Wij wonen in Na’aleh en ongeveer 1,5 km van ons verwijderd, ook op een bergtop, ligt het dorpje Nili נילי. De naam is een acroniem voor Netsach Israel Lo Iishaqer: “De Eeuwige (God) van Israël liegt niet.” De tekst komt uit 1 Sam. 15:29 waar Saul/Shaoel de slip van de mantel van Samuel vastgrijpt, waardoor deze afscheurt en Samuel profeteert daarop dat het koningschap van Saul voorbij is.

Het dorp Nili is vernoemd naar de Joodse organisatie Nili die van 1915 tot 1917 spionage werkzaamheden uitoefenden voor de Britten, in de tijd dat de Turken het nog voor het zeggen hadden in het voormalige Palestina. De beweging groeide uit tot het grootste spionagenetwerk uit de regio, met meer dan veertig spionnen en heeft uiteindelijk, in ieder geval indirect, bijgedragen aan de Engelse overwinning op de Turken, waarbij de weg openstond naar een zelfstandige Joodse Staat.

De beweging ontstond in Zichron Ya’akov (ongeveer 35 km ten zuiden van Haifa) en eindigde min of meer met het martelen van één van de oprichters, Sarah Aaronsohn. Allereerst martelden zij voor haar ogen haar vader. Ze was 27 jaar toen zij uiteindelijk in een onbewaakt moment de hand aan zichzelf sloeg. Volgens Joodse traditie mag een zelfmoordenaar niet op een Joodse begraafplaats worden begraven, maar men bouwde voor de heldin een hekje om haar graf heen. Haar graf en haar ouderlijk huis, inmiddels een museum, zijn in Zichron Yaakov te bezoeken.

Zichron Yaakov, gesticht in 1882 door Roemeense Joden en met de hulp van baron de Rothschild gebouwd, is zo wie zo de moeite van het bezoeken waard. Het heeft een zeer bekende wijnmakerij, heeft prachtige huizen uit de éérvorige eeuw, een mooi park en het huisvest ook het Aliyah Museum.