Bij het bestuderen van het werkwoord‭ ‬פקד‭ ‬páqad‭ ‬stuiten we op een flinke tegenstelling in de Bijbel‭. ‬Of lijkt dat maar zo‭? ‬De eerste drie teksten die we hier aanhalen‭, ‬zeggen hetzelfde‭: ‬namelijk dat God de ongerechtigheden der vaderen‭ ‬bezoekt‭ (‬פקד‭ ‬páqad‭) ‬aan de kinderen‭. ‬Maar dan is er ook een aantal teksten te vinden die precies het tegenovergestelde aan lijken te duiden‭. ‬We hebben voor de duidelijkheid ook maar even de soorten ongerechtigheden eruit gelicht‭. ‬

Laten we‭, ‬om een beter beeld te krijgen‭, ‬eerst eens bekijken wat het woord‭ ‬פקד‭ ‬páqad‭ ‬allemaal betekent‭: ‬Een heel zwaar klinkende betekenis is‭: ‬boeten‭; ‬de kinderen zouden dus moeten‭ ‬boeten‭ ‬voor de‭ ‬misdaad‭ ‬van hun ouders‭, ‬klinkt het streng‭.‬

Maar er is meer‭; ‬páqad‭ ‬betekent ook‭ ‬bezoeken‭, ‬zoals we al in bovenstaande teksten zagen‭, ‬het hangt er maar vanaf in welke vertaling we de Bijbel lezen‭. ‬Nog meer betekenissen‭: ‬omzien naar‭, ‬tellen‭, ‬aanwijzen‭, ‬aanstellen in ambt‭. ‬Maar ook‭: ‬inspecteren‭, ‬monsteren‭, ‬missen‭, ‬toevertrouwen‭. ‬

Exodus 20:1-5‭: ‬“Ik ben de HEERE‭* ‬uw God‭, ‬Die u uit Egypteland‭, ‬uit het diensthuis uitgeleid heb‭. ‬Gij zult geen andere goden voor Mijn Aangezicht‭ ‬hebben‭. ‬Gij zult u geen gesneden beeld‭, ‬noch enige gelijkenis maken‭, ‬van hetgeen dat boven in de hemel is‭, ‬noch van hetgeen dat‭ ‬onder op de aarde is‭, ‬noch van hetgeen dat in de wateren onder de aarde is‭. ‬Gij zult u voor die niet buigen‭, ‬noch hen dienen‭; ‬want Ik‭, ‬de HEERE uw God‭, ‬ben een ijverig God‭, ‬Die de‭ ‬misdaad עון ‭ ‬(avon‭) ‬van de‭ ‬vaderen‭ ‬bezoekt‭ (‬פקד‭ ‬páqad‭) ‬aan de kinderen‭, ‬aan het derde en vierde geslacht dergenen die Mij‭ ‬haten‭ (‬שנא‭ ‬sáná‭).‬”

Exodus 34:6-7‭: ‬‘Als nu de Heere voor zijn‭ (‬Mozes’‭) ‬aangezicht voorbijging‭, ‬zo riep Hij‭: ‬

“HEERE‭, ‬HEERE God‭. ‬Barmhartig en genadig‭, ‬lankmoedig en groot van weldadigheid en waarheid‭; ‬Die de weldadigheid bewaart aan vele‭ ‬duizenden‭, ‬Die de‭ ‬ongerechtigheid‭ (‬עון‭ ‬ávon‭) ‬en‭ ‬overtreding‭ (‬פשע‭ ‬pásha‭) ‬en‭ ‬zonde ‭ ‬חטא‭ ‬ (chét‭) ‬vergeeft‭; ‬Die de schuldige geenszins onschuldig houdt‭, ‬bezoekende‭ (‬פקד‭ ‬páqad‭) ‬de‭ ‬ongerechtigheid‭ ‬der vaderen aan de kinderen en aan de kindskinderen‭, ‬in het derde en vierde geslacht‭.‬”‭ ‬

Deuteronomium 5:8-10‭: ‬“Gij zult u geen gesneden beeld maken‭, ‬noch enige gelijkenis van wat boven in de hemel is of wat onder op aarde is‭. ‬Gij zult u voor die niet buigen‭, ‬noch hen dienen‭; ‬want Ik‭, ‬de Heere uw God‭, ‬ben een ijverig God‭, ‬Die de‭ ‬misdaad‭ (‬עון‭ ‬ávon‭) ‬der vaderen‭ ‬bezoek‭ (‬פקד‭ ‬páqad‭) ‬aan de kinderen‭, ‬en aan het derde en vierde geslacht dergenen die Mij‭ ‬haten‭ (‬שנא‭ ‬sáná‭); ‬en doe barmhartigheid aan duizenden dergenen die Mij liefhebben en Mijn geboden onderhouden‭.‬”

שנא‭ ‬ sáná‭, ‬haten‭, ‬een hekel hebben‭, ‬minder beminnen‭.‬

עון‭ ‬ ‘avon‭, ‬ongerechtigheid‭, ‬zonde‭, ‬misdaad‭, ‬schuld‭. ‬Woordverband met‭ ‬עונן‭ ‬‘onén‭, ‬waarzegger‭, ‬tovenaar‭.‬

פשע‭ ‬ pesha‘‭, ‬vergrijp‭, ‬opstandig gedrag‭, ‬schending van regels‭, ‬overtreding‭. ‬Komt van het werkwoord‭ ‬פשע‭, ‬pasha‘‭, ‬afvallig‭, ‬ontrouw worden‭.‬

חטא‭ ‬ chét‭, ‬zonde‭, ‬komt van het werkwoord‭ ‬חטא‭ ‬chátá’‭, ‬zondigen‭, ‬missen‭, ‬verkeerd doen‭, ‬in het ongelijk staan‭. ‬

We hebben meer Bijbelteksten nodig om de context van deze woorden te begrijpen‭. ‬Maar dan valt iets op‭: ‬Deuteronomium 24:16‭: ‬“De vaders zullen niet gedood worden voor de kinderen en de kinderen zullen niet gedood worden voor de vaders‭; ‬een ieder zal om zijn zonde‭ ‬חטא‭ ‬chét‭, ‬gedood worden‭.‬”

2‭ ‬Koningen 14:5-6‭: ‬‘Het geschiedde nu als het koninkrijk in zijn‭ (‬Amazia’s‭) ‬hand versterkt was‭, ‬dat‭ ‬hij zijn knechten sloeg die de koning‭, ‬zijn vader‭, ‬geslagen hadden‭. ‬Doch de kinderen der doodslagers doodde hij niet‭; ‬gelijk geschreven is in het wetboek van Mozes‭, ‬waar de HEERE geboden heeft‭, ‬zeggende‭: ‬De vaders zullen voor de kinderen niet gedood worden‭ ‬en de kinderen zullen voor de vaders niet gedood worden‭, ‬maar een ieder zal om zijn zonde‭ (‬חטא‭ ‬chét’‭) ‬gedood worden‭.‬’‭ ‬

Wat moeten we hier nu mee‭? ‬Dit is toch in tegenspraak met de eerdergenoemde teksten‭? ‬Het is niet goed te begrijpen‭. ‬Het woord voor zonde in deze tekst kan misschien een verklaring geven‭. ‬Dit woord‭ ‬חטא‭ ‬chét’‭ ‬is een vorm van zonde die volgens de verklaring van Rashi uit zwakte voortkomt‭ (‬de geest is wel gewillig‭, ‬maar het vlees is zwak‭). ‬Een glas wijn dat omvalt over een schoon tafelkleed is ook zonde‭, ‬in die lijn moeten we denken bij dit woord‭. ‬De wijn in het‭ ‬glas mist z’n doel‭; ‬wordt niet meer gedronken‭, ‬ligt over het tafelkleed‭, ‬ook zonde van het kleed‭, ‬trouwens‭. ‬Maar is dat iets om iemand‭, ‬vader of zoon‭, ‬ter dood te brengen‭? ‬Want deze zonde lijkt lichter dan de andere woorden ervoor‭, ‬welke veel meer te maken hebben met‭ ‬opstandig zijn‭, ‬dat doet men met voorbedachten rade‭. ‬“Ontzondig‭ (‬תחטאני‭) ‬mij met hysop‭, ‬dan ben ik rein‭,‬”‭ ‬bidt David in Psalm 51:9‭. ‬Maar uit het volgende blijkt dat dit toch niet de toets is waarom God wel of niet de zoon doet boeten‭:‬

Ezechiël 18:19-21‭: ‬“Maar gijlieden zegt‭: ‬Waarom‭? ‬Draagt de zoon niet de ongerechtigheid‭ (‬עון‭ ‬ávon‭) ‬des vaders‭? ‬Immers zal de zoon die recht en gerechtigheid gedaan heeft‭, ‬en al Mijn inzettingen onderhouden en die gedaan heeft‭, ‬gewisselijk leven‭. ‬De ziel die zondigt‭ (‬חטא‭ ‬chátá’‭) ‬die zal sterven‭; ‬de zoon zal niet dragen de ongerechtigheid‭ (‬עון‭ ‬ávon‭) ‬des vaders‭, ‬en de vader zal niet dragen de ongerechtigheid‭ (‬עון‭ ‬ávon‭) ‬des zoons‭; ‬de gerechtigheid des rechtvaardigen zal op hem zijn‭, ‬en de ongerechtigheid‭ (‬רשע‭ ‬rasha‭) ‬des goddelozen‭ (‬רשע‭ ‬resha‭) ‬zal op hem zijn‭. ‬Maar wanneer de goddeloze‭ (‬רשע‭ ‬resha‭) ‬zich bekeert van al zijn zonden‭ (‬חטא‭ ‬chét’‭) ‬die hij gedaan heeft‭, ‬en al Mijn inzettingen onderhoudt en doet recht en gerechtigheid‭, ‬hij zal gewisselijk leven‭, ‬hij zal niet‭ ‬sterven‭.‬

Hier geeft God Zelf het antwoord op deze vraag‭: ‬Immers zal de zoon‭ ‬die recht en gerechtigheid gedaan‭ ‬heeft‭, ‬en al Mijn inzettingen onderhouden en die gedaan heeft‭, ‬gewisselijk leven‭. ‬Ondanks wat zijn vader gedaan heeft‭. ‬Ieder is verantwoordelijk voor zijn eigen leven‭. ‬We kunnen dan concluderen dat de aard van‭ ‬de zonde niet beslissend is want de woorden voor zonde worden in de verschillende Bijbelteksten door elkaar gebruikt‭, ‬maar wat bindend is‭, ‬is dat de zoon zelf niet zondigt‭, ‬hij lijkt pas in de problemen te komen wanneer hij de weg van zijn vader volgt in zonde‭. ‬

Maar wat opvallend is aan de tekst waar God de zonden van de vaderen‭ ‬bezoekt‭ ‬aan de kinderen‭, ‬daar kunnen we dit ook lezen als‭: ‬voor de misdaad van de vader‭ ‬zie ik om naar‭ ‬de kinderen om te‭ ‬monsteren‭ ‬wat ze missen‭. ‬Want de vader heeft geen goed voorbeeld gegeven en dus moet de zoon het goede nog leren‭. ‬Wie is een betere leermeester dan God Zelf‭? ‬Waar een gemis wordt geconstateerd kan God weer invulling geven‭. ‬God kan de zoon‭ ‬aanstellen‭, ‬פקד‭ ‬páqad‭, ‬in Zijn dienst om dat te doen wat de vader niet deed‭: ‬God dienen met geheel zijn hart‭, ‬geheel zijn ziel en geheel zijn verstand‭. ‬Er is hoop voor de zoon‭! ‬

Abram en Sarai konden geen kinderen krijgen‭. ‬Dat moet een diepe pijn zijn geweest in hun leven‭. ‬Genesis 21:1a‭: ‬‘En de HEERE‭ ‬bezocht‭, ‬פקד‭ ‬páqad‭, ‬Sara‭, ‬gelijk als Hij gezegd had‭.‬’‭ ‬Een andere vertaling zegt heel mooi‭: ‬‘En de Heere‭ ‬zag om‭ ‬naar Sarai‮…‬’‭ ‬Dat‭ ‬‘omzien naar’‭ ‬betekende voor Sarai dat Hij haar naam veranderde‭, ‬Hij nam de jod weg uit haar naam‭, ‬een jod is een mannelijk lettertje‭, ‬deze betekent‭ ‬‘hij’‭ ‬wanneer we hem in de grammatica vooraan een werkwoord zetten‭, ‬Sarai had dus wel een beetje een mannelijke naam‭. ‬Maar God plaatste de hé in de plaats van de jod‭, ‬haar naam werd dus Sarah‭! ‬Een prachtige vrouwelijke naam‭. ‬De hé aan het eind van een woord geeft aan dat het woord vrouwelijk is‭. ‬God‭, ‬Die de grammatica van het Hebreeuws heeft bedacht‭, ‬gaf Sarah een vrouwelijke letter aan‭ ‬het einde van haar naam en‮…‬ binnen het jaar baarde ze Izaak‭. ‬Hoe ontroerend‭!‬

Jeremia 31:29-31‭: ‬“In die dagen zullen zij niet meer zeggen‭: ‬De‭ ‬vaders‭ ‬hebben onrijpe druiven gegeten en der‭ ‬kinderen‭ ‬tanden zijn stomp geworden‭. ‬Maar een iegelijk zal om zijn ongerechtigheid sterven‭; ‬een ieder mens die onrijpe druiven eet‭, ‬zijn‭ ‬tanden zullen stomp worden‭. ‬Zie de dagen zullen komen‭, ‬spreekt de Heere‭, ‬dat Ik met het huis van Israel en het huis van Juda een‭ ‬nieuw verbond zal maken‭. ‬Niet naar het verbond dat Ik met hun‭ ‬vaderen‭ ‬gemaakt heb‭, ‬ten dage dat ik hun hand aangreep om hen uit Egypteland te voeren‭; ‬welk Mijn verbond zij vernietigd hebben‭, ‬hoewel‭ ‬Ik hen getrouwd had‭, ‬spreekt de Heere‭. ‬Maar dit is het verbond dat Ik in die dagen met het huis Israëls maken zal‭, ‬spreekt de Heere‭: ‬Ik zal mijn wet in hun binnenste geven en zal die in hun hart schrijven‭; ‬en Ik zal hun tot een God zijn en zij zullen Mij‭ ‬tot een volk zijn‭. ‬En zij zullen niet meer een iegelijk zijn naaste en een iegelijk zijn broeder leren‭, ‬zeggende‭: ‬Kent de Heere‭; ‬want zij zullen Mij allen kennen‭, ‬van hun‭ ‬kleinste‭ ‬af tot hun‭ ‬grootste‭ ‬toe‭, ‬spreekt de Heere‭, ‬want ik zal hun ongerechtigheid vergeven en hunner zonde niet meer gedenken‭.‬”‭ ‬God ziet om‭ ‬פקד‭ ‬páqad‭, ‬naar Zijn volk‭. ‬

Maar de mooiste tekst is toch wel uit Hosea 2‭, ‬waar God intens liefdevol spreekt naar Zijn volk‭, ‬Zijn bruid‭: ‬“Ik zal over haar‭ ‬bezoeken‭, ‬פקד‭ ‬páqad‭, ‬de dagen des Baäls‭, ‬waarin zij die gerookt heeft en zich versierd met haar voorhoofdsiersel en haar halssieraad‭, ‬en is haar minnaars nagegaan‭, ‬maar heeft Mij vergeten‭, ‬spreekt de HEERE‭. ‬Daarom‭, ‬zie‭, ‬Ik zal haar lokken en zal haar voeren in de woestijn‭, ‬en‭ ‬Ik zal naar haar hart spreken‭.‬”‭ ‬Hosea 2:12-13‭. ‬Hier bezoekt Hij niet om te laten boeten‭, ‬maar om liefdevol tot haar hart te spreken‭. ‬Wat een God is dat‭! ‬Hij is onnavolgbaar in‭ ‬Zijn trouw‭.‬

Voor iedereen die altijd heeft gehoord dat God heel streng de zoon laat boeten voor de zonden van de vader‭, ‬is deze studie verhelderend en opluchtend‭. ‬God spreekt naar ons hart‭, ‬Hij leidt ons in de woestijn en trekt ons mee met koorden van liefde‭. ‬Wat een‭ ‬geweldige belofte‭, ‬we hoeven niet gebukt te gaan onder schuldgevoelens‭, ‬we mogen Hem dienen‭, ‬Hij‭ ‬monstert ons aan‭ ‬פקד‭ ‬páqad‭, ‬om in Zijn dienst te staan‭. ‬

Paqad bestaat uit de Péh‭, ‬wat betekent‭: ‬mond‭ ‬en uit een Qoph‭, ‬wat betekent‭ ‬oog van de naald‭, ‬en als laatste uit een Dáleth‭, ‬wat betekent‭ ‬deur‭. ‬We gebruiken onze‭ ‬mond‭ ‬om onze zonden te belijden‭, ‬als door‭ ‬het oog van de naald‭ ‬worden we ervan gered door Zijn verzoenend handelen en God Zelf is de‭ ‬Deur‭ ‬waardoor we vervolgens mogen binnengaan in Zijn Koninkrijk‭.‬

Binnenwoorden van het woord‭ ‬פקד‭ ‬páqad‭ ‬zijn‭:‬

קף‭‬ qoph‭, ‬aap‭. ‬Wie niet door het oog van de naald durft te gaan‭, ‬wie niet zonde durft af te leggen‭, ‬die wordt nooit een volwassen mens‭, ‬die wordt hooguit een na-aper‭. ‬

פק‭‬ piq‭, ‬gewaggel‭, ‬gewankel‭, ‬schuldgevoelens en zonden kunnen zo zwaar drukken dat men geestelijk‭ ‬waggelt‭, ‬wankelt‭. ‬Men kan dan‭ ‬דק‭, ‬daq‭, ‬dun‭, ‬mager‭, ‬zwak‭ ‬worden‭. ‬

קד‭‬ qed‭, ‬vuurhaard‭. ‬Vuur reinigt en loutert‭, ‬delgt zonde uit‭. ‬Gos is bij machte om ons heilig en rein voor Zich te plaatsen‭! ‬