Eén van de belangrijkste Bijbelse kernwoorden met een Zajin voorop is het werkwoord zachar זכר: gedenken. De eerste keer dat in de Bijbel het werkwoord zachar זכר genoemd wordt is in verband met God Zelf. In Gen. 8:1 staat dat Adonai aan de belofte aan Noach dacht en Zijn verbond met Noach herinnert (Gen. 9:15).
Israël wordt voortdurend opgeroepen om te gedenken. Om wat in het verleden gebeurd is naar zich toe te halen. Hoe gebeurt dat? Hoe brengen we het verleden in het heden? Allereerst door te horen. Het kerngebod is immers hoor Israël, sma YIsraël, שמע ישראל.
Op gezette tijden vertelde men het volk wat er gebeurd was en het wordt nog steeds ononderbroken verteld in de Thorahlezingen iedere shabbat. De tweede gedenkmethode is het vieren van de gebeurtenissen uit het verleden met feestelijke maaltijden, liederen en lofzeggingen. Zodoende worden deze gebeurtenissen niet alleen in de herinnering geroepen, maar ook opnieuw gekoppeld aan Hem die dit alles deed gebeuren. Nog sterker: zo wordt Gods Aanwezigheid opnieuw ervaren, want God troont op de lofzangen van Israël (Psalm 22:4).
Alle grote feesten van Israël zijn in feite gedenkdagen: op Pesach gedenkt men de Uittocht, op Shavuoth (Pinksteren) de ontmoeting bij de Berg en de gave van het Onderwijs, de Torah en op Sukkoth de Intocht in het beloofde Land.
Gedenken is ook her-denken, na-denken, terugblikken naar het verleden om van daaruit vooruit te zien naar de in het verleden beloofde toekomst: de vrede vanuit Tsion voor alle volkeren (Micha 4:1-4). Want dit herdenken betekent geen weemoedig, nostalgisch terugkijken op voorbije tijden, maar juist een versterking van de vooruitziende blik: immers wat geschied is, zal geschieden.
Zoals in de Vierletterige Godsnaam is uitgedrukt: Ik was Aanwezig; Ik ben Aanwezig en zo zal Ik Aanwezig zijn! Het verleden is de grondslag van een hoopvolle toekomst: met de rug naar gisteren, geruggesteund door wat geschied is, denkend aan wat Hij voor ons gedaan heeft, staan we in het heden met het gezicht naar de toekomst.
Want juist de ‘in het verleden behaalde rendementen geven garanties voor de toekomst’… Gedenken, zachar met de Zajin voorop, is in feite de hoogste vorm van Bijbels denken.