(Gepubliceerd eind 2015)
Wie kent hem niet, met die door en door Joodse trekken, de intens vriendelijke, maar ook wat sombere oogopslag, ontplofte haren en soms zelfs afgebeeld met uitgestoken tong: Albert Einstein!
Het is dit jaar honderd jaar geleden dat hij zijn algemene relativiteitstheorie in de wereld bracht. Hij heeft echter veel en veel meer opmerkelijke theorieën bedacht die later konden worden bewezen, waaronder zijn theorie over licht.
Waarschijnlijk had hij het syndroom van asperger; zijn lichttheorie is waarschijnlijk ontstaan omdat hij als kind fantaseerde dat hij op een lichtstraal door de ruimte kon rijden. Over zichzelf sprak hij echter dat hij helemaal geen fantasie had; een zeer abstract denker was. Er zijn meer groten der aarde die verdacht worden van het hebben van het aspergersyndroom, zoals bijvoorbeeld ook Newton. Aspi’s (Engels kooswoordje voor mensen met het aspergersyndroom) kunnen enorm fantaseren en in een schijnwereld verkeren waardoor ze voor de mensen om hen heen als zeer eenzelvig kunnen worden beschouwd. Einstein was een einzelgänger, die het erg moeilijk vond om sociaal te zijn, wat zijn vrouwen ook terdege gemerkt hebben. Hij scheidde van zijn eerste vrouw in 1913.
Hij sprak over zichzelf: “Mijn grote gevoel voor rechtvaardigheid en sociale verantwoordelijkheid is altijd een vreemde tegenstelling geweest met mijn gebrek aan behoefte aan sociaal contact met andere mensen. Ik ben in werkelijkheid een eenzame ziel en ik heb nooit echt met mijn hele hart toebehoord aan mijn land, mijn huis, mijn vrienden en zelfs aan mijn directe familie; in de banden met hen heb ik altijd toch een zekere afstand ervaren en een behoefte om alleen te zijn.”
Overigens werd hij pas wereldberoemd in 1919 toen één van de voorspellingen uit zijn relativiteitstheorie bevestigd werd door een zonsverduistering dat jaar. Hij kreeg de Nobelprijs voor de Vrede in 1931 over het onderwerp natuurkunde. Hij was een zeer uitmuntend natuurkundige. Te bedenken dat hij zijn middelbare school niet eens heeft afgemaakt! Hij studeerde daarna wel aan de Hogere Technische School in het Zwitserse Zurich.
Geboren in Ulm, Duitsland op 14 maart 1879, werd hij in 1901 Zwitsers staatsburger. Hij had een zusje, die tweeënhalf jaar jonger was dan hij en dezelfde ontplofte haren tentoonspreidde; het zat dus in de familie :-). Tijdens WO-1 was hij dus neutraal, echter al ver voor WO2 kreeg hij last van de houding van Jodenhaters, die zijn werk aanvielen. Toen deze oorlog uitbrak was hij inmiddels verdwenen naar Amerika. Tot na zijn pensioen werkte hij daar aan het Institute for Advanced Study in Princeton.
Hij interesseerde zich erg voor de wereldpolitiek en werd één van de politieke denkers in de chaos na WO2. En… hij werd door Ben Gurion gevraagd om President van Israël te worden. Hij weigerde. In zijn eigen woorden: “Ik ben diep ontroerd door het aanbod van de Staat Israël en zowel verdrietig als beschaamd omdat ik het niet aan kan nemen. Al mijn hele leven behandel ik objectieve zaken, dus ik ben er niet geschikt voor en heb geen ervaring met het omgaan met mensen en om officiële functies uit te voeren. Alleen al hierom ben ik ongeschikt om zo’n taak te vervullen, zelfs al was mijn energie niet aan het inboeten door mijn voortschrijdende leeftijd. Ik ben het meest van mijn stuk door deze omstandigheden omdat mijn relatie met het Jodendom mijn sterkste humane band is, zeker sinds ik mij ten volle bewust ben van onze hachelijke situatie tussen de wereldstaten.”
Een woordgrapje hier in Israël: Waarom kon Einstein de staat Israël niet opbouwen? Antwoord: Hij had maar ein stein! (Duits voor: één steen).
Hij stierf op 18 april 1955 op 76-jarige leeftijd. Een bijzonder mens die nog steeds spreekt tot de verbeelding van velen.