De Vierletterige GodsNaam is (en blijft) een onuitputtelijk Bron. Terecht is gezegd dat heel de Godsopenbaring, heel de Heilige Schrift, in deze éne lettergroep is samengevat: JHWH =Ik ben er om u te bevrijden.
Heel de Bijbel is kortweg het document van deze bevrijdende Liefde Gods: Hij vereenzelvigt Zich met ons, Hij draagt onze schuld, Hij trekt voor ons uit door het water, door de dood. Bevrijding in het Hebreeuws is ישוע (Jeshua`) of in zijn volste vorm ישועה (Jêshu`áh). In deze laatste, volste vorm, zijn ook de drie letters van de GodsNaam aanwezig: de י Jod, de ו Waw en deה He’. Niet alleen inhoudelijk, maar ook letterlijk is dus de Naam een ander woord voor bevrijding. Dat daarbij de Shin en de Ajin de tweede He’ vervangen, geeft extra kleur aan de GodsNaam. Het is de ש Shin van shálom en de ע Ajin (Ajin betekent oog) van de ziener: alleen door bevrijding (Jeshuah) komt er vrede, alleen Hij geeft zicht op het komend vrederijk. Vijfhonderd jaar geleden had de grote Europese (taal)geleerde Reuchlin (1455 -1522) al oog voor deze innige samenhang tussen de God van Israël en Jezus van Nazareth, tussen JHWH en Jeshuáh: die twee zijn één en dezelfde.
De eeuwen door is dat juist ontkend. Door de Joden, maar temeer juist door de Christenen: men maakte een radicale scheiding tussen die Twee, tussen de oude God en de nieuwe. Reuchlin noemt dat dwaasheid, want hij zegt: ‘Alleen de wijze verstaat dat de Hebreeuwse letters van JHWH Jezus betekenen (in ‘Augenspiegel’, 1511).’ Reuchlin’s jongere tijdgenoot, onze ‘grote’ humanist uit Rotterdam, Erasmus (1494-1536) had hier totaal geen begrip voor. Hij was puur anti-judaist en vond dat Reuchlin een ‘slachtoffer van de Joden was.’ Het Jodendom was in zijn ogen de ‘verderfelijkste plaag en bitterste vijand van de leer van Christus.’ In een brief aan een vriend schrijft hij op 11 Aug. 1519: ‘Als Jodenhaat het kenmerk van echte christenen is, dan zijn wij allemaal voortreffelijke christenen.’ Het is dus niet alleen Rome en niet alleen Luther die de Jodenhaat in Europa hebben gestimuleerd en gevoed, geleerde Griekse denkers, humanisten speelden hierbij zelfs een hoofdrol. Erasmus was ook fel gekant tegen Jodenchristenen: ‘Een gedoopte Jood wordt nooit een hele christen, hij blijft een halve jood.’ Van één van die gedoopte joden, zei hij: ‘De schurk Pfefferkorn is meer dan een halve jood, als je hem opereert springen er zeshonderd Joden uit.’
Wat Luther betreft, aanvankelijk dacht hij door liefde en gastvrijheid de Joden voor het evangelie te kunnen winnen, maar toen hij daarin teleurgesteld werd, noemde hij de Joden ‘na de duivel de meest giftige vijanden (Von de Juden und ihre Lügen, 1543).’ Hij stelt voor hun synagogen te verbranden, boeken in beslag te nemen en hen tot handenarbeid te dwingen of hen uit het land te verdrijven. Volgens Wentsel hangt deze felheid van Luther samen met het feit dat bij hem het evangelie van de rechtvaardiging door het geloof het allesbeheersende was en juist dat miste hij in het orthodoxe Jodendom, waarin wetsgetrouwheid immers een centrale plaats heeft. Calvijn en de latere reformatorische christenen die, in de lijn van Reuchlin, de volstrekte éénheid beleden van Oud en Nieuw Testament en een hoofdaccent legden op de heiliging van het leven, namen daardoor een veel mildere houding aan tegenover het Jodendom. Vooral de voorstanders van de Nadere Reformatie hielden zich intens bezig met Israël. Nederland werd één van de meest Joods-vriendelijke landen ter wereld: Amsterdam werd ‘Mokum’ (van מקום máqóm, plaats van heiliging) waar men ongehinderd de Joodse eredienst mocht uitoefenen. Waar Luther alle Joodse boeken wilde laten verbranden, werd Amsterdam een centrum voor het drukken van Joodse literatuur: tussen 1644 en 1750 werden meer dan 220 boeken in het Jiddish gedrukt.
De Naam en Jeshuah – het niet zien van de eenheid van die twee wortelt óf in de verblinding voor Jeshuah óf in de verblinding voor de God van Israël. De eerste verblinding heeft heilzame gevolgen gehad voor alle volken (Rom.11:11), de tweede verblinding heeft alleen maar verschrikkelijke gevolgen gekend voor het Joodse volk. Super zinloos geweld in het Europa van Rome, Erasmus en Luther.
Voor het bijeenbrengen van deze gegevens is dankbaar gebruik gemaakt van dr. B. Wentsel, ‘De Heilige Geest en de laatste dingen,’ pag 190, 191.