De kerkgeschiedenis kent tal van botsingen tussen Kerk en Staat, tussen Paus en Keizer, tussen regenten en dominees. Zowel de Kerk als de Staat heeft de neiging om een hoofdrol te willen spelen, terwijl beiden bijkomstig zijn, in een bijrol ten dienste van de mondigwording van de samenleving. Door het terugtreden van Overheid en Kerk – zoals ouders en opvoeders ten opzichte van hun kinderen en hun leerlingen – komt het publieke domein vrij voor de mondigwordende volksgemeenschap en kan er zich een volwaardige democratische volkssamenleving ontwikkelen.
De presbyteriale vorm van volksregering waarbij de presbyters (55-plussers) de dragende krachten zijn – zoals in de Mozaïsche Torah omschreven – is de oudste en meest originele vorm van democratie. Toen Mozes aan het volk de boodschap van bevrijding overbracht, hield hij geen referendum, maar riep hij de oudsten van het volk bijeen om de Uittocht met hen te bespreken.