Was Haman een antisemiet‭? ‬Antisemitisme volgens het Groot Woordenboek van de Nederlandse Taal is‭ ‬‘racisme gericht tegen de Joden’‭ ‬en is synoniem met‭ ‬‘jodenhaat’‭. ‬Een antisemiet is‭ ‬‘iemand met antisemitische denkbeelden’‭ ‬of te wel een‭ ‬‘jodenhater’‭. ‬Was Haman een antisemiet‭? ‬

Haman haatte niet alleen de Jood Mordechai om persoonlijke redenen‭ ‬‮–‬‭ ‬Mordechai wilde geen knieval voor hem maken‭ – ‬maar hij koesterde haat tegen het hele Joodse volk‭. ‬Haman bedacht een plan om alle Joden radicaal uit te roeien in heel het Perzische Rijk dat heel het Midden Oosten omvatte tot diep in Egypte‭. ‬

Haman was een echte antisemiet‭, ‬hij wordt een Agagiet genoemd‭, ‬een afstammeling van Amalek‭. ‬Wie is Amalek‭?‬

‭Naar de letter omvat het woord‭ ‬‘antisemitisme’‭ ‬meer dan alleen Jodenhaat‭. ‬Immers ook de Ismaëlieten die afstammen van Abraham’s oudste zoon Ismaël‭, ‬zijn Semieten‭. ‬Datzelfde geldt van Ezau’s afstammelingen‭, ‬de Edomieten die zich volgens de Joodse traditie o.a‭. ‬ook gevestigd hebben in Rome‭. ‬Maar de betekenis van het‭ ‬woord is in feite beperkt tot de nog herkenbare nakomelingen van Abraham in de lijn van Isaäk en Jacob‭: ‬het huidige Joodse volk‭.‬

Antisemitisme is er zolang Israël bestaat

Haman wilde niet alleen wat Hitler later wilde‭, ‬het hele Joodse volk vernietigen‭, ‬maar hij wilde in feite ook wat de volken rondom Israël al eeuwen tevoren wilden doen‭: ‬‘Komt‭, ‬laten wij hen als volk verdelgen‭, ‬zodat aan de naam van Israël niet meer wordt gedacht‭!‬’‭ (‬Psalm 83:5‭). ‬Tot deze naburige volken behoorden behalve de Ismaëlieten en de Edomieten‭ ‬ook de Amalekieten‭. ‬De‭ ‬Ismaëlieten‭ ‬stamden af van Ismaël‭, ‬Abrahams oudste zoon‭, ‬dus de oom van Ezau én van Jacob‭, ‬de stamvader van het Joodse volk‭. ‬

De‭ ‬Edomieten‭ ‬waren afstammelingen van‭ ‬Ezau‭. ‬De Amalekieten of Agagieten‭, ‬waarvan Haman er een was‭, ‬zijn zowel verwant met de Ismaëlieten als met de Edomieten‭*. ‬

De Amalekieten zijn het eerste volk‭, ‬de eerstelingen van de volken die een serieuze poging deden om Israël radicaal van de kaar‭ ‬te vegen‭. ‬Ze probeerde het al toen Israël nog maar net uit Egypte was bevrijd‭, ‬toen het nog niet eens een echt volk was‭, ‬nog niet eens op de kaart stond‭, ‬alleen op de kaart van God‭. ‬Kennelijk had de Amalekietische‭ ‬‘geheime dienst’‭ ‬een vermoeden gekregen of een occult signaal van de Grote Tegenstander over wat Israëls God met Zijn volk van plan was‭: ‬Israël‭ ‬zou binnenkort als de jongste der volken officieel worden aangesteld als de eersteling‭, ‬als de leider der volken‭. ‬

Zoals inderdaad gebeurd is bij de Berg Sinaj waar God Zijn volk apart gezet‭, ‬geheiligd heeft tot Zijn bijzonder instrument‭, ‬tot‭ ‬een koninkrijk van priesters‭, ‬van leraren en voorzangers‭ (‬Ex‭. ‬19:6‭). ‬Vlak voor die unieke gebeurtenis viel Amalek Israël aan in‭ ‬een valse vernietigingsoorlog‭ (‬Exodus 17:8-15‭). ‬

‭* ‬In de Hebreeuwse naam Amalek‭: ‬עמלק‭ ‬schuilt het woord‭ ‬מלק‭ ‬málaq‭ ‬stukknijpen‭, ‬de nek omdraaien‭. ‬מלק‭ ‬Málaq‭ ‬heeft letterverband en klankverwantschap heeft met‭ ‬מלך‭ ‬málakh‭, ‬koning‭, ‬voortrekker zijn‭. ‬De letter‭ ‬Ajin‭ (‬ע‭) ‬aan het begin van de Hebreeuwse naam‭ ‬עמלק‭ ‬ vertegenwoordigt het getal 70‭, ‬en kan verwijzen naar de‭ ‬‘70’‭ ‬volken‭. ‬De letter Ajin‭, ‬die letterlijk‭ ‬‘oog’‭ ‬betekent‭, ‬het oog van de ziener‭, ‬van de visionair‭, ‬kan ook duiden op de Amalekietische politieke‭ ‬‘visie’‭. ‬Amalek voelde zich als kleinzoon van Ezau en als afstammeling van de door God zozeer gezegende stamvader‭, ‬Abraham‭, ‬kennelijk geroepen en gemachtigd om als vertegenwoordiger van het Abrahamitische leidersvolk‭, ‬vlak voor het Sinajgebeuren‭, ‬namens alle 70‭ ‬volken op te treden tegen Israël‭. ‬Dit zelfbeeld werd later nog bevestigd door Bileam‭: ‬‘Eersteling‭, ‬voortrekker der volken is Amalek’‭ (‬Num. 24:20‭). ‬

Antisemitisme is haat tegen de God van Israël

In de Joodse traditie gaat het verhaal dat de volken eerst geprobeerd hebben om de God van Israël Zelf uit de weg te ruimen‭. ‬Op‭ ‬alle mogelijke manieren dreven zij de spot met Hem en maakten ze Zijn Woord‭, ‬Zijn Torah belachelijk‭. ‬Toen dat niet lukte‭, ‬hoe zeer ze ook hun best deden Israëls God op zij te zetten‭, ‬het‭ (‬ere)dienen van Hem‭, ‬de Ene‭, ‬de Unieke radicaal te doen beëindigen‭, ‬Zijn Torah en Zijn profetisch Woord te ondermijnen‭, ‬besloten de volken om Zijn volk uit de weg te ruimen‭. ‬

Er zit een diepe waarheid in deze traditie‭. ‬De verborgen oorzaak van de Jodenhaat is de haat‭, ‬de emotionele en rationele weerzin‭ ‬tegen de God der Hebreeën‭, ‬de God van de Bijbel‭. ‬Anders gezegd‭: ‬antisemitisme is ten diepste geen Jodenhaat‭, ‬maar weerzin en haat tegen de God van de Joden‭. ‬Deze ergernis en haat heeft vooral drie redenen‭. ‬De eerste reden is dat de God van Israël Zich ver‭ ‬verheven acht boven alle andere goden‭: ‬‘met wien dan wilt ge Mij vergelijken‭, ‬dat ik hem gelijk zou zijn‭? (‬Jes. 40‭: ‬25‭). ‬Alle andere‭ ‬‘elohim‭ (‬scheppingsmachten‭, ‬volksengelen of‭ ‬‘goden’‭) ‬zijn aan Hem onderworpen‭. ‬

De tweede reden van ergernis is dat Israëls God‭, ‬en Hij alleen‭, ‬het alleenrecht zou hebben om ons voor te schrijven hoe wij met‭ ‬Zijn schepping en met elkaar als mensen en volken moeten omgaan‭. ‬Wij mogen niet zelf uitmaken wat goed en kwaad is‭. ‬Goed is niet‭ ‬wat goed voelt of wat goed te beredeneren is‭, ‬maar goed is wat deze Ene God wil‭, ‬wat Hij voorschrijft in Zijn Onderwijzing‭, ‬in‭ ‬Zijn Torah‭. ‬

Toen Hij aan de mens‭, ‬aan Adam‭, ‬heel Zijn schepping in bruikleen gaf‭, ‬gaf Hij hem tegelijk als een kernrichtlijn mee voor het goede gebruik van Zijn aarde‭: ‬van alles mag je genieten‭, ‬van alle bomen‭, ‬behalve van één‭ (‬Gen. 2:17‭). ‬Deze‭ ‬‘alles‭ ‬min‭ ‬één’‭-‬richtlijn is de kern van heel de Torah‭: ‬alle dagen zijn werkdagen‭, ‬min één‭: ‬de Shabbat‭, ‬alle opbrengsten van de aarde zijn voor‭ ‬ons‭, ‬min de eerstelingen‭. ‬

Later‭, ‬in de ontmoeting bij de Sinaj heeft Israëls God dit uitvoerig voor Zijn volk uitgewerkt‭. ‬God als Schepper erkennen kost al moeite‭, ‬maar Hem ook als Wetgever erkennen‭, ‬dat is het allermoeilijkste‭, ‬voor ons als mens‭, ‬maar vooral ook voor ons als samenleving‭, ‬politiek en maatschappelijk‭. ‬Waarom moeten wij ons onderwerpen aan de wet van de Sinaj‭? ‬Wij hebben onze eigen Romeinse regels voor de ordening van de tijd‭, ‬de wekelijkse Zondag‭, ‬de jaarlijkse Midwinter-Kerstfeesttijd etc‭., ‬en we hebben onze Romeinse juridische regels voor de ordening van het aardse bezit‭. ‬En andere volken hebben hun eigen Sharia-wetten‭. ‬In de Joodse traditie wordt erop gewezen dat het woord‭ ‬סיני‭ ‬sinaj‭ ‬samenhangt met‭ ‬sin’ah‭: ‬haat‭, ‬vijandschap‭. ‬De diepst liggende wortel van de Jodenhaat is Sinaj-haat‭, ‬Torah-haat‭.‬

De derde reden voor irritatie en antisemitisme is dat Israëls God discrimineert‭: ‬Hij trekt het ene volk voor boven het andere‭. ‬Het Joodse volk dat in feite de jongste van alle‭ ‬‘70’‭ ‬volken is wordt nota bene aangesteld als de éérsteling van de volkerenwereld‭! ‬Al die oudere naties moeten zich aan deze laatkomer onderwerpen‭! ‬

Dat is niet logisch‭, ‬niet eerlijk rechtvaardig‭, ‬dat is irritant‭. ‬Met name is dit irritant voor Amalek‭, ‬‘de eersteling der volken’‭. ‬Zo was Amalek gezien door de‭ ‬‘ziener’‭ ‬Bileam‭, ‬maar deze had eraan toegevoegd‭: ‬‘eersteling der volken is Amalek’‭, ‬maar zijn einde zal ondergang zijn‭. (‬Num. 24:20‭). ‬Mogelijk dat Amalek de pijn van deze naderende ondergang voorvoelde en dat hij‭ ‬daarom Israël op dit kritieke moment‭, ‬vlak voor Israëls aanstelling als Gods eersteling‭, ‬dit volk van de kaart wilde vegen‭..‬

‭* ‬In de Joodse traditie gaat ook het verhaal dat God eerst aan alle de volken de tweede stenen wetstafel heeft aangeboden‭, ‬maar‭ ‬dat zij allen geweigerd hebben‭. ‬De Amalekieten‭, ‬een oorlogzuchtig volk vroegen‭: ‬‘wat staat er dan op die steen‭?‬’‭ ‬God zei‭: ‬‘Gij zult niet doden’‭. ‬Toen bedankten zij.‬‮ ‬Daarna vroeg Hij het aan de Ammonieten‭, ‬een volk dat leeft van roverij‭, ‬ook zij vroegen wat er zoal op stond‭. ‬‘Gij zult niet stelen’‭ ‬was het antwoord‭. ‬Toen ook zij en nog vele andere volken bedankten‭, ‬kwam God uiteindelijk bij het volk Israël en Hij vroeg‭, ‬willen jullie dan misschien gaan leven volgens de richtlijnen zoals ze staan op deze steen‭? ‬Het volk antwoordde onmiddellijk‭: ‬Och‭, ‬geef ons maar twee van die stenen‭!‬

‭** ‬Er is een‭ ‬‘eeuwige’‭ ‬strijd‭, ‬een oorlog van‭ ‬‘geslacht op geslacht’‭ ‬tussen Jacob/Israël en Ezau/Rome‭, ‬met Amalek aan de spits‭. ‬Rome/Amalek dat in de Joodse traditie vereenzelvigd wordt met Europa‭ ‬heeft in het spoor van Nimrod/Babel Jeruzalem en de tempel verwoest en daarna het Joodse volk verstrooid‭, ‬vervolgd en verdrukt‭. ‬Dit Rome/Amalek‭/ ‬Europa‭ (‬waaronder ook Moskou‭, ‬het derde Rome‭) ‬zint opnieuw op plannen om samen met de Ismaëlieten‭ ‬‘Israël te vernietigen zodat aan de naam van Israël niet meer wordt gedacht’‭ ‬

‭(‬Ps‭. ‬83:5‭).‬

Kaïn de eerste gewelddadige‭ ‬antisemiet

Als antisemitisme in beginsel Torah-haat is‭, ‬dan is antisemitisme zo oud als de mensheid‭.‬

Toen God aan Adam Zijn kernvoorschrift gaf‭ – ‬‘alle bomen min één’‭- ‬openbaarde zich ook meteen de weerstand tegen deze Torah‭. ‬Eva zag in‭ ‬‘de boom van de kennis van goed en kwaad’‭ ‬geen enkel kwaad‭: ‬‘de boom was een lust voor haar ogen’‭! (‬Gen. 3:6‭). ‬Waarom zou ze daar niet van mogen eten‭? ‬Het antisemitisme begint bij Adam en Eva en het zet zich voort in hun kinderen‭. ‬Het is aannemelijk dat vader Adam zijn kinderen geïnstrueerd heeft over de Torah-kernregel van‭ ‬‘alles min één’‭. ‬

Opmerkelijk is dat Abel hieraan gehoor gaf‭, ‬want er staat dat Abel een offer bracht van de eerstelingen van zijn schapen én van‭ ‬hun vet‭ (‬Gen‭. ‬4‭: ‬4‭), ‬wat duidelijk in lijn is met de Mozaische Torah‭. ‬Van Kaïn daarentegen staat dat hij aan de HERE het een of‭ ‬andere offerde van de vruchten die zijn akker hadden opgeleverd‭. ‬Kaïn stoorde zich niet aan de Torahlessen van zijn vader‭, ‬maar‭ ‬deed wat goed was in eigen ogen‭. ‬

Als de HERE duidelijk laat merken dat Hij hier niet van gediend is‭, ‬en dit offer afwijst als een vorm van eigenwillige godsdienst‭, ‬raakt Kaïn geïrriteerd en wordt hij boos‭. ‬Boos op God‭, ‬maar hij koelt zijn woede op zijn broer Abel‭. ‬Kaïn is de eerste gewelddadige antisemiet in de wereldgeschiedenis‭. ‬

Rafael Modeth