Bewerkte schrijfsels van ‘toen’ van ds. R. Strijker
Wat is op Hebreeuwse wijze geloven? Geloven is een eigensoortige daad die zich onderscheidt van denken en handelen, hoewel deze drie sterk op elkaar betrokken zijn en niet zonder schade van elkaar gescheiden kunnen worden; er is geen geloof zonder denken en handelen en er is geen handelen zonder denken. En er is geen denken zonder geloof, zonder aannames of hypothesen waarop men ‘amen’ אמן zegt zonder dat daarvoor een redelijk of proefondervindelijk bewijs te geven is. ‘Het geloof is het bewijs der dingen die men niet ziet,’ niet ziet met het beperkte, natuurlijke oog en niet doorziet met het beperkte, natuurlijke verstand.
Het woord geloven in het Hebreeuws betekent letterlijk amen zeggen op Gezegdes die van de Overkant (het woord ‘Hebreeuws’ betekent: komend van de overzijde) naar ons toegekomen zijn: zwaar geladen Gezegdes door de mond van Mozes en de Profeten, bevrijdende Woorden, beloftevolle Woorden voor mens en samenleving op deze aarde. Een Joodse rabbi zei ooit tegen een ongelovige Griek: ‘als U niet kunt geloven in onze God, geloof dan in Zijn Woorden’, want onze Elohim אלוהים is in wezen een bundeling van Debharim דברים woorden, beloften, werkzame woorden!
Drie beloftevolle Woorden over menszijn en menselijk samenleven op aarde
Hebreeuws geloven is amen zeggen op minstens drie Bijbelse kernbeloften die bepalend zijn voor ons denken en handelen. Drie beloftevolle Woorden voor onze aarde, voor ons menszijn op aarde en voor een menselijke samenleving op deze aarde.
1. Er is een belofte voor deze aarde tegen alle doemscenario’s in. Er is zicht op Beloofd land voor ieder volk, er is perspectief op een lusthof, een paradijs op aarde: woestijnen gaan bloeien en moerassen worden tot landbouwgronden zodat er voor ieder dagelijks brood is en feestelijke wijn in het weekend. Want het Beloofde land waar ieder mag zitten onder eigen wijnstok en vijgenboom, is zo klein als Kanaän, maar ook zo wijd als de wereld.
2. Er is een belofte voor ons menszijn op deze aarde tegenover eeuwen van teleurstellende ervaring, van frustraties en pessimisme: ieder mens kan door de Heilige, Bevrijdende Adem van Hem, Die sprak tot Mozes en de Profeten, de Ene, de Unieke, veranderen van een kinderlijk, hinderlijk narcistisch driftwezen in een beeld van God, in een uniek mens uit één stuk, liefdevol én betrouwbaar. Want die twee tezamen, liefde én trouw zijn de merkstenen van de God der Hebreeën.
3. Er is een belofte voor een menselijke samenleving op deze aarde, er is zicht op vrede voor alle volken, verenigd rond de Berg Tsion, in saamhorigheid; samen lernend (studerend) met het Joodse volk, luisterend naar de unieke Richtlijnen voor de ordening van de tijd en het aardse bezit. Saamhorig én samen lovend, want een hechte samenleving is een ‘samen-loving.’ In de samenzang, in het ‘collectieve ritueel’ van de lofprijzing van de God der Hebreeën, de Ene, de Unieke, onze Schepper en Bevrijder, gebeuren wonderlijke dingen: daar hechten losse individuen zich aanéén tot een gemeenschap. In de eredienst aan deze Ene, verenigen zich de naties, krijgt het geheel van deze wereld gestalte, in volle vrijheid.
Europa wortelt in Jeruzalem, in Tsion
Rome en Athene hebben in hoge mate Europa’s geschiedenis bepaald, maar fundamenteel zijn ze niet. Het fundament van Europa en van heel de volkerenwereld ligt in Tsion, in het hart van Jeruzalem. Hier wortelen alle volken: ‘Van Tsion wordt gezegd: ieder van hen is daar geboren… de HERE telt bij het opschrijven der volken; deze is daar geboren’ (Psalm 87: 5,6). Ook volgens Israëls profeten (zoals Micha 4:1-4; Jesaja 2: 1-4) liggen de bronnen voor een radicale vernieuwing, voor vrede en welvaart alleen in Tsion.
De bekende Griekse legende over de ontvoering van het meisje Europa bevestigt de oer-relatie tussen Europa en Israël. De legende vertelt hoe ‘vrouwe Europa’ (zij was een jonge Semitische prinses, uit een gebied vlak ten noorden van Israël, waar ook één van Israëls stammen, de zwerfstam Dan, gewoond heeft), door de Griekse god Zeus, vermomd als een prachtige stier, ontvoerd is naar Kreta, het hartland van de Griekse cultuur. Merkwaardig dat de Griekse schrijver Homerus de Grieken ook wel Danoi noemt, afstammelingen van Dan?