05-06-2023

Eten, ochel אוכל en zegenen birekh ברך

Vóór het nuttigen van ontbijt‭, ‬lunch of avondmaaltijd spreken de meeste christenen een dankzegging‭, ‬berekha ברכה uit maar waarom niet over het tussendoortje of een glas water‭? ‬Gelovige Joden‭, ‬toen en nu‭, ‬leren van jongs af aan om over alle koshere‭ ‬כשר‭ ‬voedsel wat zij nuttigen een zegen uit te spreken‭. ‬Voor het glaasje sinaasappelsap op een feestje of een kopje koffie ergens in‭ ‬een restaurant dankt men Hem voor datgene wat door Zijn Woord geschapen is‭. ‬Alle voedsel wordt op Hem betrokken naar aanleiding‭ ‬van psalm 24:1‭: ‬‘De aarde is van Adonai‭, ‬haar volheid en alles wat er woont’‭ ‬ליהו‭-‬ה‭ ‬הארץ‭ ‬ומלואה‭ ‬תבל‭ ‬וישבי‭ ‬בה‭ ‬. Het zich steeds bewust zijn dat alles wat leeft van Hem is en dat we leven dankzij Zijn Adem, רוח Ruach en genade חן וחסד, chen en chesed, is de Judeeër op het hart geschreven want Judah betekent in de ware zin van het woord‭ ‬Godlover‭, ‬iemand die zijn Schepper steeds dankt voor alles wat hem gegeven is‭. ‬

Het uitspreken van een zegen voordat we iets eten is te zien als een vorm van toestemming vragen of we mogen genieten van datgene wat Hij geschapen heeft‭. ‬Rabbijnen leren dat wanneer we geen zegen vooraf uitspreken dat het is alsof je van iemand iets neemt‭ ‬zonder er eerst om te vragen‭.‬

Psalm 115:16‭ ‬zegt dat hemelen van Hem zijn‭, ‬maar dat Hij de aarde aan de mens heeft gegeven‭. ‬Waarom zouden we dan die zegen uitspreken als het toch al van ons is‭? ‬Wel‭, ‬we mogen dankbaar zijn dat Adonai ons de aarde heeft gegeven om van te genieten‭. ‬

Voor de maaltijd zeggen we daarom een zegen waarin we belijden dat Hij de Schepper is en na die zegen staat het voedsel ons helemaal ter beschikking‭. ‬Wat te doen na het eten wanneer onze mensenmagen gevuld zijn‭? ‬

Vele Christenen spreken geen dankzegging ná de maaltijd uit omdat zij stellen dat de zegen vooraf ook een dankzegging voor daarna is‭, ‬maar in Deut‭. ‬8:10‭ ‬staat onomwonden‭: ‬‘Wanneer u dan naar genoegen gegeten hebt dankt dán de Here God voor het goede land dat Hij u heeft gegeven’‭! ‬Vooraf en nadien zegenen/danken wij Hem‭. ‬

Over Esav‭ (‬עשו‭ ‬Esau‭) ‬staat geschreven dat hij zijn eerstgeboorterecht had verkocht voor een maaltijd‭. ‬Er staat vervolgens in Gen 25‭: ‬34‭: ‬‘hij at en dronk en stond op‭.‬’‭ ‬Esav dankte niet voor of na het eten en misschien ook hierom staat er geschreven‭ (‬Romeinen 9:13‭) ‬dat God Esav‭, ‬de arrogante‭ ‬‘zelfdoener’‭, ‬haatte‮…‬‭.?‬

(Esav עשו komt van het werkwoord asah עשה, doen maken. Hij had niets op met de traditie en het geloof van zijn opa Abhraham אברהם en vader Jitschaq יצחק.)

Jehoshua/Jezus dankte uiteraard ook vóór en na de maaltijd‭. ‬Het is voor de NT schrijvers zo vanzelfsprekend dat het bijna niet gemeld wordt‭, ‬maar we lezen bijvoorbeeld in Mattheus 14:19‭ ‬over de wonderbare spijziging met de vijf broden en twee vissen en dat Hij het zegengebed eerst uitsprak‭. ‬In Lukas 22‭;‬19‭ ‬lezen we dat Jehoshua de wijn en het brood nam en de dankzeggingen erover uitsprak en bij het Pesachevangelie lezen we dat zij na de maaltijd ook o.a‭. ‬de danklofliederen zongen‭, ‬het Hallel‭ ‬הלל‭ ‬(Markus 14:26‭, ‬Matheus 26:30‭).‬

Het is goed om hallelujah’s te zeggen‭!‬

In de loop der eeuwen zijn er vaste gebeden‭, ‬compacte gezegden ontstaan van zegeningen die men uitspreekt‭, ‬over o.a‭. ‬brood en wijn daarom lezen we ook dat er staat‭ ‬‘Hij sprak‭ ‬de‭ ‬dankzegging uit en niet‭ ‬een‭ ‬dankzegging‭. ‬Voor onze schepper maakt het waarschijnlijk niet uit of we precies zo dankzeggen zoals al eeuwen door het Joodse volk gedaan wordt‭, ‬maar wel dat we Hem steeds‭ ‬bewust danken‭, ‬met de mond én het hart voor alles wat hij gegeven heeft‭. ‬Jehoshua‭, ‬Zijn volk en Zijn volgelingen deden dat ook‭. ‬Er is niets mis mee om samen met het oude volk dank te zeggen‭!‬

Voor wie wil volgen‭, ‬enkele eeuwenoude‭ ‬zegenspreuken over bepaald voedsel‭:‬

De basis bracha-zegening is‭: ‬Baroeg atah Adonai Elohenu meleg ha’olam‭ – ‬geprezen bent U Here‭, ‬onze God‭, ‬Koning van de wereld en dan volgt‭:‬

Voor brood‭: ‬ha’motsie lechem mien ha’arets‭, ‬Die het brood uit de aarde doet voortkomen‭.‬

Voor koekjes‭: ‬boréé minee mezonot‭, ‬Die allerlei voedsel heeft geschapen

Voor o.a‭. ‬sapjes‭: ‬she ha’kol nihiyeh bid’varo‭, ‬door wiens Woord alles is geworden‭. ‬Ook voor water‭, ‬vis‭, ‬melk‭, ‬ijsje ed‭.‬

Voor fruit‭: ‬boréé prie ha’ets‭, ‬Die de vrucht van de boom heeft geschapen‭.‬

Voor aardproducten‭: ‬boréé prie ha’adamah‭, ‬Die de vrucht uit de aarde geschapen heeft‭ (‬bv wortelen‭, ‬tomaten‭, ‬komkommers‭, ‬watermeloen ed‭).‬

Voor wijn‭: ‬boréé prie ha’gafen‭, ‬Die de vrucht van de wijnstok heeft geschapen‭.‬

Lechajim‭, ‬op het leven‭!