Een aanzet

Er is geen naam die zo vaak voorkomt in de Bijbel als‭ ‬ישראל‭ ‬Israël‭: ‬2512‭ ‬keer‭. ‬De eerste keer in Gen.32‭ ‬waar Jaäkov na een langdurige‭, ‬nachtelijke strijd met een goddelijk wezen de naam‭ ‬Jisraël‭ ‬krijgt‭: ‬‘Uw naam zal niet langer Jaäkov zijn‭, ‬maar Jisraël‭, ‬want gij hebt vorstelijk gestreden met God en mensen’‭ (‬Gen.32:28‭).‬

Een naam met een veelzijdige betekenis

De betekenis van deze naam is veelzijdig‭: ‬de letters op zich zijn al veelzeggend‭*, ‬maar er zijn in deze vijf letters‭ ‬ישראל‭ ‬ook duidelijk een paar zinvolle woorden te herkennen‭. ‬Allereerst de woorden‭: ‬שר‭ ‬sar‭ (‬vorst‭, ‬opperbevelhebber‭, ‬strijder‭) ‬en‭ ‬אל‭ ‬‘el‭ (‬godheid‭). ‬Daarom kan men terecht de naam Israël vertalen als‭ ‬‘Strijder Gods’‭. ‬Israël is Gods medestrijder‭, ‬Zijn partner bij de bevrijding van de volkeren uit de slaafse dienst aan de afgoden tot de vrijheid van de eredienst‭, ‬de lofprijzing van de Ene‭, ‬de Unieke‭. ‬Anders gezegd‭: ‬Israël is Gods medestrijder met het oog op de heiliging van Gods Naam wereldwijd‭, ‬zodat er vrede en welvaart komt voor alle volken‭ (‬Ps.67‭ ). ‬

‭* ‬Van de vijf letters‭ ‬ישראל‭ ‬verwijst de‭ ‬י‭ ‬Jod‭ ‬naar de zegenende Hand Gods‭, ‬die over Israël is uitgestrekt‭, ‬maar ook naar de zegen die Israël doorgeeft aan de volken‭. ‬

De‭ ‬ש‭ ‬Sin/Shin doelt op de noodzaak om het verleden niet te verdringen‭, ‬maar te verwerken‭ = ‬schuld te erkennen en vergeving te aanvaarden en schade te herstellen‭. ‬De Sin/Shin verwijst ook naar Israëls oorsprong‭, ‬moeder‭ ‬שרי‭ ‬Saraj en naar het einddoel‭: ‬de‭ ‬שלום‭ ‬shalom‭ ‬voor alle volken‭. ‬De‭ ‬ר‭ ‬Resh‭ (‬hoofd‭, ‬leider‭) ‬verwijst naar het leiderschap van Israël‭: ‬een koninklijk‭, ‬leidinggevend volk van priesters‭ (= ‬van zegenaars en onderwijzers‭). ‬De‭ ‬א‭ ‬Aleph‭ (‬eersteling‭, ‬koploper‭) ‬duidt op Israëls voortrekkersrol‭, ‬en de‭ ‬ל‭ ‬Lamed‭ (‬prikstok‭) ‬op Israël als‭ ‬‘prikkelaar’‭, ‬als stimulans voor de volken om uit te trekken uit het slavenhuis van een afgodische cultuur en op weg naar het land van belofte‭, ‬dat zo wijd is als de wereld‭.‬

`Am Jisraël

Israël is een‭ ‬`am‭ (‬volk‭), ‬terwijl de volken rondom meestal‭ ‬gojim‭ ‬worden genoemd‭. ‬Maar een‭ ‬enkele keer wordt toch ook Israël een‭ ‬goj‭ ‬genoemd‭, ‬maar dan een‭ ‬goj qádosh‭ (‬Ex.19:6‭). ‬Wat is het verschil tussen beide woorden‭? ‬

Bij‭ ‬goj‭ ‬ligt de nadruk meer op de natuurlijke afstamming en bloedbanden‭, ‬bij‭ ‬`am‭, ‬dat samenhangt met‭ ‬`im‭ (‬met‭) ‬en‭ ‬`ámad‭ (‬staan‭) ‬ligt het accent vooral op de onderlinge gemeenschap en het samen ergens voor staan‭. ‬Israël is een‭ ‬`am‭, ‬een volk dat een sterke onderlinge verbondenheid beleeft vanwege de gemeenschappelijke roeping‭: ‬‘gij zijt een uitverkoren natie‭, ‬een leidinggevend priesterlijk volk’‭, ‬Israël is geen gewone‭ ‬goj‭, ‬maar een apart gezette goj‭: ‬qádosh‭ = ‬heilig‭= ‬apart gezet‭ = ‬verbonden met de Heilige‭, ‬dé Aparte‭, ‬de Ene‭, ‬de Unieke‭. ‬Israël beleeft en onderhoudt deze verbondenheid‭ ‬met de Aparte voortdurend in de dagelijkse‭, ‬wekelijkse en jaarlijkse vieringen‭. ‬Israël is een‭ ‬samenloving‭ (‬zie ook studietafeltekst Daleth‭), ‬een‭ ‬‘am‭ ‬Adonaj‭.‬

Israël als Benej Jisraël

Israël is niet alleen een unieke samenleving‭, ‬verbonden met de Unieke‭, ‬maar het is ook een volk van enkelingen‭. ‬Iedere Israëliet‭ ‬heeft in principe een unieke relatie met de Unieke en is geroepen om deze relatie met Hem te onderhouden‭. ‬Daarom wordt het volk‭ ‬ook steeds aangeduid als‭ ‬benej‭ ‬Jisraël‭, ‬als kinderen Israëls‭. ‬Israël is een unieke gemeenschap‭, ‬een‭ ‬`am‭, ‬juist ook omdat het een volk is van enkelingen‭, ‬van individuen‭. ‬Israël is niet bestemd om een kuddevolk te zijn dat zich domweg‭ ‬laat leiden door tirannieke leiders‭, ‬maar een volk dat van jongs af aan zich moet trainen in het horen naar het Woord Gods‭, ‬naar‭ ‬Zijn Torah‭: ‬Hoor Israël‭!‬

Woordsamenhangen

Er is merkwaardige samenhang‭ ‬ישראל‭ ‬en‭ ‬ישמעל‭ ‬tussen‭ ‬Jisraël‭ ‬en‭ ‬Jishmaël‭. ‬Het verschil zit vooral in de letter‭ ‬Resh‭ (‬hoofd‭, ‬leider‭) ‬en‭ ‬Mem‭, ‬de letter die verbonden is met‭ ‬midbar‭ (‬woestijn‭), ‬met onderweg zijn‭. ‬Wat houdt dat in‭? ‬Het is merkwaardig dat er met de naam van‭ ‬עשו‭ ‬Esav‭, ‬Israëls tweelingbroer‭, ‬die veel dichter bij hen staat‭, ‬veel minder letterverband is‭, ‬alleen de‭ ‬ש‭ ‬Sin‭. ‬Heeft dit iets te betekenen‭? ‬Misschien dat het volk van Ismaël verder gevorderd is‭, ‬maar meer onderweg is‭, ‬meer afstand genomen heeft van de heidense afgoden dan het Ezauvolk‭, ‬dat in de Hebreeuwse traditie vereenzelvigd wordt met de Romeinen en met het Romeinse Christendom dat nog veel banden heeft met de volksgoden en de volksreligie‭? ‬De Calvinistische vaderen zeiden‭: ‬‘Liever Turks dan Paaps’‭. ‬Is dat terecht‭? ‬Iemand zei‭: ‬‘Islam en Christendom zijn principieel ongelijksoortig‭, ‬maar principieel gelijksoortig in hun afkeer van Israël’‭.‬