(aansluitend op Studietafel Hé’)
In het spoor van Israël: terug naar het land
In de beschrijving van de schepping in Genesis 1 komt het woord ארץ ‘erets–aarde negentien keer voor tegenover het woord שׁמים shamajim hemel acht keer. In het geheel van de Bijbel liggen de verhoudingen nog anders: aarde 2505 keer en hemel 421 keer en daarbij moet ook nog in mindering gebracht worden dat in veel gevallen met de hemel niet gedoeld wordt op de woonplaats van God of de engelen, maar zoals in Genesis 1:26,28,30 gewoon op de wolkenhemel, waar de vogels rondvliegen. 
Gaat in de Bijbel dus om de aarde? Ja, het gáát om de aarde, maar het drááit om de hemel. In Genesis 1 staat niet de aarde, maar de hemel voorop: in het begin (of met een beginsel!) heeft God de hemel en de aarde geschapen. De hemel eerst! De hemel is geen bijproduct van de aarde, niet een schepping van de menselijke verbeelding, maar het uitgangspunt van al het aardse. Zoals Eva uit Adam, is de aarde uit de hemel ‘genomen,’ bestemd voor Gods plannen met mens en dier en al het verdere geschapene.
In het woord hemel שׁמים shámajim zit het woord שׁם shem: naam. In de hemel resideert de NAAM, en vanuit de hemel heeft Hij al de namen uitgesproken die gestalte kregen in een mateloze veelheid van scheppingsverschijnselen: ‘want Hij sprak en het was er’ (Psalm 33:9). Door Zijn Stem vanuit de hemel is alles geworden. De hemel is de basis van de aarde en uiteindelijk gáát het om de hemel op aarde (Openbaringen 21:2)!
Er was al een tijd dat de hemel de aarde raakte, zichtbaar raakte: tijdens de tocht van Israël door de woestijn rustte de Wolkkolom van Gods Aanwezigheid zichtbaar op de mobiele Mishkan (Woning of Tabernakel), boven de ארון ’árón, de verbondskist (het woord ארון ’árón heeft letterverband met ארץ aarde ). Later rustte de Wolkkolom op de vaste Mishkan in Jeruzalem, boven de Tempelberg.
Merkwaardig dat het woord ´erets in de de Bijbel een dubbele betekenis heeft: het is zowel aarde (Genesis 1:1) als land (Gen.12:1). En in de zin van ‘land’ doelt het vooral op het land Israël, het kernland van de aarde, met de berg Tsion in het centrum. Deze berg is volgens de legende het eerst uit de oerwateren omhoog gestegen: het is de zogenaamde de Ebhen Shetijah, de funderingssteen.
Een ander woord voor ‘erets, maar dan meer in de betekenis van ‘aardbodem,’ ‘tuinaarde’ of landbouwaarde’ is אדמה ’adámáh, dat samenhangt met het woord אדם ‘ádam’: mens. Waarvoor is de mens op aarde? Op die vraag geeft de Hebreeuwse Bijbel, meteen op pagina 2, een duidelijk antwoord. Adam, de aardmens is niet in het leven geroepen om vervelend fabriekswerk te doen, op een kantoorkruk te zitten gekromd achter een computer of in een blikken ding van hot naar her over asfalt te racen of stil te staan in giftige dampen. Maar Adam is geschapen om Gods hovenier te zijn, om de door Hem aangelegde Tuin van het Genieten, de Gan Eden גן אדן te bedienen עבד ábhad: (ere)dienen*) en te bewaren .
Voorop staat het bedienen. Hoe? De aarde bedienen is de aarde in verbinding houden met de Schepper door te danken voor alles wat de aarde oplevert; door het teruggeven van de eerstelingen en de tienden aan de Schepper; door de dankzegging over het dagelijks brood en over de wijn in het weekend. De dankzegging houdt de schepping in het Krachtenveld van de Schepper; binnen de reikwijdte van Zijn Zegen. Waar de dankzegging verstomt, waar de aarde puur een gebruiksvoorwerp wordt, gaat de aarde ontaarden, wordt de Tuin een woestijn, een tohu wabhohu (een ‘huilende wildernis’, Genesis 1:2).
Het centrum van voor de bediening van de aarde, voor de lofzang, voor het eerbetoon aan de Schepper is Tsion: het centrum van de aarde is Jeruzalem de Hofstad en de Lofstad. De Hofstad waar Israëls God als Koning resideert en de Lofstad waar de volken samenstromen om deze Immanuel, deze ‘God met ons’ te loven en te prijzen.
Nog iets over de letters van ארץ ‘erets. De א Aleph (eersteling, voortrekker) en de ר Resh (hoofd, richtingwijzer) verwijzen naar de unieke opdracht van Erets Israël om een voortrekkersland, een 
wegwijzer te zijn. De צ Tsade ( trouw aan de bondgenoot) doelt op de zegenrijke verbondenheid tussen de landen der aarde en het Land Israël: waar die verbinding verbroken wordt, waar Israël de volken in de steek laat, of om omgekeerd de volken zich niet storen aan de zegenrijke ontwikkelingen die in het Land gaande zijn, gaat de aarde verdorren, verwoestijnen, vermoerassen.
Nog twee notities
* Het Paradijsverhaal is geen vage mythe, maar een concreet historisch model voor een wereldsamenleving: zo moet de aarde worden bewoond, hofs-gewijs. Na Eden werd Kanaän het model: de verdeling van het land, stams- en familie-gewijs, is een vóór-beeld van het Grote Jubeljaar. Eden en Kanaän zijn startplaatsen voor het bedienen/bewerken en bewaren van heel de aarde.
** Volgens de legende lag de Hof van Eden in het land Kanaän, rond de berg Moria. Adam en Eva zouden begraven zijn ten zuiden hiervan in Kirjat Arba of Hebron, waar later ook Abraham een familiegraf kocht (Ginzberg, a.w.5.126). In Genesis 4:17 staat dat Kain naar het Oosten trok en daar een stad (`ier) stichtte voor zijn zoon Henoch (Chanoch): ‘Ier-chanoch’ is mogelijk verbasterd tot ‘Jericho’, de oudste stad ter wereld.