Shavuoth

שָׁבוּעוֹת  shábhu`oth

Het Hebreeuwse woord שָׁבוּעוֹת shábhu`oth (uitspraak: shávuot) betekent weken en is niet los te zien van het feest van Pesach פֶּסַח. In Exodus/Shmot 3:12 zegt God tegen Moshe dat Hij het volk Israel zal uitleiden uit de ellende van het slavenhuis van Egypte en dat Moshe het volk naar de berg Horeb moet leiden opdat het volk aldaar de Heer zal dienen!

Het volk Israel is niet bevrijd opdat zij een vrijgezelle bestaan zouden leiden, maar opdat zij tot een Godsvolk gesmeed zouden worden. Bij de Berg beaamden zij dat ook en beloofden zij de God van Israel te dienen en de Woorden, die aldaar bij de Berg aan hen overgedragen werden, na te leven en door te geven van generatie op generatie en ten gunste van heel de wereld.

Men kan natuurlijk beweren dat zij daartoe min of meer toe gedwongen werden omdat zij getuigen waren van allerlei natuurgeweld en mogelijk bevreesd waren dat, mochten zij weigeren, de hele berg over hen heen zou rollen. Beroemd is dan ook de uitspraak van Israel geworden: na’aseh ve’nishmah: we zullen doen en luisteren. De volgorde komt wat vreemd over: eerst doen en dán pas luisteren? Moeten we niet eerst met logisch verstand beredeneren wat we doen? Israel beloofde plechtig: we zullen doen, maar ook luisteren naar wat we moeten doen.

Het Joodse volk is door de eeuwen heen en nog steeds een ‘doe-volk’. Het Jodendom is als ‘a way of life.’ Zij doen de geboden, zij doen de Feesten, zij doen de shabat. God geeft aan Israel ook de opdracht om te doen. In Ex/Smot 31:16 lezen we betreffende de shabat: la’asot et ha’shabat לַעַשׂוֹת אֶת הַשָׁבַּת, om de shabat te maken, te doen. 

De shabat, maar ook de vastgestelde Feestdagen van onze God, zijn momenten waarop we niet doen in de zin van werken, geld verdienen, vuren aansteken e.d. en wel doen als het gaat om bijvoorbeeld gezamenlijk de feestelijke maaltijden van God op shabat te eten; Hem centraal te zetten en Hem te danken voor alle goede gaven die Hij geeft en heeft gegeven. Maar we denken ook aan doen in de zin van heilige gebeds-en aanbiddingssamenkomsten organiseren.

Heilig in het Hebreeuws is apart zetten van de rest, maar is pas volledig heilig wanneer de tijd verbonden is door rituelen met God de Heilige Zelf.

שָׁבוּעוֹת  shábhu`óth is het meervoud van ַשָׁבוּע shabhúa`: zevental, week. De woorden ַשָׁבוּע  shabhúa, zevental en שֶׁבַע shebha: zeven zijn verwant met שׁוּב shúbh, omkeren.

Omdat Pesach en Wekenfeest met elkaar verbonden zijn heet het ook wel de slotdag van het Pesach- Uittochtsfeest. Het lijkt een vreemde naam: weken. Maar de naam verschilt niet zoveel van de naam die wij aan dit slotfeest geven: Pinksteren. Het woord Pinksteren is een verbastering van het Griekse pentacosta, vijftig, 7 weken plus 1 dag zijn vijftig dagen. Toch zit er ook nog een verdieping in het woord שָׁבוּעוֹת (weken). Dat zit in de samenhang met het al genoemde werkwoord שׁוּב (shúbh: omkeren). Elke week keert de tijd, maar niet zonder dat wij daar ook zelf bij betrokken zijn. De week is een heel ander tijdsbestek dan de dag of het jaar, die geheel buiten ons om bepaald worden door de wentelingen van onze aarde om zijn as en om de zon. De week is een aparte goddelijke instelling, die zit niet in de natuur en die kunnen wij ook negeren: wij kunnen weigeren om de tijd te laten keren elke zeven dagen, wij kunnen weigeren om de wekelijke Rustdag (shabat) of de wekelijkse Toerustingsdag (Zondag) in acht te nemen. We kunnen ook weigeren om zelf te keren, om te keren, om ons te bé-keren.

Het feest van Shábhuòth שָׁבוּעֹות, (eigenlijk van de zeven zaterdagen, shabatoth, van de zeven keerpunten na Pesach) is het grote jaarlijkse bekeringsfeest, ter herinnering aan de radicale bekering van Israël bij de Berg Sinai. Want toen God neerdaalde als een huiveringwekkende Stem en er bloed gesprenkeld werd, niet aan de deurposten, maar op de hoofden van elke Israëliet, keerde het volk radicaal om: van een onsamenhangend slavenvolkje werd het een uniek Godsvolk, een Messiaans volk, een Gezalfd volk met een unieke roeping: ‘Gij zijt voor Mij een koninkrijk van priesters met het oog op héél de aarde, want héél de aarde behoort Mij’ (Exodus19:6). Eeuwen later, op Shawu`oth in Jeruzalem, toen God opnieuw neerdaalde in het midden van Zijn volk, ditmaal in een storm, in een Heilige Windvlaag, werd een stel eigenwijze en toen het er op aankwam lafhartige vissers uit Galilea radicaal bekeerd tot een stootgroep van onverschrokken getuigen voor het Koninkrijk Gods.

Nog enkele woordverbanden:

Shábha  שָׁבַע een eed afleggen, trouw beloven, een verbondsrelatie aangaan: in feestelijk-plechtige vieringen wordt de verbondsrelatie tussen God en Zijn volk als het ware opnieuw met een eed bevestigd. De eerste keer dat het werkwoord in Tenach/OT voorkomt is in Genesis/Bereshiet 21: 31. Abraham en Avimelech sloten met elkaar een verbond bij BeérSheva vanwege een gegraven put doorr Abraham. Beide heren beloofden elkaar daar, bij de beér, de waterbron, trouw. We lezen dat Abraham Avimelech 7 lammeren geeft, zeven, shevaשֶׁבָע, komen we ook tegen in de plaatsnaam Beérsheva!

Shábhach שָׁבַח betekent: prijzen, gelukkig prijzen, maar ook: kalmeren, stillen: in de lofprijzing kalmeert onze ziel, komt ons diepste innerlijk tot rust, en dat vooral ook in het Shabhuothfeest, het Feest van de omkering, van de bekering.’

Er is ook woordverband met שָׁבַה shábháh, afvoeren als gevangene en met שָׁבוּת shávúth, gevangenschap: zonder de bevrijdende en heiligende Werking van met de Heilige Geest kan  de mens een gevangene worden van onheilige geesten.

Shábháh שָׁבָה heeft woordverband met shabar שָׁבַּר, breken, kapot gaan. Door afgesproken beloften niet na te komen, maar dezen te verbreken, kan de situatie ontstaan dat we als gevangenen worden weggevoerd zoals Israel meerdere malen heeft ervaren.

Shabat שָׁבּת en shabhua שָׁבוּע (week) hebben ook woordverband. Er is pas sprake van een week wanneer de zevende dag, de shabat voorbij is. Shabat komt van het werkwoord shebhet שֶׂבֶת, zitten, staken. Ook met Shavuot mogen we rust nemen, en hem danken voor de zinvolle Onderwijzing die God aan de wereld heeft gegeven voor een gezonde samenleving en samenloving!