30-06-2023

Móreh-Toráh-lámad: leraar-Richtlijnen-leren

Met een Mem begint ook het woord‭ ‬מורה‭ (‬móreh‭: ‬leraar‭). ‬In de woestijn‭, ‬op de berg Sinaï‭, ‬kreeg Mozes onderwijs over de Richtlijnen voor het samenleven in het Beloofde land‭. ‬God Zelf was Zijn Leraar‭! ‬Het woord ‭ ‬מורה‭ (‬móreh‭) ‬hangt samen met het werkwoord‭ ‬ירה‭ ‬(járáh‭: ‬werpen‭, ‬schieten‭, ‬richten‭, ‬aanwijzen‭). ‬Ook is hiervan afgeleid het woord‭ (‬תורה‭ ‬Tóráh‭: ‬Aanwijzing‭, ‬Onderwijzing‭, ‬Richtlijn‭). ‬Deze unieke Richtlijnen betreffen vooral de verhouding tussen God en de naaste‭, ‬maar daarbij is de relatie tot het Beloofde Land en alles wat men bezit inbegrepen‭: ‬niet stelen‭, ‬afstaan van de eerstelingen‭, ‬schulden‭ ‬kwijt schelden‭ (‬sabbatsjaar‭), ‬het land herverdelen‭ (‬jubeljaar‭). ‬Een onderwijzer die niet naar deze Onderwijzing verwijst is een‭ ‬‘on-wijzer’‭, ‬die zijn leerlingen onwijs houdt of maakt‭.‬

Het gewone Hebreeuwse woord voor onderwijzen is overigens niet‭, ‬ירה‭ ‬maar‭ (‬למד‭ ‬liméd‭, ‬met de Mem in het midden‭), ‬dat de versterkte vorm is van‭ ‬למד‭ ‬(lámad‭: ‬leren‭, ‬studeren‭). ‬De letters van dit woord zijn betekenisvol‭. ‬De‭ ‬Mem ‭ ‬מ‭ ‬middenin verwijst naar de‭ ‬‘woestijntijd’‭, ‬de‭ ‬‘wachttijd’‭, ‬de‭ ‬‘leertijd’‭: ‬geen studie zonder regelmaat‭, ‬zonder vaste tijden‭. ‬De‭ ‬Daleth‭ ‬ד‭ ‬aan het slot geeft aan waar het bij het onderwijzen en leren omgaat‭: ‬dat er deuren opgaan‭. ‬Niet het verzamelen van feiten is het studiedoel‭, ‬maar dat men perspectieven krijgt op Gods Programma voor leven en samenleven en op Zijn bedoeling met Israël in het Land van Belofte en met de volkeren daar omheen‭. ‬Ja‭, ‬meer nog‭: ‬dat men zelf door die‭ ‬deur‭ ‬gaat‭, ‬binnengaat in het Land waar Gods geboden gelden‭, ‬ingaat in Zijn Koninkrijk‭. ‬De Lamed ‭ ‬ל‭ ‬vooraan‭, ‬de enige letter‭ ‬in het Hebreeuws die door de bovenlijn gaat‭, ‬duidt erop dat onderwijzen vooral gericht moet zijn op het bijbrengen van respect voor de grootheid van Israëls God‭. ‬Hij gaat alle begrip te boven en Hij is‭ ‬‘vreselijk’‭ ‬groot‭. ‬Het hoofddoel van alle onderwijs is‭ ‬‘leren Hem te vrezen’‭: ‬‘opdat zij leren Mij te vrezen alle dagen’‭ (‬Deut. 4:10‭;‬14:23‭; ‬31:12,13‭). ‬De vreze des HEREN is het begin van alle praktische en creatieve kennis‭., ‬Ps. 111:10‭).‬

Evenals de ouders zijn ook de leraren slechts tussenpersonen‭: ‬de uiteindelijke Leraar is God Zelf door Zijn Woord en Zijn Geest‭. ‬Ieder mens mag rechtstreeks leren van Hem en Hem vragen om kennis‭: ‬‘leer mij Uw paden‭ – ‬leid mij in Uw waarheid en leer mij’‭ (‬Ps‭. ‬25:4,5‭).‬’Wie is’‭, ‬vraagt Job‭, ‬‘een‭ ‬מורה‭ ‬moreh‭, ‬als Hij‭?‬’‭ (‬Job 36:22‭; ‬zie ook Jer. 31:34‭). ‬