Er zijn in hoofdzaak twee manieren om de Tien Woorden‭, ‬die duizenden jaren geleden met Goddelijke Hand in twee Rotsplaten gegraveerd zijn‭, ‬te vertalen‭:‬

1‭. ‬de woorden zo te vereenvoudigen dat ook ongeschoolde lezers en kinderen het kunnen vatten en

2‭. ‬deze volgeladen tekst zoveel mogelijk uit te diepen door de kernwoorden eruit te lichten en te ontdekken in hun veelzijdige betekenis. ‬In deze studie is gekozen voor de tweede manier‭, ‬maar eerst een mooi voorbeeld van de eerste methode‭. ‬Het is een‭ ‬gedeelte‭ ‬van lied 15‭ ‬uit de bundel‭ ‬‘Kom zing mee’‭, ‬een uitgave van de Nederlandse Zondagsschool Vereniging‭ (‬NZV‭):‬

“Ken jij de Tien Woorden‭,‬

de woorden van één tot tien‭?‬

Laat ze dan eens horen‭,‬

dat wil ik wel eens zien‭!‬

Deze woorden zijn gegeven

Als tien vriendjes voor het leven‭.‬

Eén‭ ‬is God‭, ‬Die maakt je vrij‭,‬

Er is geen ander zoals Hij‭.‬

Twee‭ ‬wil zeggen‭: ‬God en jij

Daar horen geen beelden bij‭.‬

Drie‭ ‬dat is‭: ‬Gods eigen naam

Om met respect mee om te gaan‭.‬

De dag van God is nummer‭ ‬vier

Bevrijdingsdag voor mens en dier‭.‬

Zodat je week’lijks even voelt

Hoe God de schepping heeft bedoeld‭.‬”

Van de Tien zijn de Voorwoorden het belangrijkst‭ ‬

De Tien Woorden worden ingeleid door een zwaar geladen zin‭: ‬‘En God sprak al deze woorden‭, ‬zeggende‭: ‬Ik ben de Altijd Aanwezige‭, ‬Die U uitgeleid heeft uit het land Mitsrajim/Egypte‭, ‬uit het‭ ‬huis van de knechten‭.‬’‭ ‬Van al de Woorden die God bij de Berg Sinaï gesproken heeft en die Hij eigenhandig in steen gegraveerd heeft‭, ‬zijn deze Voorwoorden het allerbelangrijkste‭. ‬Als we deze Woorden niet meetellen‭, ‬niet zwaar laten wegen‭, ‬gaan we met de Tien Woorden finaal de mist in‭: ‬de mist van de zelfverlossing en het wetticisme‭. ‬We gaan dan doen alsof we nog niet bevrijd zijn‭, ‬maar het nog moeten worden door onze wetsgetrouwheid‭. ‬Of we voelen ons tegenover God verplicht om wat terug te doen‭. ‬Terwijl het net andersom is‭: ‬God heeft ons niet alleen bevrijd‭, ‬maar Zich ook aan ons verplicht‭. ‬Hij heeft Zich verplicht om allen die in Zijn Nabijheid blijven te‭ ‬zegenen‭. ‬

Deze Tien Woorden zijn te zien als Tien geestelijke draden die de band met Hem‭, ‬de Bevrijder‭, ‬bewaren en Hij heeft plechtig beloofd dat een blijvende verbinding met Hem een zeer zegenrijk effect zal hebben voor ons persoonlijk en voor ons als samenleving‭. ‬Een effect allereerst in de relatie met God Zelf‭: ‬een enorme geestelijke verrijking‭, ‬want God‭, ‬Immanuel‭, ‬de Allerhoogste‭, ‬komt wonen te midden van Zijn volk en ieder mag rechtstreeks met Hem communiceren zoals aartsvader Abraham en aartsmoeder Rebekka en koning David dit voordeden‭. ‬Maar behalve tot een geestelijke zegen heeft God heeft zich ook verplicht tot aardse zegen‭. ‬Hij zegt bij de nadere uitwerking van de Tien Woorden‭: ‬‘als jullie je leven en samenleven gaan inrichten volgens Mijn ordeningen‭, ‬als jullie Mijn aanwijzingen in acht nemen en in praktijk brengen‭, ‬zal Ik jullie op de vaste tijden regen geven zodat het land zijn opbrengst geeft en de bomen in de velden vruchten‭ ‬dragen‭; ‬dan zal de dorstijd duren tot de druivenpluk en de druivenpluk tot de zaaitijd‭ (‬Leviticus 26:1-3‭).‬’

Er is nog een bijzondere geestelijke zegen aan vastgekoppeld‭: ‬God komt niet alleen wonen temidden van Zijn volk‭, ‬maar Hij wil ook wonen in hun aller hart‭. ‬Door gehoor te geven aan‭ ‬Zijn Woorden‭* ‬door daadwerkelijk bij Hem te blijven‭, ‬door te gaan op Zijn wegen‭, ‬daalt het Woord‭ (= ‬God Zelf‭!) ‬via onze oren tot in ons diepste binnenste‭. ‬De Woorden‭, ‬die eerst in steen geschreven werden‭, ‬worden dan gegraveerd in onze harten‭: ‬‘Uw wet is in mijn binnenste‭ (‬Ps‭. ‬37‭, ‬40‭).‬’‭ ‬De afdaling van God op de berg Sinaï is een geweldig gebeuren‭, ‬uniek in de wereldgeschiedenis‭, ‬maar Zijn afdaling in mensenharten is volgens Israëls profeten de voltooiing ervan‭. ‬Het is de vervulling van de persoonlijke en de gemeenschappelijke relatie tussen God en Zijn volk‭, ‬de voltooiing van Zijn heilig verbond‭ (‬Jeremia 31:33‭. ‬Hebreeën 8:10‭; ‬10:16‭).**‬

‭* ‬Bij de Sinaï‭, ‬na het aanhoren van al de Woorden Gods‭, ‬zei het hele volk in koor‭: ‬נעשה‭ ‬ונשמע‭ ‬na`aseh wenishma`‭: ‬wij zullen doen én horen‭.‬’‭ ‬Doen én horen wil zeggen‭: ‬al doende zullen we meer gaan horen‭, ‬zullen de Woorden steeds verder tot ons doordringen‭, ‬zal Hij Zelf doordringen tot in ons binnenste en vanuit die positie zal Hij de leiding overnemen in ons leven‭, ‬zal Hij zeggenschap krijgen‭ ‬over al ons doen en laten en tenslotte Zijn Torah schrijven op de‭ ‬‘tafels’‭ ‬van ons hart‭ (‬Jeremia 31:33‭). ‬

‭** ‬Het gezegde in het kinderlied kan wat kinderachtig klinken‭: ‬‘Deze woorden zijn gegeven als tien‭ ‬vriendjes voor het leven‭.‬’‭ ‬Maar het raakt de diepere waarheid dat het hier niet gaat om de bevelen van een hardvochtige Heerser‭. ‬Integendeel‭, ‬dit zijn de‭ ‬Woorden van onze Bevrijder‭, ‬die als een Goede Vriend ons Zijn Aanwijzingen geeft opdat we bij Hem zullen blijven en blijvend zullen genieten van Zijn Vriendschap‭, ‬nu en voor eeuwig‭… ‬

De Voorzin‭ (‬bijna‭) ‬in zijn‭ ‬
geheel‭ (‬Exodus 20:1,2‭)‬

וַיְדַבֵּר‭ ‬אֱלֹהִים‭ ‬לֵאמֹֽר

אָֽנֹכִי‭ ‬יְהֹוָה‭ ‬אֱלֹהֶיךָ‭ ‬אֲשֶׁר‭ ‬הֽוֹצֵאתִיךָ

מֵאֶרֶץ‭ ‬מִצְרַיִם

Wa-jêdabér‭ ‬‘Elohím lé’mor‭ ‬

‘Anokhí JHWH‭ ‬‘Elohekhá‭ ‬‘asher hótséthikhá‭ ‬

mé‭ ‬‘erets Mitsraim mibheth âbhádím

En God sprak al deze woorden‭, ‬zeggende‭:‬

Ik ben de Altijd Aanwezige‭, ‬Die U uitgeleid heeft‭ ‬

uit het land Mitsrajim/Egypte‭, ‬uit het huis van de knechten‭.‬

Woorden van de Andere Kant‭: ‬het eerste Voorwoord‭ ‬

De kern van deze belangrijke Voorzin wordt gevormd door drie woorden of drie gezegdes‭: ‬1‭. ‬en God sprak‭, ‬2‭. ‬Ik ben de Altijd Aanwezige‭, ‬en 3‭. ‬Ik heb U uitgeleid‭. ‬Het eerste Voorwoord‭ ‬וידבר‭ ‬אלהים‭ ‬wajêdabér‭ ‬‘Elohim‭: ‬En God sprak‭, ‬wil ons inprenten dat de richtlijnen die in de Tien Woorden zijn samengevat geen goedbedoelde of zeer originele menselijke bedenksels zijn‭, ‬maar dat deze richtlijnen rechtstreeks van God afkomstig zijn‭: ‬ze komen niet van onderop‭, ‬maar van de‭ ‬Andere Kant‭. ‬Het is goed hierbij nog te noteren dat de werkwoordsvorm‭ ‬jêdabér‭ ‬een onvoltooide wijs is‭, ‬letterlijk staat er‭: ‬‘En God sprak‭, ‬spreekt en zal spreken‭! ‬Ook vandaag spreekt Hij hier tot ons‭ (‬zie de taalnotitie hieronder‭).‬

Enkele taalnotities bij het‭ ‬
eerste Voorwoord‭.‬

1.‭ ‬וידבר‭ ‬wa-jedábér

De Hebreeuwse werkwoordsvorm‭ ‬וידבר‭ ‬wa-jedábér‭ ‬is de onvoltooide wijs in de versterkte vorm van het werkwoord דבר‭ ‬dábhar‭: ‬woorden spreken‭, ‬krachtige taal uiten‭. ‬Het naamwoord is‭ ‬דבר‭ ‬dábhár‭: ‬woord‭, ‬ding‭ ‬of‭ ‬zaak‭. ‬Dábhar‭ ‬is verwant met‭ ‬בר‭ ‬bar‭: ‬zoon‭ ‬en‭ ‬ברא‭ ‬bárá’‭ ‬scheppen‭. ‬Woorden‭, ‬niet alleen woorden van God‭, ‬maar ook onze‭ ‬woorden‭ ‬hebben‭ ‬scheppende‭ ‬krachten in zich‭: ‬positieve‭, ‬beloftevolle‭ ‬woorden‭ ‬hebben een zegenrijke uitwerking‭, ‬waar negatieve woorden‭, ‬vloeken‭, ‬vernietigend werken‭. ‬Op‭ ‬woorden‭ ‬is heel de schepping gebaseerd‭: ‬‘God sprak en het was er’‭ (‬Psalm 33:9‭) ‬en‭ ‬‘Alle dingen zijn door het Woord geworden’‭ (‬Johannes 1:3‭). ‬Van alle scheppingsverschijnselen zijn‭ ‬woorden‭ ‬de meest geestelijke‭: ‬woorden‭ ‬hebben geen gewicht‭, ‬men kan ze niet vastpakken‭, ‬ook niet vernietigen‭. ‬Een gesproken‭ ‬woord‭, ‬positief of negaties kan men niet weer ongedaan maken‭: ‬gezegd is gezegd‭! ‬De Psalmdichter bidt‭: ‬‘Zet‭, ‬Heer‭, ‬een wacht voor mijn mond‭, ‬behoed de deur van mijn lippen’‭ (‬Psalm 141:3‭). ‬Woorden‭ ‬zijn‭ ‬‘geestelijke wezens‭.‬’

2‭. ‬De‭ ‬‘letterlijke’‭ ‬betekenis van dábhar‭ ‬

De letters van het Hebreeuws woord‭ ‬דבר‭ ‬dábhar‭ ‬zijn op zich ook veelzeggend‭: ‬de letter‭ ‬ד‭ ‬Daleth‭ (= ‬deur‭) ‬‘zegt’‭ ‬dat‭ ‬woorden zijn als deuren‭, ‬ze kunnen ons hart openbreken‭, ‬maar sommige gezegdes kunnen ook de‭ ‬deur‭ ‬van ons hart voorgoed dichtslaan‭. ‬Beth‭ ‬ב‭ ‬betekent‭ ‬huis‭: ‬in‭ ‬woorden‭, ‬in het‭ ‬Woord‭ ‬van God met name‭, ‬kunnen we‭ ‬wonen‭, ‬Zijn‭ ‬Woorden‭ ‬zijn‭ ‬schuilplaatsen‭ ‬in benauwde tijden‭. ‬De letter‭ ‬Resh‭ ‬ר‭ (‬hoofd‭, ‬voorganger‭, ‬leider‭) ‬is een‭ ‬richtingwijzer‭ ‬en deze wijst erop dat voor goed leiderschap de gave van het‭ ‬woord‭ ‬onmisbaar is‭. ‬Wie de problemen in de samenleving of in een bedrijf in kernachtige taal kan vatten‭, ‬heeft overwicht‭. ‬Een Hebreeuws woord voor‭ ‬‘heersen’‭ ‬is‭ ‬משל‭ ‬máshal‭, ‬dat letterlijk betekent‭: ‬gebruik maken van een treffende gelijkenis of van een spreuk‭ (= ‬een kernachtig gezegde‭, ‬een‭ ‬dábhár‭). ‬

3‭. ‬Dabhar‭ ‬en‭ ‬‘amar

De werkwoorden‭ ‬דבר‭ ‬dábhar‭: ‬krachtig spreken‭ ‬en‭ ‬אמר‭ ‬‘ámar‭: ‬zeggen‭ ‬zijn vrijwel synoniem‭. ‬Het verschil is dat bij‭ ‬‘ámar‭ ‬de nadruk meer ligt op de‭ ‬handeling‭ ‬van het spreken‭, ‬terwijl bij‭ ‬dábhar‭ ‬het accent ligt op de‭ ‬inhoud‭ ‬van het gezegde‭. ‬Vaak worden ze beide in één adem genoemd‭, ‬zoals ook hier‭: ‬‘God‭ ‬sprak‭ ‬al deze woorden‭, ‬zeggende‮…‬’‭ ‬Deze zegswijze benadrukt hier dat God deze‭ ‬woorden‭ (‬dêbhárim‭) ‬niet alleen met eigen Hand in steen heeft gegraveerd‭, ‬maar dat Hij deze ook daadwerkelijk Zelf heeft‭ ‬uitgesproken‭. ‬Gesproken woorden‭ ‬zijn‭, ‬omdat ze geestelijk van aard zijn‭, ‬onuitwisbaar‭. ‬Geschreven‭ ‬woorden‭ ‬kan men uitwissen‭, ‬zoals Mozes deed met de‭ ‬woorden‭ ‬op de Twee Stenen Rotsplaten‭: ‬Hij gooide ze stuk en verbrijzelde daarmee de‭ ‬Tien Woorden‭. ‬Maar de‭ ‬Gesproken Woorden‭ ‬blijven doorklinken tot op vandaag‭.‬

4.‭ ‬אלהים‭ ‬’Elohím

Het woord‭ ‬אלהים‭ ‬‘elohím‭ ‬is het meervoud van‭ ‬אלה‭ ‬‘eloah‭ ‬dat taalverwant is met‭ ‬אלה‭ ‬‘éláh‭ ‬of‭ ‬‘aláh‭: ‬grote boom‭, ‬terebint‭, ‬eik‭.* ‬Voor ieder die oog en hart heeft voor Gods schepping‭, ‬is elke‭ ‬grote boom‭ ‬een indrukwekkend verschijnsel‭: ‬zijn machtige kruin reikt hoog boven ons uit en zijn wortels zitten ergens diep beneden ons‭, ‬en‭ ‬bovendien stond dit reusachtige gevaarte er al jaren vóór wij bestonden‭, ‬soms al honderden jaren‭, ‬en er als wij allang gestorven zijn‭, ‬kan die boom er nog steeds staan‭. ‬Een indrukwekkend verschijnsel‭, ‬maar tegelijk ook een symbool van de Grootheid van Israëls God‭, ‬Die ver boven ons uitreikt in ruimte en tijd‭.‬

Maar nu is het merkwaardige dat de Bijbel niet alleen spreekt over Israëls God als‭ ‬‘Elohim‭, ‬maar ook over nog andersoortige geestelijke grootheden die boven ons uitreiken in ruimte en tijd‭. ‬Onderling kunnen ze zeer verschillend zijn‭. ‬Er zijn‭ ‬‘elohim‭ ‬die een speciale functie hebben bij de instandhouding van de‭ ‬schepping‭: ‬scheppingsengelen die in dienst van de Schepper bepaalde levensgebieden onder hun beheer hebben‭. ‬Er zijn ook‭ ‬‘elohim‭ ‬die mede bepalend zijn voor de menselijke‭ ‬geschiedenis‭ ‬en vooral betrokken zijn bij de leiding van de volkerenwereld‭: ‬de zogenaamde volksgoden of volksengelen waarvan sprake is in Psalm 82:1,6‭ ‬en Daniel 10:13,20‭. ‬In de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel wordt het woord‭ ‬‘elohím‭ ‬soms weergegeven door‭ ‬angelos‭ (‬engel‭, ‬bode‭), ‬en zo kwam het ook in de Statenvertaling terecht‭, ‬bijvoorbeeld in Psalm 8‭ ‬vers 6‭: ‬‘Gij hebt hem‭ (‬de sterveling‭) ‬een weinig minder gemaakt dan de engelen‭.‬’

Maar de God van Israël de‭ ‬‘Elohim‭ ‬Die de Tien Woorden sprak‭, ‬spreekt en spreken zal‭, ‬is een Grootheid Apart‭, ‬niet te vergelijken met scheppingsengelen of volksengelen‭. ‬Hij is de Schepper‭, ‬de Schepper ook van deze verborgen‭, ‬onzichtbare‭, ‬hemelse wezens‭. ‬Zoals een scheppend kunstenaar ver uitreikt boven het werk dat hij gemaakt heeft‭ – ‬een kunstschilder is een heel ander soort werkelijkheid dan zijn schilderij‭, ‬en een componist is van een totaal ander soortelijk gewicht dan zijn partituur‭ – ‬zo ook overstijgt Israëls God al die andere‭ ‬‘elohim‭ ‬oneindig ver‭. ‬Hij is de Totaal Andere‭! ‬Of zoals het kinderlied zegt‭: ‬‘Er is geen ander zoals Hij‭.‬’‭ ‬Behalve dat Hij de Schepper is van al deze geestelijke wezens in de voor ons verborgen wereld‭, ‬is Hij ook hun Heer en Meester‭: ‬het zijn Zijn dienaren‭, ‬Zijn legerscharen‭. ‬Hij is de Heer van alle hemelse machten‭, ‬Hij is de‭ ‬‘Adonai Tsêva`oth‭, ‬de Heer der Heerscharen‭.‬

Daarom kan Hij hen ook ter verantwoording roepen en hen vanwege hun wangedrag veroordelen om te‭ ‬‘sterven als mensen’‭ (‬Psalm 82:7‭).‬

‭* ‬Het is opvallend dat in Genesis 35:4‭ ‬élohim‭ (‬volksgoden‭) ‬en‭ ‬‘éláh‭ (‬grote boom‭) ‬in één adem genoemd worden‭: ‬Jacob begraaft de‭ ‬‘elohim‭, ‬de afgodsbeelden die door zijn vrouwen stiekem zijn meegebracht‭, ‬onder de‭ ‬‘éláh‭ (‬terebint‭) ‬bij Sichem‭. ‬Hetzelfde gebeurt in Jozua 24:26‭, ‬maar hier gaat het over de Torah van Israëls God‭: ‬Jozua schrijft de richtlijnen voor het samenleven met Israëls God op een grote steen die hij neerzette onder de‭ ‬‘aláh‭ (‬terebint‭) ‬‘op de heilige plaats des HEREN‭.‬’‭ ‬

‭** ‬Elk jaar opnieuw aan het einde van de Grote Verzoendag na het Ne`ilahgebed‭, ‬proclameert het Joodse volk in alle synagogen wereldwijd dat de God van Abraham‭, ‬Isaäk en Jacob niet‭ ‬een‭ ‬‘elohim‭ ‬is‭, ‬maar zeven keer achter elkaar dat Hij‭ ‬de‭ ‬Elohim‭ ‬is‭! ‬Zeven keer‭: ‬האלהים‭ ‬הוא‭ ‬אדני‭, ‬dé‭ ‬‘Elohím‭, ‬Hij‭ ‬‘Adonai‭!‬

5‭. ‬Elohim‭ ‬‘Echad

Tot de kern van het Bijbelse geloof behoort de belijdenis dat‭ ‬God Eén‭ ‬is‭: ‬‘Elohím‭ ‬‘Echád‭ (‬Deuternomium 6:4‭). ‬Maar als Hij Eén is‭, ‬waarom dan die meervoudsvorm‭ ‬‘Elohím‭?* ‬Israëls God is‭ ‬Woord‭ ‬én‭ ‬Geest‭ ‬en die Twee zijn Eén‭, ‬onafscheidelijk en toch onderscheiden‭. ‬Deze meervoudige‭- ‬eenheid weerspiegelt zich in al Gods werken‭: ‬Hij‭ ‬schept door te scheiden‭. ‬God maakt scheiding tussen dag én nacht‭, ‬tussen land én water‭. ‬Ook Zijn partner de mens is tweeledig‭: ‬‘Laat Ons mensen maken die op Ons lijken‭: ‬mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen om net als Hij één te zijn‭: ‬‘Die twee zullen één vlees zijn’‭ (‬Genesis 1:26‭, ‬2:24‭). ‬Zo schiep Hij ook de volkerenwereld in een twee-eenheid van Israël én de gojim‭: ‬om één te worden in de lofzang aan de Ene en in de saamhorigheid aan Zijn Torah‭ (‬Psalm 117‭; ‬Jesaja 2:1-4‭, ‬Micha‭ ‬4‭: ‬1-4‭). ‬

‭* ‬Behalve de enkelvoudige vorm‭ ‬אלה‭ ‬’Eloah‭ (‬God‭) ‬komt ook heel vaak in de Bijbel het enkelvoud‭ ‬אל‭ ‬’El‭ (‬God‭) ‬voor‭, ‬dat volledig gelijk is aan het voorzetsel‭ ‬אל‭ ‬’El‭: (‬naar‭, ‬naartoe‭). ‬Een zeer diepzinnig woordverband‭: ‬alles in heel de schepping verwijst‭ ‬naar‭ ‬Hem en is op Hem betrokken‭. ‬