Omdat Studiehuis Reshiet regelmatig dagtrips organiseert door onder andere Judea en Samaria (de betwiste gebieden), kregen wij eens een verzoek van een familie die wij niet kenden, om voor hen een tocht te organiseren. Het werd een interessante, maar ook verbazende ontmoeting. We bezochten o.a. Neveh Tsuf, een religieuze yishuv (nederzetting) vlak bij ons in de buurt waar restanten liggen van de Tweede Tempelperiode.
Het blijkt dat op die plaats vroeger op natuurlijke wijze, zonder toevoeging van suiker, zoete wijn werd geproduceerd. Nergens ter wereld zijn dergelijke zoete wijnmakerijen aangetroffen zoals die in Neveh Tsuf! Ik legde enthousiast het proces uit: door de druiven slechts drie dagen in de volle zon te laten gisten, in grote ronde ondiepe, schuin naar beneden aflopende platte bakken, met aan het eind een opvangton, zet een groot deel van het druivensuiker de gist om in alcohol. Door het zonlicht worden extra natuurlijke suikers aangemaakt. Op deze manier ontstaat in zeer korte tijd uit het ‘druivenbloed’ de natuurlijke zoete wijn. Deze zeer speciale wijn werd o.a. gebruikt voor de plengofferdienst in de Tempel.
Toen we iets verder doorliepen begreep ik uit het gesprek met mijn gasten dat zij niets met wijn op hadden, het uit principe niet dronken en bovendien geloofden dat Jehoshua nooit wijn had gedronken, maar alleen druivensap. Mijn gast had hierover, zo zei hij, zeer uitgebreide onderzoeken gedaan, erover geschreven en bleek vast overtuigd. Het is echter om meerdere redenen niet aannemelijk dat overal waar in de Hebreeuwse Bijbel jajin יין stond, ongegist druivensap bedoeld werd. Alleen al de simpele wetenswaardigheid dat men om druivensap te maken geen wijnpers nodig heeft en de Schrift vele malen het woord perskuip gebruikt en deze ook veelvuldig bij ons in Israël opgegraven worden. Pruimensap maakte men ook niet door ze in diepe bakken te persen. Daarbij bedacht ik me: was er nog wel vers druivensap beschikbaar toen Jehoshua de seidermaaltijd vierde? Pesach is immers meer dan een half jaar na de wijnoogst? Druivensap gaat na verloop van tijd immers vanzelf gisten. En jonge wijn/sap plaatst men niet in oude zakken opdat de zakken niet uitscheuren (door het gistingsproces) zegt Jehoshua Zelf (Mat. 9:17). We waren vast en zeker niet per toeval in Neveh Tsuf…
De eerste keer dat geschreven wordt in de Schrift over wijn, jajin, is bij Noach. Er staat dat Noach een landbouwer was en als éérste handeling een wijngaard plantte en dronken werd, shakar שכר werd, ‘shikker’ in het jiddish (Gen. 9:20-21). Zoals op vele plekken in het Woord, wordt voor dronkenschap gewaarschuwd, maar we weten niet of Noach de kennis over wijn maken van vóór de Vloed had of dat hij het daarna ontdekte.
Misschien toevallig of het ‘valt ons toe’ maar ook Jehoshua’s/Jezus’ éérste openbare handeling had met wijn te maken. Hij veranderde water uit stenen vaten in kostbare wijn. Zou het hier om een eenvoudig geproduceerd goedkoop sapje gaan wat niet meer voorhanden was waar Mirjam/Maria zich zo druk over maakte? Het is duidelijk uit het vervolg op te maken, dat het om echte wijn ging want, zo zegt de leider van het feest tegen de bruidegom: ‘Ieder zet eerst de goede wijn op tafel en als er goed gedronken is de minder goede (Joh. 2: 1-10).’ Immers, wanneer men een beetje aangeschoten is, proeft men niet zo goed het onderscheid tussen goede en iets minder goede wijn.
Vooral op feesten werd wijn gedronken. In Esther 1:6 lezen we dat Ahasveros de gasten in overvloed de koninklijke wijn aanbood, maar niemand wilde verplichten dronken te worden. In vers 10 staat dat op de zevende dag van het feest het hart van de koning dronken was van de wijn, niet van een sapje!
Wanneer, zoals beschreven in het boek Handelingen, Petrus en de discipelen ervan worden verdacht te veel zoete wijn gedronken te hebben (Hand. 2: 13) omdat zij in ‘andere tongen’ spraken zegt hij: ‘Mannen, wij zijn niet dronken (vers 15), het is pas het 3e uur’ (9 uur in de ochtend). Zou het later op de dag zijn geweest, was dronkenschap dan wel aannemelijker? Roddeltongen vonden dat het groepje om Jehoshua heen, inclusief Hemzelf, drinkebroers waren (Mattheus 11:19).
We kennen allemaal de geschiedenis van Nadabh en Abhihu, de zonen van Aharon, die vreemd vuur brachten in de tabernakel en daarbij door een vuur van God verteerd werden (Lev.10:1-2). Meteen daarna vaardigt God een verbod uit voor het gebruik van wijn en sterke drank tijdens de tempeldienst (Lev. 10:8-10) en dat is toch opmerkelijk.
Er zijn nog zeer vele andere argumenten aan te halen dat met jajin wijn met alcohol bedoeld wordt in plaats van druivensap. Het is jammer dat wanneer men met goede argumenten aankomt vanuit de Schrift, dat men dan toch de andere kant op kijkt en eigenwijs vasthoudt aan eigen inzichten omdat het blijkbaar te pijnlijk is om een uitgebreid onderzoek in de prullenbak te gooien.
Wijn werd overigens wel geplengd in de Tempeldiensten. Voor wijn en sterke drank waarschuwt de Schrift meerdere malen en iedereen weet waarom: dronkenschap is een verkeerde zaak en vrolijk worden door wijn is met mate en alleen bedoeld op speciale gelegenheden. Het kind met het badwater weggooien is echter nog kwalijker! Er zit een geestelijke boodschap achter het gebruik van wijn. Niet voor niets zegt Jehoshua dat Hij het symbool is van de wijnstok en de wijndruif, die getreden en vertrapt is en daardoor een kostelijke drank is geworden waardoor het hart zich versterkt en vrolijk kan worden. Hij verwijst naar het proces van de verbroken druif die als het ware opstond in een verheerlijkte vorm.
Een sapje heeft het effect niet om ons vrolijk te maken, gegiste sapjes wel. De gisting van de wijndruif is een proces wat ons doet denken aan de zonde die overwonnen is door Zijn Bloed. Het proces van het kapot maken van de mooie ronde druif, het vertrappen ervan en het vervolgens laten rotten is het beeld van de Mashiach Die voor onze zonden stierf. Uit dit rottingsproces, uit die ontpopping, ontstaat een kostelijke drank die in vroegere tijden ook gebruikt werd om o.a. op wonden te leggen ter genezing. Het is het beeld van de Opgestane. Vele dingen die goed zijn, kunnen helaas ook verkeerd gebruikt worden. Men zegt wel: overal waar te- voor staat is niet goed… behalve dan tevreden en, nog beter… Tenach! :-)