31-01-2023

Jom Kipur anders dan Goede Vrijdag

Jom Kipur noemt men ook wel de Shabbat der Shabbatten‭. ‬Vanaf Jom Teruah‭ (‬Nieuwjaar‭) ‬tot Jom Kipur tellen we 10‭ ‬dagen‭, ‬ook wel de Tien Geduchte Dagen genoemd‭. ‬De dagen kenmerken zich door berouw en gebeden‭, ‬men smeekt om vergiffenis en om herstel van de gebroken eenheid tussen de Schepper en de mens‭, ‬maar ook die tussen mensen onderling‭. ‬De Nederlandse rabbijn Menachem Sebbag schrijft‭ ‬hierover in het Nieuw Israelitisch Weekblad‭ (‬NIW‭): ‘‬De verheven dagen van Rosh Hashanah‭, ‬waar de nadruk wordt gelegd op alles‭: ‬van feest der schepping tot de profetische blik op het einde der tijden‭, ‬wordt op de voet gevolgd door de dagen van inkeer en uiteindelijk Jom Kipur‭. ‬Hierdoor wordt het minder globaal en meer persoonlijk‭. ‬Hoe heb ik het afgelopen jaar gehandeld‭? ‬Wat is mijn bijdrage geweest‭? ‬Nu komt de tijd om de spiegel voor te houden en de details te analyseren‭. ‬Geen toevlucht in de wazigheid van‭ ‬de‭ ‬‘grote lijnen’‭ ‬en algemene begrippen‭, ‬maar snoeihard zelfonderzoek tot in de kleinste details’‭. ‬

Rabbijn Sebbag benadrukt het persoonlijke aspect van Jom Kipur maar daarnaast is het vooral ook een‭ ‬‘wij’‭ ‬gebeuren‭. ‬Wij als volk hebben gezondigd‭, ‬wij als familie etc‭. ‬In de spreekstijl van de profeet Daniel‭ (‬Dan‭. ‬9‭). ‬

In die zin is Jom Kipur anders dan Goede Vrijdag‭: ‬de richting is anders‭. ‬Met Goede Vrijdag is er de Beweging van God naar ons toe‭: ‬Hij verzoent Zich met ons‭, ‬Hij neemt onze zonden op Zich‭, ‬sterft onze dood en maakt ons vrij‭, ‬zonder dat‭ ‬wij er iets voor hoefden te doen‭. ‬Op het Bijbelse feest van Jom Kipur is het anders‭ , ‬dan is de beweging van het Godsvolk naar Hem toe‭. ‬Het is wel‭ ‬een persoonlijk maar vooral een collectief gebeuren‭, ‬als volksgemeenschap‭: ‬wij en onze vaderen‭, ‬wij hebben gezondigd‭, ‬wij vragen‭ ‬vergiffenis‭, ‬wij spreken de zonden uit en dragen deze uitgesproken schulden over aan het Lam Gods gesymboliseerd in de zondenbok‭: ‬‘Zie het Lam Gods dat de zonden der wereld wegdraagt’‭. ‬Wie anders dan God Zelf kan onze schuld wegdragen‭. ‬Wie anders dan Hij Zelf kan Zijn heilige Toorn over ons menselijk wangedrag‭ ‬tegenover Hem en Zijn scheppingswerk doen bedaren‭. ‬Hij stilt Zijn woede over deze onwillige wereld in Zijn Eigen Hart‭, ‬in Zijn‭ ‬Zoon‭.‬

De kerkelijke afwijzing en minachting van de Bijbelse feesten‭, ‬met name ook van Jom Kipur is een gemiste kans‭: ‬Goede Vrijdag kan‭ ‬Jom Kipur niet vervangen‭, ‬beide zijn onmisbaar voor een radicale vernieuwing van ons volksleven‭.‬