest‭ ‬over‭, ‬maar de luizen die ze vaak bij zich hebben zijn de boosdoeners‭… ‬Het woord voor‭ ‬donker‭ ‬is hier het woord‭ ’ophel אפל. ‬Opvallend is dat hier de verkorte Godsnaam‭ ‬El‭ ‬אל‭ ‬in te vinden is‭, ‬van de Godsnaam‭ ‬Elohim אלהים. ‬In Hem‭ (‬Hij‭) ‬is in het geheel geen duisternis‭ (‬1 Joh‭. ‬1:5‭), ‬maar Hij hanteert het wel‭. ‬Een ander woordverband met het woord‭ ‬’ophel‭ ‬אפל‭ ‬is het woord‭ ‬lapid‭ לפיד‭, ‬toorts‭, ‬fakkel‭, ‬bliksemstraal‭. ‬Hij kan het duister oplichten met Zijn pijlen‭, ‬Zijn‭ ‬bliksemstralen‭. ‬

Dan over het‭ ‬verderf‭ ‬dat op de middag toeslaat‭: ‬het Hebreeuwse woord voor‭ ‬verderf‭, ‬pest‭, ‬besmettelijke‬ziekte of verwoestende storm‭ ‬is het woord‭ ‬qetebh‭קטב‭ ‬. Van dit woord wordt gezegd dat het op de‭ ‬middag‭, ‬tsohorajim ‭ ‬צהרים‭ ‬ toeslaat‭. ‬In dit woord zit het binnenwoord‭ ‬tsarah‭ ‬צרה‭ ‬verborgen‭: ‬benauwdheid‭, ‬nood‭. ‬

Vers 7‭.‬

יפל‭ ‬מצדך‭ ‬אלף‭ ‬ורבבה‭ ‬מימינך‭ ‬אליך‭ ‬לא‭ ‬יגש‭ ‬

jipol mitsid’kha eleph urbhabha miminekhá‭ ‬’élekha lo jigash

Al vallen aan je zijde duizend‭, ‬tienduizend/grote menigte aan uw rechterhand‭, ‬het nadert u niet

De uitdrukking‭: ‬een grote menigte‭ ‬spreekt men in het Hebreeuws vaak uit als‭ ‬tienduizend‭. ‬In werkelijkheid kan het dus nog een veel groter‭ ‬getal zijn‭. ‬Het werkwoord voor‭ ‬vallen‭, ‬naphal‭ נפל‭ ‬heeft woordverband met het Hebreeuwse woord‭ ‬niphla‭נפלא‭ ‬, wat‭ ‬wonder‭ ‬betekent‭. ‬Het is toch ook een‭ ‬wonder‭ ‬dat het kleine volkje Israël‭, ‬aan wie deze Psalm is gericht nog steeds overeind staat‭, ‬terwijl vele volken die haar naar het leven stonden allang zijn‭ ‬gevallen‭ ‬en verdwenen‭. ‬Het woord voor‭ ‬naderen/aantreden‭ ‬is het werkwoord‭ ‬nagash‭ נגש‭ ‬wat woordverband heeft met het woord voor‭ ‬slang‭: ‬nachash‭נחש‭ ‬, welke sluipend kan‭ ‬naderen‭, ‬onder het gras door zodat men hem te laat ziet‭. ‬Maar Moshe/Mozes zegt in dit vers dat men niet bang hoeft te zijn‭, ‬want het zal níet naderen‭. ‬

Vers 8‭.‬

רק‭ ‬בעיניך‭ ‬תביט‭ ‬ושלמת‭ ‬רשעים‭ ‬תראה‭ ‬

raq bê‘éjnekha tabit wêshilumath rêsháim tir’eh

Alleen met uw oog‭, ‬u zult uw oog opslaan‭/ ‬zult spieden en u zult zien de vergelding aan de goddelozen/schuldigen/slechten

Heel specifiek legt Mozes uit dat het slechts met het oog gezien wordt‭, ‬men moet het oog opslaan‭, ‬moet spieden naar de vergelding van de slechten‭, ‬alsof men het niet zou zien als men er geen moeite voor doet‭. ‬Waar eerder in deze Psalm alleen over ziekte en‭ ‬verderf wordt gesproken‭, ‬zijn nu de goddelozen aan de beurt‭. ‬Het woord voor‭ ‬vergelding‭ ‬komt van het werkwoord‭ ‬shalam‭ שלם‭, ‬betalen‭/‬vergelden‭ (‬ver‭-‬geld‭-‬en‭). ‬Shalam‭ ‬betekent ook‭ ‬heel zijn‭, ‬gezond zijn‭, ‬af zijn‭, ‬waarvan natuurlijk het woord‭ ‬shalomשלום‭ ‬is afgeleid‭: ‬vrede‭. ‬Er is pas‭ ‬vrede‭ ‬wanneer er‭ ‬herstelbetaling/vergelding‭ ‬heeft plaatsgevonden‭. ‬Een goddeloze/slechte/schuldige is een‭ ‬resha‭‬רשע‭ ‬, van het werkwoord‭ ‬rashá‭רשע‭ ‬, slecht‭, ‬onrechtvaardig‭, ‬goddeloos zijn‭. ‬Het is niet dat God niet bij die persoon is‭, ‬maar juist andersom‭: ‬de persoon is niet bij God‭.‬

Vers 9‭.‬

כי‭-‬אתה‭ ‬יהוה‭ ‬מחסי‭ ‬עליון‭ ‬שמת‭ ‬מעונך‭ ‬

ki‭ ‬’atáh JHWH machsi eljon samta mê‘onekha

Want U‭, ‬Aanwezige‭ (‬JHWH‭) ‬bent mijn schuilplaats/toevluchtsoord‭, ‬u hebt de Allerhoogste als uw woning‭ ‬

Waar deze zin begint met een gebed‭: ‬“Want U‭, ‬Aanwezige‭, ‬bent mijn schuilplaats‭,‬”‭ ‬gaat het over in opnieuw een lering aan de luisteraar‭: ‬“Hij‭, ‬de Allerhoogste‭, ‬is uw woning‭.‬”‭ ‬De titel‭ ‬Allerhoogste‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬‘Eljon‭ עליון‭ ‬ , wat afgeleid is van het Hebreeuwse werkwoord‭ ‬‘alah‭, עלה‭ ‬wat‭ ‬opgaan‭, ‬omhoog reizen‭ ‬betekent‭. ‬Het is toch geweldig om diep tot ons door te laten dringen dat‭ ‬God Zelf‭ ‬onze‭ ‬woning‭ ‬wil zijn…‬‭ Het woord voor‭ ‬woning‭ ‬is hier het Hebreeuwse woord‭ ‬ma‘onמעון‭. ‬Dit woord heeft woordverband met het woord‭ ‬ajin‭ ‬עין‭, ‬oog‭. ‬Hij zegt in Psalm 32:8‭: ‬Mijn‭ ‬oog‭ ‬is op u‭!‬”

Vers 10‭.‬

לא‭-‬תאנה‭ ‬אליך‭ ‬רעה‭ ‬ונגע‭ ‬לא‭-‬יקרב‭ ‬באהלך‭ ‬

lo-tê’uneh‭ ‬’élekha rá‘áh wênega lo-jiqrabh bê’ohalekha

U zal geen kwaad overkomen en geen slag zal uw tent naderen

In de praktijk zien we helaas wat anders‮…‬‭ ‬“Talrijk zijn de rampen der rechtvaardige‭,‬”‭ ‬zegt David in Psalm 34:20‭. ‬Dit komt realistischer over‭, ‬“maar‭,‬”‭ ‬zegt hij verder‭: ‬“uit die alle redt hem de Aanwezige‭.‬”‭ ‬Het woord‭ ‬overkomen‭, ‬gebeuren‭ ‬is het Hebreeuwse werkwoord‭ ‬’anah‭אנה‭ ‬. Dit woord heeft woordverband met het woord‭ ‬’anush‭אנוש‭ ‬, wat‭ ‬zwaar/ongeneeslijk ziek‭ ‬betekent‭. ‬Een ander woordverband is met het woord‭ ‬’enosh‭אנוש‭ ‬, de‭ ‬mens/mensheid‭. ‬Helaas sterven er wél oprechte gelovigen aan ziekten‭, ‬het blijft degenen die een diepe relatie met hun Maker hebben‭ ‬niet bespaard‭, ‬moeilijk te plaatsen hoor‭, ‬dit vers‮…‬‭ ‬

Vers 11‭.‬

כי‭ ‬מלאכיו‭ ‬יצוה‭-‬לך‭ ‬לשמרך‭ ‬בכל‭-‬דרכך‭ ‬

ki mal’ákháv jêtsaweh-lákh lishmarkha bêkol-drakhekha‭ ‬

Want zijn engel/bode/boodschapper zal Hij aan u gebieden‭, ‬u bewaren op al uw wegen

Vraagt men eens rond of men weleens een engel gezien heeft‭, ‬dan valt het op dat verrassend veel mensen zoiets inderdaad hebben ervaren‭, ‬sommigen zagen hem met eigen ogen‭, ‬maar men hoort ook nogal eens dat anderen een engel gezien hebben in de aanwezigheid‭ ‬van iemand die in gevaar was‭, ‬zoals bij het meisje dat in de avond naar huis liep en een groep dronken kerels voor zich kreeg‭. ‬Ze deden haar niets en de volgende dag vroeg iemand haar wie die grote man was geweest die naast haar had gelopen…‬‭ Hij bleek de reden te zijn waarom de kerels haar niets hadden aangedaan‭, ‬alhoewel het meisje zelf niets van zijn aanwezigheid ervaren had‭. ‬Wonderlijk‮…‬‭ ‬

Het woord voor‭ ‬bewaren‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬shamar‭שמר‭ ‬. Volgens taalkundigen‭ ‬is het Japanse woord‭ ‬samurai‭ ‬afkomstig van dit Hebreeuwse woord en ook het Nederlandse woord‭ ‬smeris‭. ‬Een‭ ‬samurai‭ ‬is een Japanse bewaarder van de orde‭. ‬In dit vers fungeert de engel als de‭ ‬shomer‭‬שומר‭ ‬, de‭ ‬bewaarder‭.‬

Vers 12‭.‬

על‭-‬כפים‭ ‬ישאונך‭ ‬פן‭-‬תגף‭ ‬באבן‭ ‬רגלך‭ ‬

al-kápáim jis’á unêkha pen-tigoph ba’ebhen raglekha

Op handen dragen zij u‭, ‬opdat uw voet niet op steen stoot‭ ‬

De spreuk‭: ‬‘Op handen gedragen worden’‭ ‬komt dus uit dit vers in de Bijbel‭. ‬Overigens staat hier niet het woord‭ ‬jadajim‭ ‬ידים‭ ‬voor‭ ‬handen‭, ‬maar een ander woord‭: ‬kaphajimכפים‭. ‬Dat zijn ook‭ ‬handen‭, ‬maar‭ ‬doende handen‭ ‬terwijl‭ ‬jadajim‭ ‬ידים‭ ‬handen‭ ‬zijn om mee te‭ ‬zegenen‭ ‬en te‭ ‬loven‭. ‬De engelen zijn dus‭ ‬doende‭ ‬om die mens te beschermen‭, ‬die serieus met God bezig is‭. ‬Kaphajim‭ ‬כפים‭ ‬heeft verband met het werkwoord‭ ‬kaphal כפל‭ ‬verdubbelen‭, ‬dubbelvouwen‭, ‬in gebed vouwen we vaak de handen om niet te gaan zitten friemelen en daardoor afgeleid te worden‭. ‬Maar ook de‭ ‬engelen‭ ‬kunnen de‭ ‬handen samenvouwen‭ ‬om meer kracht te hebben om de mens te dragen‭. ‬Een ander prachtig woordverband is er met het woord‭ ‬kaphah‭ ‬כפה‭ ‬tot bedaren brengen‭, ‬vaak doen we dat door de‭ ‬hand‭ ‬even op de schouder van de ander te leggen‭, ‬een verdrietig kind dat pijn heeft‭, ‬zal doorgaans tot‭ ‬bedaren‭ ‬komen als het door een liefhebbende hand over het hoofd wordt geaaid‭.‬

Het woord voor‭ ‬steen‭, ‬rots‭ ‬in dit vers is het Hebreeuwse woord‭ ‬ebhen‭אבן‭ ‬. Binnenwoorden in dit woord zijn de woorden‭ ‬abh‭ ‬אב‭ ‬vader‭ ‬en‭ ‬ben‭, בן‭ ‬zoon‭. ‬In de Alephcursus onderwijzen we dat wanneer de overdracht van kennis en tradities van‭ ‬vader‭ ‬op‭ ‬zoon‭ ‬kan doorgegeven worden‭, ‬daar is dit een‭ ‬rots‭ ‬in de samenleving en we zien vandaag de dag dat dit aan het verbrokkelen is‭. ‬Zonen‭ ‬luisteren dikwijls niet meer naar de‭ ‬vaders‭, ‬hun raad heeft‭ ‬afgedaan‭: ‬abhedánאבדן‭ (‬let hier op het subtiele klankverband met het Nederlandse woord‭ ‬afgedaan‭), ‬is ten‭ ‬verderve‭ ‬gegaan in veel gevallen‭. ‬

Vers 13‭.‬

על‭-‬שחל‭ ‬ופתן‭ ‬תדרך‭ ‬תרמס‭ ‬כפיר‭ ‬ותנין‭ ‬

al-shachal bhapheten tidrokh tirmos kêphir wêtanin

Op leeuw‭, ‬gifslang/adder treedt u‭, ‬u vertrapt jonge leeuw en slang/monster

Het woord voor‭ ‬gifslang/adder‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬peten‭פתן‭ ‬, wat woordverband heeft met het woord‭ ‬patal‭ ‬פתל‭ ‬, in elkaar gedraaid‭, ‬arglistig zijn‭, ‬precies de kenmerken van de slang zoals we die uit de Bijbel kennen‭, ‬we zien het al bij Eva‭, ‬die als een‭ ‬patah‭פתה‭ ‬, een‭ ‬onnozele‭, ‬gemakkelijk te misleiden‭ ‬vrouw viel voor de praatjes van dit‭ ‬in elkaar gedraaide‭ ‬onderkruipsel‮…‬‭ ‬

Het woord voor‭ ‬jonge leeuw‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬kphir‭. ‬כפיר‭ ‬Dit woord voor‭ ‬jonge leeuw‭ ‬is volgens het Bijbelse woordenboek van Peter Broers het beeld van‭ ‬moed en kracht‭ ‬en zou‭, ‬als we het zo kunnen beschouwen‭, ‬ook kunnen staan voor een mens van‭ ‬moed en kracht‭. ‬Het woord heeft verband met het woord dat we al eerder behandelden‭: ‬kaphaph‭, כפף‭ ‬buigen‭, ‬neerdrukken‭. ‬Als‭ ‬moed en kracht‭ ‬niet‭ ‬buigen‭ ‬onder de‭ ‬kaph‭ ‬כף‭ ‬de‭ ‬hand‭ ‬van God‭, ‬dan leiden ze snel tot onbezonnenheid‭. ‬Onbezonnenheid moet weer‭ ‬verzoend‭, ‬bedenkt‭ ‬worden‭: ‬kaphar‭ .‬כפר‭  ‬Denk maar aan Jom Kipur‭, ‬de Grote Verzoendag‭, ‬letterlijk‭: ‬de Dag van de Bedekking‭.‬

Vers 14‭.‬

כי‭ ‬בי‭ ‬חשק‭ ‬ואפלטהו‭ ‬אשגבהו‭ ‬כי‭-‬ידע‭ ‬שמי‭ ‬

ki bhi cháshaq wa’aphaltéhu‭ ‬‘asagbhéhu ki-jáda‘‭ ‬shêmi

Want in/met Mij heeft hij Zich in liefde verbonden en Ik zal hem in veiligheid brengen‭, ‬Ik zal hem redden want hij heeft Mijn Naam bekend‭ ‬

Wat een prachtig vers‭! ‬Plotseling spreekt God Zelf hier in lyrische taal‭, ‬dit vers spreekt zeer intieme‭, ‬liefdevolle taal‭, ‬geeft‭ ‬een liefdevolle hartsrelatie tussen God en mens weer‭. ‬Het woordje‭ ‬bi‭ ‬betekent zowel‭ ‬in/met‬Mij‭ ‬als dat het simpel betekent‭: ‬o‭. ‬Dit vers is dus ook te lezen als‭ : ‬”O‭, ‬hij heeft zich in liefde verbonden‭..‬”‭ ‬Juist uit dat woordje‭ ‬o‭ ‬spreekt zo’n hartstocht‭! ‬Het woord voor‭ ‬zich‬verbinden in liefde‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬chashaq‭חשק‭ ‬. Dit woord heeft woordverband met het woord voor‭ ‬spaak‭ ‬van een wiel‭: ‬chishuq‭‬חשק‭ ‬. Onlosmakelijk zit de‭ ‬spaak‭ ‬vast aan de‭ ‬naaf‭, ‬de‭ ‬chishurחשר‭ ‬, toch typisch dat deze woordverbanden zoveel over deze verbinding zeggen‭: ‬het is de bedoeling dat het allemaal aan elkaar vastzit‭, ‬er is geen toeval bij‭! ‬Zo is het ook bedoeld dat de mens onlosmakelijk aan God vastzit‭, ‬in‬liefde verbonden‭ ‬is‭ ‬in/met‭ ‬Hem‭. ‬

Palat‭ ‬פלט‭ ‬is het Hebreeuwse werkwoord voor in‭ ‬veiligheid brengen‭. ‬Daarvan is het woord‭ ‬vluchteling‭ ‬afgeleid‭: ‬Palet‭פלט‭ ‬. Bij Hem mag de‭ ‬vluchteling‭ ‬schuilen‭. ‬Het woord voor‭ ‬redden‭ ‬is het Hebreeuwse werkwoord‭ ‬sagabh ‭ שגב‭ ‬en dit woord betekent ook‭: ‬onbereikbaar hoog zijn‭, ‬veilig zijn‭. ‬We zien het voor ons‭: ‬hoog in het arendsnest‭, ‬veilig onder Zijn vleugels‭. ‬Sagabh‭ ‬heeft woordverband met het woord‭ ‬saga‘‭ ‬שגע‭ ‬wat betekent‭: ‬genoeg hebben‭, ‬verzadigd zijn‭, ‬zoals in Psalm 81:17‭ ‬geschreven staat dat God ons wil‭ ‬verzadigen‭ ‬met honing uit de rots‭.‬

Het woord‭ ‬bekennen‭ ‬is het Hebreeuwse werkwoord‭ ‬jádaידע‭ ‬wat gebruikt wordt in Genesis‭, ‬waar Adam Eva‭ ‬bekende‭, ‬intiem seksueel contact met haar had‭. ‬Bekennen‭,  ‬jáda‭ ‬ידע‭ ‬is veel meer dan gewoon‭ ‬weten‭, ‬het is intiem en diep‭ ‬relatie beleven‭, ‬hetzelfde woord staat geschreven in Hosea 4:6‭ ‬waarin God zegt‭: ‬“Mijn volk gaat te gronde door gebrek aan‭ ‬kennis‭.‬”‭ ‬Het is niet mis‭, ‬wat daar staat‭! ‬Naar de samenkomst/kehilah gaan is niet genoeg‭, ‬Hij wil diep en intiem‭ ‬gekend‭ ‬worden door de mens‭. ‬Deze tekst is werkelijk een appél aan ons hart‭. ‬Als we zo deze woorden ontleed hebben‭, ‬dan begrijpen we waarom God‭ ‬zo lyrisch spreekt in dit vers want Hij beaamt hier dat dit ook werkelijk gebeurt‭, ‬werkelijk‭: ‬de gelovige mens heeft zich in liefde‭ ‬in/met‭ ‬Hem‭ ‬verbonden‭.‬

Vers 15‭.‬

יקראני‭ ‬ואענהו‭ ‬עמו‭-‬אנכי‭ ‬בצרה‭ ‬אחלצהו‭ ‬ואכבדהו‭ ‬

jiqra’eni wê’e‘enéhu imo‭-‬’anokhi bêtsáráh‭ ‬’achaltséhu wa’akhabêdénu

Hij zal Mij aanroepen en Ik zal antwoorden/moeite doen‭; ‬in nood‭/‬benauwdheid ben Ik met hem‭; ‬Ik rust hem toe/ruk hem los/bevrijd hem en Ik breng hem tot eer

Wat een krachtige belofte doet Hij hier‭! ‬Het woord voor‭ ‬antwoorden‭ ‬is het Hebreeuwse werkwoord‭ ‬ánáh‭‬ענה‭ ‬, wat ook betekent‭: ‬moeite doen‭, ‬gebukt gaan‭. ‬God‭ ‬doet‬moeite‭ ‬voor degenen die Hem werkelijk liefhebben‭, ‬uit alles in dit en het vorige vers blijkt dat Hij zo graag wil dat we bij Hem schuilen‭, ‬het doet ons goed‭, ‬maar Hem ook‭. ‬We hoeven er niets voor te presteren‭, ‬alleen maar te schuilen‭, ‬wat een andere boodschap is‭ ‬dit dan wat we tegenwoordig in onze Westerse beschaving te horen krijgen‭: ‬carrière maken‭, ‬presteren‭, ‬met of zonder ellebogenwerk‮…‬‭ ‬

Nood‭ ‬of‭ ‬benauwdheid‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬tsar‭. ‬צר‭ ‬Egypte is‭ ‬Mitsrajim‭ ‬מצרים‭ ‬waarin ook het woord‭ ‬tsar‭. ‬In Egypte had het volk het benauwd en werd het‭ ‬bijna uitgeroeid‭. ‬Van tsar stammen ook mogelijk woorden af zoals caesar en tsaar‭: ‬leiders die het volk begeleiden maar ook met‭ ‬name benauwen‮…‬‭.‬

Het blijkt in dit vers duidelijk waaruít God Zijn volk bevrijd heeft‭. ‬Mooi is ook de betekenis van het Hebreeuwse werkwoord‭ ‬chálats‭‬חלץ‭ ‬: toerusten‭, ‬losrukken‭, ‬redden‭, ‬bevrijden‭. ‬Vooral het woord‭ ‬toerusten‭ ‬in dit rijtje lijkt een beetje een vreemde eend in de bijt‭: ‬gered‭ ‬of‭ ‬bevrijd‭ ‬worden zijn passief‭: ‬het overkomt je‭, ‬terwijl‭ ‬toerusten‭ ‬juist om een actieve houding van de geredde persoon vraagt‭: ‬volwassen worden hoort ook bij schuilen bij Hem‭. ‬Het woord‭ ‬chelets‭ ‬חלץ‭ ‬is het woord voor‭ ‬lendenen‭, ‬beeld van mannelijk kracht‭. ‬Geen spierkracht‭, ‬maar het vermogen om‭ ‬voort te planten‭ ‬zijn de middelen van God om de mens‭ ‬toe te rusten‭. ‬Zoals in Genesis 35:11‭ ‬de belofte‭: ‬“Koningen zullen uit u voortkomen‭.‬”‭ ‬

Kabhed‭ ‬כבד‭ ‬is het werkwoord voor‭ ‬eer‭, ‬zwaar‭/‬ernstig zijn‭, ‬aanzien hebben‭. ‬“Veinzend zullen zij‭ (‬de volkeren‭) ‬u hulde brengen‭,‬”‭ ‬zegt God tegen Zijn volk in Openbaringen 3‭. ‬Die tijd is nabij‭.‬

Vers 16‭.‬

ארך‭ ‬ימים‭ ‬אשביעהו‭ ‬ואראהו‭ ‬בישועתי‭ ‬

’orekh jámim‭ ‬’asbijéhu wê’ar’éhu bishuáti‭.‬

Ik verzadig hem met lengte van dagen en Ik zal hem doen zien‭ ‬door‭ ‬mijn redding

Hier staat iets wonderlijks wat op het eerste gezicht niet opvalt‭. ‬Alle vertalingen zeggen dat God‭ ‬‘hem zijn bevrijding doet zien‭.‬’‭ ‬Heel mooi‭. ‬Maar wat staat er echt‭? ‬God laat hem‭ ‬door‭ ‬zijn bevrijding zien‭, ‬alsof de geredde persoon naar het leven kijkt‭ ‬door‭ ‬de bril van Gods bevrijding en vaak ervaart de gelovige mens dit ook‭: ‬bij moeilijkheden in het leven‭, ‬weten we wél dat we gered‭ ‬zijn en kunnen‭ ‬door‭ ‬die redding heen de moeilijke situatie veel beter het hoofd bieden‭. ‬

Het woord voor‭ ‬lengte‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬orekh‭‬ארך‭; ‬; de vrouwelijke vorm van dit woord is het woord‭ ‬árukahארכה‭ ‬wat betekent‭: ‬herstel‭, ‬zoals in Jesaja 58:8b‭: ‬“‮…‬‭ ‬uw herstel zal spoedig uitspruiten‭.‬”‭ ‬Dit past helemaal bij de strekking van deze Psalm‭. ‬

Het woord voor‭ ‬redding/bevrijding‭ ‬is het Hebreeuwse woord‭ ‬jeshuah‭ ‬ישועה‭ ‬wat afgeleid is van het werkwoord‭ ‬jáshá‭ ‬ישע‭ ‬, redden‭, ‬helpen‭, ‬doen overwinnen‭ ‬en waarvan ook de naam‭ ‬Jehoshua‭ ‬יהושע‭ ‬van afgeleid is‭, ‬Degene Die Jezus genoemd wordt in onze vertalingen‭, ‬onze Messias‭, ‬Die Jozua heet‭. ‬Hier ook weer dat tweeledige‭: ‬zowel het‭ ‬redden‭ ‬alsook het‭ ‬toerusten‭ ‬om‭ ‬te doen overwinnen‭. ‬De overwinning is‭ ‬in‭ ‬Hem Zelf‭. ‬Wat een prachtig besluit van een prachtige Psalm‭! ‬