Wanneer wordt het woord brieth ברית het eerst gebruikt in de Bijbel: In Genesis 6:18 en daar wordt het woord meteen door God Zelf gebruikt: ‘Maar met u zal Ik Mijn verbond oprichten en gij zult in de ark gaan, gij en uw zonen en uw huisvrouw en de vrouwen van uw zonen met u.’ Dit zegt God tegen Noach נח, die genade (chen חן) vindt in Zijn ogen. Het woord genade חן is dan ook geheel terug te vinden in de naam Noach נח, plaats de letters van zijn naam maar gewoon andersom.
In Genesis 15:18 snijdt, karath כרת, God een verbond met Abram, deze moet een aantal dieren slachten. Een retach רתח is een stuk vlees, (de Resh ר en de Taw ת zijn beide aanwezig in het woord brieth ברית ). Abram legt de stukken vlees van de geslachte dieren tegenover elkaar met de bedoeling om samen met God tussen die stukken door te lopen. Dit was in die tijd een gangbare manier van verbond sluiten tussen twee partijen. In dit geval echter, gaat God alléén ertussendoor, niet alleen omdat Abram in een diepe slaap valt, maar bovenal omdat alleen God bij machte is om Zich aan dit verbond te houden; er is eigenlijk niets wat Abram er aan toe kan voegen, behalve te geloven in Zijn God en dit wordt hem dan ook aangerekend als gerechtigheid (tsedaqah צדקה, Genesis 15:6; Romeinen 4:3).
Zowel Noach als Abram, later natuurlijk Abhraham, zijn tsadiqim צדקים, rechtvaardigen en daarom sluit God zijn verbonden juist met hen.
Wat betekenen de letters van het woord brieth: ברית de eerste letter is de Beth ב en deze letter betekent huis; deze letter geeft ook een tweeheid aan, het is dan ook het getal twee. De tweede letter is de Resh ר en deze letter betekent hoofd, principe. De derde letter is een Jod י en deze betekent: lovende, zegenende hand en de laatste letter is een Taw ת, deze betekent teken, kruisteken. Dus achter elkaar: tweeheid, hoofd, principe; zegenende en lovende hand en teken, kruisteken. Kunnen we deze letterbetekenissen zo toepassen dat ze slaan op de betekenis van het oorspronkelijke woord brieth?
Wat betreft de tweeheid: er zijn minimaal twee partijen nodig om een verbond te sluiten, da’s een makkie. :-)
Wat betreft het hoofd, het principe: een verbond moet overdacht worden, moet geschreven worden volgens een bepaald voorgesteld principe waaraan beide partijen zich dienen te houden.
God kan in dit geval Abram zegenen omdat hij Hem gelooft – en zo komen we meteen bij de derde letter, de Jod י die zowel met zegenen als met loven te maken heeft. Abram kan op zijn beurt God loven omdat Hij de uitwerking van dit verbond in feite alleen op Zich neemt. Het geloof van Abram in God is in feite een loflied aan Hem, mooier dan woorden zouden kunnen zeggen. Ook zien we in Jeremia 31:31 dat God een verbond sluit met Israël en met Juda. Wat betreft de laatste: Juda betekent letterlijk: Godlover! Het woord voor zegenen heeft door de twee gelijke letters Beth ב en Resh ר woordverband met brieth, namelijk berekh ברך.
Wat betreft de laatste letter, de Taw ת, daarvoor kunnen we kijken naar Hebreeën 9 waarin besproken wordt dat het nieuwe verbond (want het oude is door het volk verworpen, volgens Jeremia 11:10) gemaakt wordt door de dood van de Zoon aan het kruis, de Taw betekent kruisteken. In de Nederlandse taal zouden we misschien denken dat zoiets toevallig kan zijn; in het Hebreeuws is dit soort gelijkenissen echter belangrijk. Taw wordt in veel talen geschreven als t, T, x of +, allemaal kruistekens. Overigens spreekt God in Exodus tegen het volk dat het onderhouden van de Shabat het teken is van het verbond tussen Hem en Zijn volk (Exodus 31:12-17).
Het zelfstandig naamwoord brieth, ברית verbond, stamt af van een werkwoord dat niet in de Bijbel wordt gebruikt. Daardoor is het best lastig om uit te puzzelen waar dit woord vandaan komt. We gaan twee werkwoorden aangeven die de stam van dit woord zouden kunnen zijn.
Grammaticaal zou het ’t meest logisch zijn dat brieth van barah ברה af zou stammen. Vaak springt de Taw ת in de plaats van de zwakkere He, ה dus barah zou heel goed kunnen. Het betekent iets eten (om beter te worden, aan te sterken) of ook afvaardigen. Wat meteen in gedachten springt zijn de woorden van Jehoshua Die zegt: ‘Zie, Ik sta aan de deur en Ik klop. Indien iemand naar Mijn stem hoort en de deur opent, Ik zal bij hem binnenkomen en maaltijd met hem houden en Hij met Mij’ (Openbaringen 3:20). Samen eten is als het vieren van een verbond. Het zou ook enigszins kunnen verklaren waarom er dieren doormidden gesneden worden om dienst te doen in dit verbond in de tijd van Abram. Het wordt niet genoemd in de Bijbel maar het zou kunnen dat het vlees van de dieren wordt gegeten na de verbondssluiting, waarbij het bloed van de dieren vloeit. Dit gebeurt later in de geschiedenis tijdens de tempeldienst ook; de priesters eten van het vlees dat ze offeren aan God en met Pesach eet het gehele volk het lam waarvan een deel geofferd wordt. Zo eet men samen met God.
Degenen die het verbond met elkaar sluiten kunnen heel goed afgevaardigden zijn van bijvoorbeeld een heel volk, net zoals eigenlijk ook bij Abram, alleen is dit volk er op dat moment nog niet, maar God belooft hem een enorm groot nageslacht. Robh רב is de menigte (de Resh ר en Beth ב komen ook voor in brieth) ברית nakomelingen die God hem belooft. Overigens is de besnijdenis die bij Abraham voor het eerst wordt toegepast in het Hebreeuws een brieth mila en ook dit is ingesteld voor het nageslacht van Abraham om te houden als een verbond van geslacht op geslacht. Hetzelfde is zo bij het verbond met Noach: God belooft dat de mensheid na Noach niet meer zal omkomen door een wereldwijde watervloed.
Een andere mogelijkheid waar brieth van afstamt is het werkwoord Barar ברר en dit betekent reinigen, zuiveren, ziften of schiften. Dit is een prachtige betekenis want kijk eens naar Job, die een verbond sluit met zijn ogen! Zijn huisvrouw heeft al heel wat kinderen gekregen en is daardoor niet meer zo in meisjesachtig in vorm of, anders gezegd: schoon van gestalte, toar תאר en dit woord heeft ook woordverband met brieth ברית, maar wat zegt Job tegen zichzelf: ‘ik sluit een verbond met mijn ogen zodat ik niet naar de jongedochters, de maagden kijk’ (Job 31:1). Job heeft besloten om uit te ziften wat hij wel en niet wil zien, om zuiver en rein te zijn. Het is zo mooi dat het woord voor reinheid dan ook verborgen zit in het woord brieth, ברית dit is namelijk het woord bor of bar, בר wat overigens in het Aramees ook zoon betekent. Ook zit het woord voor dochter in brieth ברית: bath. בת Je zou bijna zeggen dat Job dit wist, zo ‘toevallig’ is het.
Nog meer woordverbanden met brieth: ברית het woord tebhah, תבה dit betekent ark, de ark van Noach, met wie God een verbond sluit. Ook betekent het mand, de rieten mand waar Moshe in gelegd werd, met wie God ook een verbond sluit. Toevallig? Het valt ons toe!
Ook het woord tardemah תרדמה heeft door de gelijke Taw en Resh in beide woorden, woordverband met brieth. ברית Tardemah is de diepe slaap die over Abram kwam toen hij het verbond met God sloot.
Dan een negatief woordverband: het verbond heeft het volk verbroken door elke keer weer afgodsbeelden in huis te halen, deze werden onder meer gemaakt van een soort eik, niet in dit geval een terebint, maar een tirzah, תרזה die in Jesaja 44:14 genoemd wordt. God zou echter God niet zijn als Hij zijn ontrouwe volk niet keer op keer zou uitredden, Hosea 11:8 t/m 11 is daar misschien wel het mooiste voorbeeld van; God spreekt hier lyrisch over Zijn volk en belooft hen uitredding uit hun schuld, nee, Hij zal hen niet overleveren, Zijn hart keert zich om in Hem, Hij zal Zijn kinderen niet en nooit vergeten, we hebben een hoopvolle toekomst door onze onnavolgbare God, die Zijn beloften waar heeft gemaakt en zal blijven waarmaken want Hij is en blijft trouw aan Zijn verbond aan Abraham en al zijn nakomelingen!