De eenheid van deze twee feesten wordt duidelijk door Exodus 3:12 waar God tegen Mozes/Moshe zegt: “Wanneer gij het volk uit Egypte geleid hebt zult gij Mij dienen op deze berg.”
Shabhuoth betekent letterlijk weken: het is het Wekenfeest omdat God zegt wat we zeven weken moeten tellen na de Shabat van Pesach en na deze zeven weken breekt Shabhuoth aan. Ook is die tijdspanne precies vijftig dagen, vandaar dat men dit feest buiten Israel dan ook Pinksteren noemt; naar het oud Griekse getal vijftig.
Het Pinksterfeest dat we in het westen kennen is toch weer anders dan het Bijbelse Shabhuoth omdat het alleen nadruk legt op de Nieuwtestamentische beleving van de uitstorting van de Heilige Geest, echter, ook in de woestijn legde God Zijn Geest in het binnenste van Zijn volk.
Tijdens Shabhuoth/Pinksteren is zowel in het Oude (Jesaja 63:11b) als het Nieuwe Testament (Handelingen 2) de Heilige Geest uitgestort; Hij, Die overtuigt van zonde en van de noodzaak om ons te bekeren…
Het Hebreeuwse woord Shabhuoth שבועות heeft te maken met het woord Shubh שוב wat omkeren betekent. Shubh heeft weer te maken met het woord: Teshubhah תשובה en dit betekent bekering.
Shabhuoth kunnen we eigenlijk de voltooiing van de bevrijding noemen: Pesach is de uittocht; Pinksteren vertelt het waarom van de uittocht. Het volk werd niet zomaar bevrijd om vrij te zijn, maar er was een reden waartoe het volk werd bevrijd: niet om zomaar met iedereen mee te gaan als een loslopende vrijgezel, maar om God te dienen op deze berg; de berg Sinai!
En ook om alle volkeren aan Hem te binden, niet zich in zichzelf te keren, maar om het goede nieuws van het Koninkrijk dat gekomen is te verkondigen aan alle volken in alle uithoeken van de wereld. Dit is de taak van het volk van God!
In Israël wordt dit Feest gevierd op de zesde van de derde maand, wat we noemen de maand Sivan (Babylonisch naam) en dat valt eind mei of begin juni.
Met Pesach, op de eerste dag na de Shabat, bracht men de eerstelingsgarve, een omer gerst naar de priester en deze bewoog de garve voor het aangezicht des Heeren als een offer.*
De Omertelling leidt ons naar Shabhuoth. De basis van de telling komt uit Leviticus 23:9-11 en 15-18. Wat betreft die tussentijd tussen Pesach en Shabhuoth, eerst iets over de datum waarop men met het tellen moet beginnen. Er is een verschil tussen de Sadducese en de Farizese telling. De eerste, en de meest voor de hand liggende telling, vertegenwoordigt de grondtekst (Leviticus 23:11-15). Deze begint te tellen op de eerste dag na de Shabat na Pesach, oftewel op de eerste zondag na Pesach, wat betekent dat Shabhuoth altijd op een zondag valt. Maar de Farizese telling, die begint op de dag na Pesach, waarbij men dan het woord Shabat laat slaan op de laatste rustdag ván Pesach, heeft de overhand gekregen in het orthodoxe Jodendom.
Voordat de Tempel vernietigd werd was de Omertelling een vreugdevol gebeuren. Er is niet veel geschreven informatie over de betekenis van de telling voor het oude Israël. De vreugde is helaas wel veranderd en daar zijn twee redenen voor:
Er zijn als eerste heel veel pogroms geweest in de omertijd. De tweede reden is dat er in het jaar 165, tijdens de opstand van Bar Kochba een enorme epidemie uitbrak waarbij duizenden mensen stierven tijdens de Omertelling. Daardoor werd de Omertelling een verdrietige tijd.
Behalve de 33e dag, deze dag heet Lag b’Omer, לג בעמר, Lag לג betekent 33 in het Hebreeuws: Lamed is 30 ל en Gimel ג is 3, opgeteld 33.
Twee punten over Pinksteren/Shabhuoth:
Ten eerste: zoals al gezegd: Israël was een slavenvolk volgens Deuteronomium 16:9-12, maar nu op weg om een natie te worden. God vormde hen tot een volk in de Omertijd en op de berg Sinai werd de natie geboren met het krijgen van de nationale grondwet, De Torah.
Er was een dag voor nodig om Israël uit Egypte te krijgen, er was 40 jaar voor nodig om Egypte uit Israël te krijgen.
Ten tweede: de Omertelling benadrukt heiliging en rijping; zoals de gerst rijpt dag na dag, zo tellen wij ook naar Pinksteren/Shabuoth toe, dag na dag. Het is een proces van rijping, volwassen worden. Net zoals de gerst rijpt, zo rijpen ook wij. Elke dag, één dag tegelijk.
Tellen is bewust maken, het is het verlangen versterken: bijvoorbeeld: vandaag is het al de 40e dag, nog 10 dagen en dan vieren wij als bruidsvolk het huwelijksfeest!
Er zijn meerdere namen voor Pinksteren:
– Jom ha Bikurim, de dag der eerstelingen (Numeri 28: 26)
– Het feest der weken (Exodus 34: 22, Deuteronomium 16:10)
– Het feest van de oogst (Exodus 23:16)
– Chag haAtzereth, dit is een rabbinale naam voor Shabhuoth, het wordt vertaald als: Heilige Samenkomst.
Verschillende dingen komen bij elkaar met Pinksteren:
1. De eerstelingen – God is eigenaar
2. Het verbond – de relatie met God
1. De eerstelingen – God is eigenaar:
Het voorschrift van de eerstelingen is in feite het kerngebod van heel de Torah, wat al aan Adam gegeven was!
Adam kreeg al het gebod: je mag van elke boom eten, behalve van die ene… dat is de Torah in het kort: Alles min 1, Min de eerstelingen, min één tiende, Dat is van God: ‘als een teken dat u Mij erkent als de Gever van alles.’
Ook alle tijd geef Ik u min een dag, De Shabat, Die is van Mij, Die dag heb Ik geheiligd, aan Mij verbonden opdat u alle dagen aan Mij zult verbinden.
We weten dat Adam zich niet heeft gehouden aan deze kern Torah, maar blijkbaar heeft hij dit wel overgedragen aan zijn kinderen want Abel offerde de eersteling van zijn schapen.
Iedere eerstgeborene behoort aan God, Ook de eerste vruchten van het land (Exodus 13:2- 12).
– Wij zijn de eerstelingen (Jacobus 1:18). Wij vertellen weer van Hem aan anderen. Het geloof in God wordt op deze manier weer doorgegeven, het is niet de bedoeling dat we in onszelf keren.
– Jezus/Jehoshua is de Eersteling in de opstanding (1 Korinthe 15:20), dus hebben wij de garantie dat wij als nog meer oogst Hem zullen volgen.
– Het volk Israël is de eersteling van de oogst onder de volkeren. Als een handvol graankorrels waren de kinderen van Jacob, 70 zielen, Gezaaid in de vruchtbare grond van het land Goossen.
2. Het verbond – de relatie met God
Er zijn twee soorten verbond:
Het huwelijksverbond:
De Ketubah, dit is de Torah, een geschreven huwelijksverbond tussen God en zijn volk. Voor het eerst in de geschiedenis sloot God een verbond met een heel volk! Voordien om ging het om een verbond met een persoon: met Noach, met Abraham.
Nu echter, stond heel Israël aan de voet van de berg rond het altaar waarop plaatsvervangend bloed gesprengd was (Exodus 24:6). Mozes las vervolgens vanuit het Boek van het Verbond, niet alleen uit de kern-Torah, de 10 woorden, maar hij las ook voor over allerlei aanwijzingen die daarmee samenhangen. En toen antwoordde het volk: ‘Alles wat de Heere gesproken heeft zullen wij doen en daarnaar horen.’
Meteen daarop, in een ontzagwekkend gebeuren, werd het gehele volk gedoopt met het bloed van het plaatsvervangende offerdier (Exodus 24:7-8). Na afloop hiervan mocht een afvaardiging van het volk, dus niet alleen Mozes, Aaron en diens zonen, maar ook de 70 oudsten die het volk vertegenwoordigen mochten een eindweegs de berg op. En daar, zo staat er in Exodus 24:9-11, ‘zagen zij de God van Israël en het was alsof er onder zijn voeten een plaveisel lag van lazuur, Als de hemel zelf in klaarheid.’ En het wordt nog indrukwekkender want er staat: ‘zij aanschouwden God en zij aten en zij dronken.’ Samen met God eten en drinken zoals Abraham deed met de drie mannen onder wie God Zich bevond…
Teksten over het huwelijksverbond
– Exodus 6:6-7: ‘Ik maak jullie de mijne,’ dit is huwelijkstaal.
– Exodus 19: de huwelijkssluiting, God scheidde zijn vrouw af van de anderen door haar uit Egypte te leiden en onder de choepah, de wolk.
– Exodus 31:12-18: de trouwring is de Shabat; het teken van het verbond.
– Openbaringen 19:9: het bruiloftsmaal.
Het tweede soort verbond: de nationale grondwet van Israël:
– een grondwet maakt een volk tot een natie,
– De Torah geeft de nationale wetten aan
– het beschrijft de identiteit van het volk, Als we zeggen dat de Torah afgedaan heeft, dan ontnemen wij het volk Israël haar identiteit.
– Geeft het nationale leiderschap aan; defensie en het belastingsysteem.
– Een grondwet geeft aan wie de koning of president is, wie het volk is, waar de grenzen lopen en hoe er belasting betaald moet worden.
Dit alles gaf God als een verbond: ‘tussen Mij en ulieden, een eeuwig verbond.
Dan nog even terug naar de Heilige Geest:
De Heilige Geest is al in hun binnenste gegeven op de berg Sinai of waarschijnlijk nog daarvoor bij Elim, volgens Jesaja 63:11b. God sprak daar: ‘Waar is Hij, Die Zijn Heilige Geest in hun binnenste gaf?’
De Heilige Geest is eigenlijk Degene om wie het hele verhaal van Shabhuoth draait, zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament. En de Heilige Geest staat niet op Zichzelf, maar Hij vertelt het verhaal van de bekering.
Laten we beginnen bij Elim waar het volk na de uittocht uit Egypte terecht kwam voordat ze bij de Berg-Sinai kwam, waar zoet water kon worden gevonden. God gaf daar nog inzettingen en verordeningen. 12 bronnen zijn er daar die 70 palmbomen in leven hielden. Waarom werd dit nu zo specifiek benoemd: we weten dat het getal 12 vaker voorkomt in de Bijbel: de 12 stammen en de 12 discipelen bijvoorbeeld. Dit getal zou men als een volheid kunnen zien. Het getal 70 is ook een volheid. De 70 volken zijn een voorbeeld van de volheid van volkeren op de wereld.
Laten we het verhaal van de 12 bronnen en 70 palmbomen in Elim even in ons achterhoofd houden en dan naar het Nieuwe Testament kijken. We maken een reis door de geschiedenis en komen aan bij de bovenkamer van wat waarschijnlijk de tempel zelf was en waar de discipelen bijeen waren. Er werd Shabhuoth gevierd; een van de drie Pelgrimsfeesten waarbij God geboden heeft dat men opgaat naar Jeruzalem om mee te vieren. Het was er erg druk met Joden en niet-Joden, volgens het boek Handelingen. Met de komst van de Heilige Geest werden de discipelen gepromoveerd tot Apostelen.
Maar voordat de discipelen Shabuoth vierden gebeurde er iets belangrijks. Judas had Jehoshua verraden en we weten zijn einde. Er waren nog maar 11 discipelen over…
Het was nodig om het getal weer op 12 te krijgen en mijn wierp het lot volgens Handelingen 1: 26. Matthias werd gekozen door loting.
Nu, waarom is dat nu zo belangrijk? Omdat er in het Nieuwe Testament opnieuw uiting wordt gegeven aan het feit dat de 12 de 70 voeden! Van alle kanten is er volk aangekomen in Jeruzalem, zoals in Handelingen 2:5 beschreven staat. Toen de 12 (en meer) vervuld werden met de Heilige Geest konden zij woorden van leven uitspreken over de 70 verzamelde volken. In tongen, talen, spraken ze en de mensen uit de volken waren verbaasd de Hebreeërs hun eigen taal te horen spreken.
‘Wat moeten we doen mannenbroeders?’ vroeg iemand uit de volkeren en Petrus riep: ‘Bekeert u!’
Dit is waar Shabhuoth om draait: de Heilige Geest overtuigt ons van zonden en raadt ons aan om ons te bekeren…
Hoe kunnen we tegenwoordig Shabhuoth vieren zonder tempel?
Het is een tijd om een heilige samenkomst te houden. Geen saaie zaak, maar gezamenlijke vreugde.
Het is een tijd om de eerstelingen terug te brengen naar God. Lastig zo zonder Tempel. Kun je dan geen offer brengen? In Israël doen ze het al jaren. In kibbutsim komt men bij elkaar met manden vol fruit en dergelijke en dat geven ze aan de armen met grote vreugde.
Wat ook bijzonder is met Shabhuoth, is het zogenaamde lernen. Dit is een studienacht met elkaar waarbij men onder meer het boek Ruth leest. De geschiedenis van Ruth speelt zich namelijk ook af rond de tijd van de gerst oogst, dus met Shabhuoth.
Bij zo’n studienacht eet men vooraf een maaltijd met uitsluitend zuivelproducten. Geen vlees want dat herinnert onder andere aan het gouden kalf. En: God leidde zijn volk naar een land van melk en honing, nietwaar?
Het is een bijna wereldwijd gebruik om de avond voor Shabhuoth zo’n studienacht te houden. Na zo’n nacht van studeren is men gewoonlijk een soort ‘high’ op geestelijk niveau en dus erg ontvankelijk voor de Heilige Geest. Het zou heel goed kunnen dat de apostelen de Heilige Geest ontvingen na zo’n nacht!
Wat moeten wij als heidenen met Shabhuoth aan?
Om hier meer zicht op te krijgen moeten we eerst een antwoord vinden op de kernvraag: in hoeverre zijn wij betrokken bij het verbond met Abraham en bij de beloften: ‘In u zullen alle geslachten op de aarde gezegend worden?’ En de achterliggende vraag hierbij: wie is Jehoshua met betrekking tot dit verbond?
Daarover zijn in de loop van de kerkgeschiedenis verschillende meningen ontstaan. Volgens de reformatorische visie heeft Jehoshua voor alle volken de deur geopend naar de verbonds- gemeenschap met Israëls God: ‘indien gij van Christus bent dan bent gij zaad van Abraham (Galaten 3:29).’ Anders gezegd: Jehoshua is het verbond met Abraham in Eigen Persoon, Hij is de Band met God in levende lijven, in Hem hebben alle beloften, ook de verbondsbelofte met Abraham Gestalte gekregen. Geloof in Hem doet ons delen in het Verbond.
Wat kunnen wij dan doen? We kunnen de bijzondere gerechten eten en ook met name zo’n studienacht houden samen met anderen. Dat is een bijzondere gebeurtenis waarbij God zeker aanwezig is en ons licht wil geven op Zijn Woord. Wij wensen u Shabhuoth sameach, een blij Pinksterfeest!
*Een omer is de maat wat een man gemiddeld nodig heeft om per dag te eten: circa 1,8 kg.