Recepten

“Geef ons heden ons dagelijks brood..” Recept zuurdesembrood uit Bijbelse tijden

Brood is in het Hebreeuws: Lechem לֶחֶם en dit woord komt van het werkwoord lacham לָחָם wat strijden, oorlogvoeren betekent. Oorlog gaat heel vaak om landjepik, het veroveren van andermans land om onder meer graan op te kunnen oogsten. Maar ook is het een hele strijd  om brood op de plank te krijgen: het zaad moet worden gezaaid; het moet opkomen en daarna als het rijp is worden geoogst; dan moet het kaf eruit gewaaid en moet het worden gemalen; daarna wordt het met water en desem gekneed en pas daar weer na gaat het de oven in om gebakken te worden. Een heel proces!

Zuurdesembrood vergt even wat voorbereiding maar is heerlijk en gezond. Wie weleens het zuurdesembrood van onze oosterburen heeft geproefd, weet dat het ook wel erg zuur kan smaken, doorgaans te zuur naar de Nederlandse smaak. Echter, dit heeft te maken met de lengte van duur waarmee men het deeg heeft laten zuren en dat is dus naar eigen smaak.

Neem 250 gram witte bloem in een schaaltje en roer dit met wat water tot een papje, het moet dik genoeg zijn zodat er geen water op blijft staan en dun genoeg om de klontjes eruit te roeren, dit gaat het makkelijkst met een vork. Daarna moet het afgedekt worden.

Het is belangrijk dat het alleen tegen de vliegen wordt afgedekt, verder niet want het papje moet de bacteriën uit de lucht opnemen. Dus een stukje keukenrol of een heel fijn gaasje is het beste.

Roer het papje tenminste twee keer per dag zodat er geen velletje kan ontstaan, zet het op een makkelijke plek ergens in de keuken zodat u het steeds tegenkomt en even kunt roeren, voed dan ook het papje één keer per dag wat bij met wat bloem en wat water, zorg dat het wel dik  blijft.

Zodra u luchtbelletjes ziet en het papje iets is gerezen, is het in principe klaar om brood mee te gaan bakken, neem 500 gram bloem of volkorenmeel, of een combinatie van deze twee, en giet het schaaltje, op een klein bodempje na, leeg over de bloem, doe een kleine eetlepel suiker erbij en anderhalve theelepel zout. Twee eetlepels olie en voldoende water zodat het deeg tot een bal gekneed kan worden, ik doe het er beetje bij beetje bij. Het fijnst gaat dit in een keukenmachine met het mes; op die manier heeft u in maximaal twee minuten een deegbal. Zorg dat deze niet te taai wordt, zoveel water toevoegen tijdens het draaien van de machine dat het een beetje een kleffe deegbal wordt, deze rijst dan veel beter. U voegt ongeveer 3,5 dl water of wat meer bij, beetje bij beetje zodat u het resultaat ziet van elke dosis; het is gauw teveel.

Heeft u geen keukenmachine dan doet u alles in een grote mengkom en kneed alles goed door elkaar, als het consistent is geworden dan kneed u het verder op het aanrecht tot een soepele bal, u heeft extra bloem nodig om dit te doen. Het vergt tien minuten kneden, niet korter, maar bedenk dat u al uw kleine en grote ergernissen heerlijk kunt botvieren op deze bal.

Als dit klaar is dan vult u het resterende bodempje in het schaaltje weer aan met nieuwe bloem en water, u maakt zodoende een nieuw papje dat dan weer (alweer veel sneller) opnieuw aanzuurt totdat dit weer klaar is om een nieuw brood mee te bakken.

Nu moet de deegbal afgedekt worden, helemaal luchtdicht in een kom met plastic folie erover, het moet nu zeker acht uur rijzen(!) Het deeg is dan niet zuur, maar heerlijk vol van smaak.

Het vergt in het begin veel tijd maar het is het zo waard! Als u eenmaal door die eerste voorbereidingen heen bent (en het leeuwendeel hiervan kost alleen maar tijd en nauwelijks inspanning) dan kunt u bijna iedere avond een deegbal maken, die rijst dan in de nacht en in de ochtend bakt u het brood af, warm zelfgebakken brood is zo lekker!

Zet de oven aan met de propeller op 180 graden (of op alleen boven-en onderwarmte, maar dan op 190 graden) en kneed de deegbal nog even door. Leg de bal op een ovenplaat, op een stuk bakpapier en vorm het tot een rechthoekig stuk van ca. 25 bij 15 centimeter of doe het in een cakeblik met bakpapier erin als het deeg iets te zacht is. Bevochtig het met wat water. U kunt het verder behandelen zoals u wilt: sprenkel er sesam- of maanzaad over, of pitjes of een handje bloem dat u voorzichtig erover uitwrijft, dat geeft een mooi effect. Zet met een schaar een paar knippen in de bovenkant van het brood zodat de lucht eruit  kan ontsnappen tijdens het bakken.

Laat het brood nog even op het aanrecht liggen terwijl de oven opwarmt en bak vervolgens het brood in het midden van de oven in een uur en 5 minuten gaar. Stort daarna het brood op een rooster en laat even afkoelen voordat u het snijdt.

De gezonde bacteriën in dit brood doen de darmflora goed en er zitten geen kleur-geur en smaakstoffen of Chinees haar als ‘broodverbeteraar’ in; allemaal voordelen. Die eerste hap!! Bijvoorbeeld met roomboter en honing…. Geniet, geniet!

De recepten in deze kolom zijn voor een feestmaal zoals op shabat, wanneer ze voor Pesach geschikt zijn staat dit boven het recept

Recept Houmous

Benodigdheden voor ca. acht personen:

1 pot a 200 gr. Kikkererwten

5 el tahin

3 a 4 tenen knoflook, ontveld

2 tl komijnpoeder

Snuf zout

Sap van 2 citroenen of naar smaak

Voor de garnering wat verse peterselie

Werkwijze:

Heel makkelijk: doe alles in de keukenmachine en laat deze ca. vier minuten op de hoogste stand draaien zodat de messen alles tot een gladde pasta malen. Doe het over in een mooi schaaltje en garneer met de peterselie. Serveer met een lekker warm pitabroodje en Israëlische salade. Tijdens Pesach gebruiken we geen pitabroodje maar stukjes matse.

Recept Techina: (lekkere dipsaus van sesampasta)

Benodigdheden voor ca 8 personen:

1 potje tahin a 200 gr.

3 a 4 teentjes knoflook, ontveld

Sap van 1 a 2 citroenen, naar smaak

Flinke snuf zout

Water

Voor de garnering 1 tl paprikapoeder en een tl verse peterselie.

Werkwijze:

Het kan zowel met de keukenmachine als met een vork gemengd worden. De keukenmachine is het gemakkelijkst. Doe alles behalve het water erin en laat de machine op de hoogste stand draaien. Begin direct met scheutje voor scheutje wat water bij te voegen, eerst wordt de pasta dikker en door het bijvoegen van het water moet het steeds dunner worden, maar ook weer niet te dun. Het moet niet van uw broodje aflopen, dan is het te dun en moet er weer wat tahin bijgevoegd worden. Voorzichtigheid geboden dus. Doe alles in een mooi schaaltje en garneer het mooi met de peterselie en paprikapoeder.

Recept Charoseth (bijgerecht voor Pesach)

Charoseth is een heerlijk zoet gerechtje voor op de matse. Het lijkt een beetje op metselspecie en daarom wordt het ook elk jaar met Pesach gemaakt, als herinnering aan de slavernij in Egypte, waar het volk Israël tichelstenen moest bakken. Er zijn talloze recepten voor charoseth. Zelf maak ik het zonder suiker.

Benodigdheden voor acht personen:

200 gr. Amandelen

3 geschilde appels

200 gram rozijnen

Een scheut zoete rode wijn of druivensap

Een flinke snuf kaneel

Werkwijze:

Weer heel gemakkelijk: doe alles in de keukenmachine en laat deze op de hoogste stand draaien tot een dikke pasta. Deze saus is zo’n drie a vier dagen te bewaren in de koelkast, maar is zo lekker dat ie dat waarschijnlijk niet overleeft.. Hij is ook verukkelijk in de yoghurt.

Recept tomatenlinzensoep:

Linzen zijn al vanouds een heerlijke smaakmaker in soepen, zeker ook in Bijbelse tijden. Denk maar aan Ezau! Ik gebruik er zelf tomaten bij omdat deze de smaak van de linzen nog meer ophalen.

Benodigdheden voor ca. acht personen:

1 pot linzen a 250 gr.

1,5 kilo tomaten

1,5 liter water

Zout of 4 el koosjere bouillon, of naar smaak

1 grote ui

2 teentjes knoflook, ontveld

1 tl komijnpoeder

1 tl korianderpoeder

1 cm verse gember

Werkwijze:

Bak in een grote pan de ui aan en doe er na ca. 2 minuten de fijngehakte, of gesneden knoflook bij. Laat al roerend nog even fruiten. Laat inmiddels de keukenmachine de tomaten volledig fijnhakken zodat er alleen tomatensap overblijft. Als dit zorgvuldig wordt gedaan, dan hoeven de tomaten niet eerst ontveld te worden. Giet het tomatenmengsel bij de ui-knoflookmengsel in de pan en doe er ook de linzen uit de pot en het water bij. Voeg het zout of de bouillon naar smaak bij plus de gember en breng aan de kook. Laat het een kwartiertje rustig stoven en voeg daarna de overige kruiden toe. Laat nog 5 minuten stoven. Daarna direct opdienen. Wie wil, kan er nog met de staafmixer doorheen gaan. Soms voelen linzen wat raar aan in de keel, vandaar dat ik het weleens glad mix.

Israëlische salade:

Het geheim van Israëlische salade is eigenlijk de manier van snijden. De salade wordt heel klein gesneden zodat je veel smaken tegelijk in je mond hebt.

Benodigdheden voor ca. acht personen:

3 grote vleestomaten

1 groene paprika

1 rode paprika

1 rode ui

1 krop sla

5 el olijfolie

Sap van 1 citroen

Groene olijven voor de garnering

Snufje zout

Werkwijze:

Haal de zaadlijsten uit de paprika’s en het middelste uit de tomaten, schil de ui. Snijd alle ingrediënten zo fijn mogelijk en hussel ze in een grote kom door elkaar. Voeg de olie, zout  en citroensap toe en meng goed. Garneer met de olijven.

Recept falafel:

Dit heerlijke recept heb ik overgenomen van Claudia Roden, het behoeft geen aanvulling!

Benodigdheden voor ca. 8 personen:

500 gr. Grote, gepelde en gedroogde tuinbonen

1 bos peterselie of koriander, of een mengsel van beide

¼ rode ui

2 tl gemalen komijn

2 tl gemalen koriander

6 knoflooktenen

1 tl bakpoeder

Arachideolie om in te frituren

Werkwijze:

Week de bonen 24 uur en als er nog een bruin vlies omheen zit, pel dat er dan af, het is veel werk maar het is het waard! Droog ze op een theedoek. Hak de peterselie en het uitje in de keukenmachine en bewaar ze. Draai de tuinbonen tot een heel gladde massa in de keukenmachine, hoe langer de machine draait, hoe beter. Voeg zout, cayennepeper, komijn, koriander, knoflook en bakpoeder toe en laat de machine weer draaien tot de puree heel zacht is en een samenhangend geheel vormt. Doe de gehakte peterselie met het uitje erbij en laat net lang genoeg draaien tot het gemengd is. Zet het mengsel tien minuutjes in de vriezer of laat het een uur rusten.

Maak balletjes ongeveer ter grootte van een walnoot en druk ze wat plat. Verhit intussen in de pan een laag van ca. 2 cm olie tot matig heet, wanneer men een falaffelrondje erin doet, moet het meteen frituren, pas dan is de olie heet genoeg. Ze verbranden echter ook gauw, dus wees voorzichtig. Doe voorzichtig de rondjes in de pan en laat lichtbruin frituren, draai ze om wanneer ze een mooi goudbruin korstje hebben gekregen en laat ook de bovenkant goudbruin kleuren. Laat ze even uitlekken op keukenpapier. Heerlijk met salade, huomous en warm pitabrood.

Recept chocoladecake met olie:

Cake zonder boter komt uit de koosjere keuken waar men melkproducten van vleesproducten scheidt. Op deze manier kan men na een vleesmaaltijd toch een lekker toetje eten en door de olie ligt de cake niet zwaar op de maag. Deze cake is erg lekker en heel gemakkelijk te maken, zelfs zonder mixer.

Benodigdheden:

Een bakvorm van 22 cm doorsnede

200 gr pure chocolade

300 gr suiker

6 eieren

1 tl vanillesuiker

100 gr bloem

200 cc olijfolie

Voor de afwerking nog 50 gr melkchocolade

Werkwijze:

Klop de suiker en vanillesuiker met de eieren romig, smelt intussen au bain-marie de chocolade in de olie en roer deze tot een glad geheel. Voeg het chocolademengsel bij het eimengsel en roer het goed door elkaar. Voeg al roerende beetje bij beetje de bloem door het mengsel. Zet het dan 45 minuten, of tot de cake terugveert als je erop drukt, in de oven op 175 graden. Laat de cake afkoelen en smeer een laagje gesmolten melkchocolade eroverheen. Met Pesach vervangt u de bloem door matsemeel, zelfde hoeveelheid.

Najaarsrecept

Recept worteltzimmes voor het Bijbels nieuwjaar:

Worteltzimmes is een bijgerechtje wat wordt gemaakt bij het Bijbels nieuwjaar, wat in onze kalender ongeveer eind september/begin oktober valt. De wortels worden in ronde plakjes gesneden en daardoor lijkt het wat op muntgeld. Ze worden lekker zoet klaargemaakt: voor een rond en zoet komend jaar!

Benodigdheden voor ca. acht personen:

4 grote of 6 kleinere winterwortels

100 gr rozijnen

Sap van twee sinaasappels

Zout en peper naar smaak

Werkwijze:

Snij de wortels in ongeveer 1 cm dikke plakken en kook ze in tien tot vijftien minuten beetgaar en niet te zacht. Warm inmiddels in een ander pannetje De rozijnen in de sinaasappelsap met het zout en de peper. Doe dit een minuut of tien zodat de rozijnen goed geweld zijn in de warme sap. Breng het heel even aan de kook. Wanneer de wortels gekookt zijn dan afgieten en het rozijnensinaasappelsap erdoor roeren. Direct opdienen.

Pompoensoep (voor 4 personen)

Benodigdheden:

1 pompoen van ca. 1 kg

2 middelgrote uien

2 teentjes knoflook

1 el tuinkruiden bouillonpoeder of naar smaak

½ tl tijm

¼ tl rozemarijn

½ tl paprikapoeder

1 el boter of plantaardige olie

Bekertje crème fraiche

Beschrijving:

Snijd de uien fijn en de pompoen in blokjes, verwijder de pitten. Doe de pompoen met de uien in een pan. De pompoen hoeft niet geschild te worden. Voeg de gesneden of uitgeperste teentjes knoflook toe, samen met de kruiden en wat olie of boter. Bak het geheel al omscheppend voor een paar minuten. Vul de pan daarna met  ca. twee liter water en breng het geheel aan de kook. Laat de soep ca. 45 minuten zachtjes koken.

 

Dien de soep onmiddellijk op in soepborden en doe nog een beetje crème fraiche in elk bord, mooi met nog een vers takje rozemarijn of tijm ter garnering.

 

Eet smakelijk!